Czym jest zatokowy ból głowy bez kataru?

Zatokowy ból głowy bez kataru można przypisać do wtórnych bólów głowy, ponieważ nie stanowi on choroby samej w sobie, a jest jedynie objawem. Podejrzenie występowania tego rodzaju bólu, potocznie określanego jako „zatokowy ból głowy”, jest częstą przyczyną wizyt pacjentów w gabinetach laryngologicznych.

Zapalenie zatok bez kataru często jest objawem rozwijającego się stanu zapalnego w zatokach – wydzielina jest zbyt gęsta, aby wypływać lub spływa po tylnej ścianie gardła. Pacjenci odczuwają wtedy silny ból głowy od zatok, który często promieniuje w okolice oczu i bardzo nasila się przy pochylaniu. Towarzyszy temu zatkany nos, który uniemożliwia normalne oddychanie. Przewlekłe zapalenie zatok często występuje przy alergii oraz istniejących zaburzeniach drożności dróg oddechowych, czyli na przykład przy polipach w nosie lub przy skrzywionej przegrodzie nosowej. Czy ból głowy od zatok może mieć inne podłoże [1]?

Inne możliwe przyczyny bólu głowy od zatok

Zatokowy ból głowy bez kataru zawsze należy różnicować z innymi bólami głowy. Są to m.in.:

• bóle migrenowe o nieustalonym podłożu — mają charakter napadowy i pojawiają się jednostronnie, najczęściej w okolicach oczodołów;
• bóle związane z nadciśnieniem tętniczym — pojawiają się przede wszystkim u osób z napadowymi skokami ciśnienia;
• bóle głowy spowodowane ciągłym, nadmiernym stresem [2].

Co więcej, ból zatok bez kataru i zatkanego nosa może pojawić się również w następujących sytuacjach:

• alergia;
• wady anatomiczne, np. skrzywiona przegroda nosowa;
• obecność polipów w nosie;
• choroby zębów i przyzębia;
• neuralgia nerwu trójdzielnego [2].

Jak łagodzić objawy zatokowego bólu głowy?

Najważniejszym aspektem jest sprawa diagnostyka i wdrożenie postępowania, którego celem będzie wyleczenie zatok. Istnieją natomiast metody, dzięki którym możemy zmniejszyć bolesność i uciążliwość objawów bólu głowy od zatok poprzez rozrzedzenie wydzieliny, która zalega i blokuje nos:

• płukanie zatok – do czego służy irygator, dostępny bez recepty w aptece. Dołączone są do niego saszetki z solą fizjologiczną. Zatoki warto płukać szczególnie rano, tuż po przebudzeniu. Pomaga to w pozbyciu się zalegającej w zatokach wydzieliny. Ważna, aby zapamiętać, że po płukaniu zatok nie można przez godzinę wychodzić na zewnątrz, ani się kłaść;
• sesja parowa — stara, ale skuteczna metoda, która polega na tym, że do miski nalewa się wrzątek oraz kilka kropel olejku miętowego lub eukaliptusowego. Następnie należy zakryć głowę ręcznikiem i pochylić się nad miską. Wdychana para woda rozszerza naczynia krwionośne w zatokach, przez co uczucie ucisku w zatokach ulega zmniejszeniu;
• płukanie nosa roztworem soli hipertonicznej – częste płukania nosa solą hipertoniczną pomaga w pozbywaniu się wydzieliny. W przypadku braku kataru lub wydzieliny spływającej tylną ścianą gardła może pomóc w rozrzedzeniu zalegającej wydzieliny i spływaniu jej nosem.

Czy rzeczywiście możliwe jest zapalenie i ból zatok bez kataru?

Teoretycznie tak, praktycznie raczej nie. Często bowiem gęsty, zalegający w nosie lub ściekający po tylnej ścianie gardła katar (zanosowy) odczuwamy jako niedrożność nosa lub podrażnienie gardła.

Jak leczyć zapalenie zatok bez kataru?

Najczęściej przy zapaleniu zatok bez kataru stosuje się leki przeciwobrzękowe, rozrzedzające wydzielinę w zatokach oraz kortykosteroidy zmniejszające stan zapalny w zatokach. Jeśli zapalenie zatok ma podłoże alergiczne, można stosować leki przeciwhistaminowe. Dlatego najpierw należy skontaktować się z lekarzem, który po przeprowadzeniu diagnostyki wdroży odpowiednie leczenie. Wspomagająco możesz stosować preparaty oczyszczające, nawilżające i zmniejszające obrzęk błony śluzowej zatok, leki przeciwbólowe i przeciwzapalne (np. Aspirin), a także olejki eteryczne przeznaczone do inhalacji parowych (np. Olbas). Przykładowe preparaty na ból głowy od zatok i zatokowy ból głowy bez kataru przedstawiamy poniżej.

Sinupret extract, tabletki drażowane

O produkcie

• lek roślinny dostępny bez recepty;
• zawiera skoncentrowany wyciąg ziołowy;
• status leku – jako lek, a nie suplement, ma potwierdzoną skuteczność i bezpieczeństwo;
• redukuje stan zapalny i obrzęk błony śluzowej górnych dróg oddechowych;
• rozrzedza zalegającą wydzielinę, umożliwiając jej pozbycie się;
• pomaga uwalniać od nieprzyjemnego bólu i ucisku głowy;
• może być stosowany od 18. roku życia;
• dawkowanie to 1 tabletka 3 razy na dobę;
• dostępny w opakowaniach po 20 tabletek.

Aspirin, tabletki

O produkcie

• lek zawiera kwas acetylosalicylowy, który działa przeciwbólowo, przeciwgorączkowo i przeciwzapalnie;
• może być stosowany doraźnie m.in. przy bólu głowy, bólu mięśni, bólu zębów oraz objawach przeziębienia i grypy przebiegających z gorączką;
• kwas acetylosalicylowy hamuje wytwarzanie prostaglandyn, czyli substancji odpowiedzialnych za rozwój bólu, gorączki i stanu zapalnego;
• leku nie należy stosować m.in. u osób z chorobą wrzodową, skłonnością do krwawień, ciężką niewydolnością wątroby, nerek lub serca oraz u dzieci poniżej 12. roku życia.

Olbas Oli, płyn do sporządzania inhalacji parowej

O produkcie

• preparat dostępny bez recepty;
• zawiera naturalne olejki eteryczne, które łagodzą objawy związane z zapaleniem zatok;
• rozrzedza zalegającą wydzielinę, co zmniejsza odczuwany ból;
• może być stosowany u dzieci od 3. roku życia.

Otrivin Menthol, areozol do nosa

O produkcie

• zawiera mentol i eukaliptol, które pozostawiają uczucie chłodu na błonie śluzowej nosa;
• substancją czynną preparatu jest ksylometazolina;
• w bardzo krótkim czasie odblokowuje nos, pozwalając na normalne oddychanie;
• wygodna aplikacja dzięki zmienionej dyszy rozpylającej lek w nosie.

Irigasin, zestaw do płukania zatok

O produkcie

• to wyrób medyczny:
• zestaw składa się z irygatora w postaci miękkiej butelki zakończonej ergonomicznym aplikatorem oraz 12 saszetek z solą fizjologiczną;
• Irigasin umożliwia przygotowanie zarówno roztworu izotonicznego, jak i hipertonicznego;
• przed zastosowaniem wyrobu u dzieci poniżej 4. roku życia, należy skonsultować się z lekarzem.

Apselan plus, tabletki powlekane

O produkcie

• to lek złożony (zawiera 2 substancje czynne) udrażniający nos oraz działający przeciwbólowo, przeciwgorączkowo i przeciwzapalnie;
• ibuprofen zmniejsza ból, gorączkę i stan zapalny, a pseudoefedryna zmniejsza przekrwienie śluzówki w nosie i udrażnia nos oraz zatoki oboczne nosa;
• maksymalna dawka dobowa to 6 tabletek;
• preparat może być stosowany od 15. roku życia.

Ile trwa zatokowy ból głowy?

Zatokowy ból głowy utrzymuje się (jak większość dolegliwości) do czasu wyciszenia i następowego wyleczenia stanu zapalnego, zatem może trwać od kilku dni do tygodnia. Ból zatokowy trwający dłużej wynika najczęściej z nieleczonego lub niewłaściwie leczonego stanu zapalnego.

Podsumowanie

Katar jest jednym z dwóch najważniejszych i najbardziej charakterystycznych objawów zapalenia zatok przynosowych. Jednak, według klinicznej definicji, zapalenie zatok możemy rozpoznać również w przypadku występowania innych objawów, takich jak blokada nosa, upośledzenie lub utrata węchu oraz ból, lub uczucie ucisku bądź rozpierania w obrębie twarzy.

Stan zapalny zatok może powodować ból w okolicy oczu, czoła, policzków i nosa, nasilający się przy zmianie pozycji głowy. Towarzyszą mu obrzęk błony śluzowej, utrudnione oddychanie, osłabienie smaku i węchu oraz nadmierne wytwarzanie wydzieliny. Jak się okazuje, objawy mogą różnić się od typowych. Co ciekawe, może wystąpić także ból zatok bez kataru i zatkanego nosa w sytuacjach takich jak:

• obrzęk błony śluzowej zatok i zaleganie wydzieliny, która nie wypływa swobodnie, co powoduje ucisk i ból;
• blokada ujść zatok do jamy nosowej wynikająca z obrzęku błony śluzowej, ale bez zalegającej wydzieliny, co prowadzi do wzrostu ciśnienia i bólu;
• alergia, powodująca stan zapalny z obrzękiem i dyskomfortem, niekiedy bez wydzieliny;
• przewlekłe zapalenie zatok utrzymujące się ponad 12 tygodni;
• suchość błony śluzowej, wywołująca dyskomfort i ból, nawet bez typowych objawów zapalenia zatok; 
• migrena;
• napięciowe bóle głowy;
• wady anatomiczne, np. skrzywiona przegroda nosowa;
• obecność polipów w nosie;
• neuralgia nerwu trójdzielnego;
• choroby zębów i przyzębia;
• nagłe zmiany ciśnienia, np. podczas podróży samolotem [1,2].

Jak widać, ból w okolicy zatok nie zawsze wynika ze stanu zapalnego. Jednak co robić w przypadku objawu, jakim jest ból zatok bez kataru? Jakie preparaty wybrać, aby złagodzić ból i uczucie ucisku? Co będzie najlepsze na ból zatok bez kataru?

Co na ból zatok bez kataru i zatkanego nosa?

W łagodzeniu dolegliwości ze strony zatok, także wtedy, gdy nie towarzyszy im katar ani wyraźna niedrożność nosa, często stosuje się różne strategie leczenia objawowego. Oprócz leków przeciwbólowych i preparatów nawilżających coraz częściej sięga się po leki pochodzenia roślinnego, które działają przeciwzapalnie i wspierają naturalne mechanizmy oczyszczania zatok. Preparaty zawierające wyciągi z roślin, takich jak dziewanna, pierwiosnek czy goryczka, mogą zmniejszać obrzęk błony śluzowej, łagodzić uczucie ucisku i poprawiać drożność ujść zatok. Do tej grupy należą m.in. preparaty takie jak Sinupret, Sinupret Extract, Sinulan Forte czy Verbascon Zatoki. Wśród leków roślinnych znajdują się również preparaty zawierające 1,8-cyneol, naturalny składnik olejku eukaliptusowego, wykazujący działanie przeciwzapalne i wspomagające leczenie zapalenia zatok – przykładem jest Soledum Forte, stosowany u młodzieży powyżej 12. roku życia i dorosłych.

Wspomagająco możesz stosować preparaty oczyszczające, nawilżające i zmniejszające obrzęk błony śluzowej zatok, leki przeciwbólowe, a także olejki eteryczne przeznaczone do inhalacji parowych. Poniżej przedstawiamy kilka polecanych produktów.

Soledum fortekapsułki, 200 mg

Lek dostępny bez recepty

O leku

• stosowany wspomagająco przy zapaleniu zatok oraz w chorobach zapalnych dróg oddechowych;
• jako jedyny na rynku zawiera czysty 1,8-cyneol wyizolowany z olejku eukaliptusowego¹;
• do stosowania powyżej 12. roku życia;
• działa przeciwzapalnie, wykrztuśnie, zmniejsza produkcję śluzu, a jednocześnie działa rozkurczowo na oskrzela, co łagodzi kaszel;
• działa przeciwwirusowo, przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczo;
• może być stosowany u osób z chorobą wrzodową, astmą i POChP;
• działanie produktu potwierdzone badaniami klinicznymi i laboratoryjnymi.

1. Dane pobrane z rejestru produktów leczniczych: https://rejestry.ezdrowie.gov.pl/rpl/search/public, stan na dzień: 23.05.2025.

 

Wskazania

Produkt stosowany jest w leczeniu , ostrego zapalenia oskrzeli oraz kaszlu mokrego.

Dawkowanie

W przypadku ostrych stanów zapalnych podaje się zazwyczaj jedną kapsułkę preparatu Soledum forte 3 razy na dobę. W stanach przewlekłych bądź podczas kontynuacji terapii dawkę zmniejsza się do jednej kapsułki dwa razy dziennie.
Jeśli dolegliwości utrzymują się powyżej 7 dni bądź pojawią się takie objawy jak zaburzenia oddychania, gorączka, ropne lub krwawe odkrztuszanie, należy skonsultować się z lekarzem.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Sinupret extract, tabletki drażowane

O produkcie

• lek roślinny dostępny bez recepty;
• zawiera skoncentrowany wyciąg ziołowy;
• rozrzedza zalegającą wydzielinę, umożliwiając jej pozbycie się;
• redukuje stan zapalny i obrzęk błony śluzowej górnych dróg oddechowych;
• pomaga uwalniać od nieprzyjemnego bólu i ucisku głowy;
• wskazany w leczeniu ostrych niepowikłanych stanów zapalnych zatok przynosowych;
• może być stosowany od 18. roku życia;
• dawkowanie to 1 tabletka 3 razy na dobę;
• dostępny w opakowaniach po 20 tabletek.

Verbascon Zatoki, tabletki powlekane

O produkcie

• może być stosowany już od 6 roku życia;
• nie zaleca się stosowania produktu przez kobiety w ciąży oraz karmiące piersią;
• podobnie jak większość podobnych preparatów jest suplementem diety;
• mniej składników czynnych w porównaniu do niektórych składów konkurencyjnych produktów.

Puri-nasin, spray

O produkcie

• izotoniczny roztwór soli morskiej w aerozolu;
• oczyszcza nos i wspomaga prawidłową pracę rzęsek, które pokrywają nabłonek oddechowy;
• zawiera glicerol o działaniu nawilżającym i łagodzącym;
• po 28 dniach regularnego stosowania należy zrobić 2-dniową przerwę [3].

Apap, tabletki

O produkcie

• jest to lek bez recepty;
• zawiera paracetamol – substancję o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym (nie ma działania przeciwzapalnego)
• bezpieczny dla żołądka;
• należy stosować w zaleconych dawkach przez możliwie najkrótszy okres, przedawkowanie paracetamolu może prowadzić do poważnego uszkodzenia wątroby;
• odpowiedniki: Panaprex, Paracetamol Accord, Paracetamol Aurovitas, Paracetamol Filofarm, Panadol Sprint [4].

Ibum, kapsułki

O produkcie

• jest to lek bez recepty;
• zawiera ibuprofen – substancję o działaniu przeciwbólowym, przeciwgorączkowym i przeciwzapalnym;
• może być stosowany w bólu różnego pochodzenia, także w bólu zatok;
• dostępny w dawkach 200 mg, 400 mg i 600 mg, przy czym maksymalny efekt przeciwbólowy to 400 mg;
• należy stosować możliwie najniższą skuteczną dawkę przez najkrótszy czas;
• działa szybciej i silniej niż paracetamol;
• przeciwwskazany m.in. w przypadku chorób żołądka i dwunastnicy, serca, nerek oraz zaburzeń krzepliwości;
• odpowiedniki: Ibuprom, Ibupar, Iburapid, Inflanor [5].

Nurofen zatoki, tabletki

O produkcie

• lek bez recepty;
• zawiera ibuprofen i chlorowodorek pseudoefedryny, dzięki czemu działa przeciwbólowo, przeciwgorączkowo, przeciwzapalnie oraz zmniejsza przekrwienie błony śluzowej nosa i zatok;
• może być stosowany w przypadku bólu zatok z towarzyszącym obrzękiem błony śluzowej;
• należy stosować możliwie najniższą skuteczną dawkę przez najkrótszy czas;
• odpowiedniki: Ibuprom zatoki, Infex zatoki, Metafen zatoki, Modafen Extra Grip [6].

Olbas oil, płyn do sporządzania inhalacji parowej

O produkcie

• produkt leczniczy bez recepty;
• zawiera naturalne olejki eteryczne, które wspomagają łagodzenie objawów związane z bólem zatok;
• rozgrzewa, upłynnia i ułatwia usuwanie zalegającej wydzieliny;
• wdychanie olejków eterycznych działa kojąco i może zmniejszać bóle głowy [7].

Domowe sposoby na ból zatok bez kataru

Wiadomo, że ból zatok bez kataru i zatkanego jest irytujący. Nie zawsze jednak chcemy sięgać po leki lub suplementy diety. Co wtedy najlepiej zrobić? Możesz również wypróbować domowe sposoby na ból zatok bez kataru:

• płukanie nosa i zatok – wspomaga oczyszczanie nosa i zatok z zalegającej wydzieliny i drażniących substancji;
• ciepłe okłady – poprawiają krążenie krwi, łagodzą ból i ucisk;
• nawilżanie powietrza – zapobiega wysuszaniu błony śluzowej [2,8].

Choć domowe metody są uważane za bezpieczne i skuteczne, nie zawsze przyniosą oczekiwane rezultaty. Dlatego warto skonsultować się z lekarzem, który pomoże ustalić przyczyny bólu zatok bez kataru.

Podsumowanie

Pamiętaj, że ból zatok bez kataru występuje rzadko, dlatego w przypadku odczuwania dolegliwości tego typu warto skonsultować się z lekarzem. Być może przyczyną problemu nie jest zapalenie zatok, a ból pochodzi z innych źródeł, takich jak polipy nosa, neuralgia nerwu trójdzielnego lub migrena.

Jest to nieprzyjemne, ale subiektywne uczucie, znacząco utrudniające normalne funkcjonowanie. Ból zęba mogą mieć różne postacie, może nasilać się w nocy, po kontakcie z ciepłym lub zimnym pożywieniem. Często ma charakter ostrego bólu, który trudno wytrzymać, czasami towarzyszy mu obrzęk policzka. Do najczęstszych przyczyn bólu zębów należą:

• stan zapalny zęba oraz choroba dobrze unerwionej i unaczynionej miazgi zębowej – pacjent najczęściej jest wtedy w stanie wskazać dokładnie bolący ząb;
• choroba przyzębia albo nadwrażliwości zębiny – ostry ból po kontakcie z ciepłym/zimnym, słodkim/kwaśnym/słonym czy mechanicznym myciu zębów;
• ból zębów przedtrzonowych i trzonowych charakterystycznie nasilający się podczas pochylania głowy może pochodzić od zatok;
• bóle zębów często towarzyszą migrenom;
• ból zęba może towarzyszyć problemom z sercem, najczęściej jest kłujący i promieniuje w stronę szyi, nie boli bardziej gdy dotyka się zębów, nasila się za to po aktywności fizycznej;
• może dojść również do tzw. neuropatycznego bólu zębów, kiedy doszło do uszkodzenia układu nerwowego [1]. 

Kiedy konieczna jest wizyta u dentysty?

Jak wspomniano powyżej, wiele rodzajów bólów zęba może mieć podłoże pozazębowe. Pomimo to, większość przypadków wymaga wizyty u stomatologa. Szybka wizyta jest zalecana szczególnie wtedy, gdy bólowi zęba towarzyszy gorączka, trudności w połykaniu czy obrzęk twarzy. Również nagły, silny ból z reguły wymaga szybkiej konsultacji z dentystą. Nadwrażliwość zębów również powinna być z nim skonsultowana, ale nie jest to tak pilne, jak poprzednie przypadki [2]. 

Ból zęba w ciąży 

Ból zęba nie wybiera i może pojawić się zawsze, w każdym trymestrze ciąży. Tym bardziej, że kobiety w ciąży są bardziej narażone na nadwrażliwość zębów, a w okresie ciąży częściej dochodzi do rozpulchnienia dziąseł i krwawień. Przed zajściem w ciążę warto zadbać o zęby i wyleczyć wszystkie ubytki. Leczenie w czasie ciąży jest bardziej problematyczne, zawsze należy pamiętać, aby poinformować dentystę o swoim stanie. Trzeba również pamiętać, aby unikać zdjęcia RTG podczas ciąży [1,2]. 

Co na ból zęba w ciąży?

Ból zęba nie powinien być nigdy bagatelizowany, a szczególnie podczas ciąży, kiedy może prowadzić do groźnych powikłań. Ból zęba w ciąży nie powinien być pod żadnym pozorem lekceważony, a leki przeciwbólowe powinny jedynie pomóc dotrwać do wizyty u dentysty. Zdecydowanie najbezpieczniejszym lekiem przeciwbólowym w każdym trymestrze ciąży jest paracetamol. Niektórzy lekarze, w razie braku innej możliwości, dopuszczają zastosowanie w pierwszym i drugim trymestrze ciąży ibuprofenu, ketoprofenu i naproksenu. W przypadku ibuprofenu istnieją jednak doniesienia, że stosowany w pierwszym trymestrze ciąży może zwiększać ryzyko poronienia. Wszystkie trzy są przeciwwskazane w ciąży i należy ich używać jedynie, gdy lekarz oceni, że korzyści ich stosowania przewyższają potencjalne skutki uboczne. Inne niesteroidowe leki przeciwzapalne uznaje się za potencjalne niebezpieczne ze względu na brak odpowiednich danych [1]. 

Z domowych sposobów kobiety w ciąży mogą stosować zimne okłady na policzek czy bezpośrednio przykładane do zęba. Kostki lodu należy zawinąć w ręcznik i przyłożyć do policzka po stronie występujących dolegliwości. Można powtarzać kilka razy dziennie tego typu zabiegi. Kobiety w ciąży nie powinny stosować popularnych w domowym leczeniu bólów zęba olejku goździkowego oraz szałwii [2]. 

Jak uśmierzyć ból zęba w ciąży – przegląd preparatów 

W aptece występuje wiele preparatów przeciwbólowych mogących pomóc na ból zęba. Niestety większość z nich nie może być używana przez kobiety w ciąży. Przykładowe, które mogą być pod pewnymi warunkami stosowane, przedstawiono poniżej. 

Apap, tabletki powlekane 

O produkcie

• każda tabletka powlekana zawiera 500 mg paracetamolu;
• lek jest wskazany m.in. w bólach głowy, mięśni, menstruacyjnych, zębów oraz gorączce;
• podczas ciąży można stosować lek, ale w możliwie jak najmniejszej dawce przez jak najkrótszy czas [3].

Ibuprom, tabletki powlekane 

O produkcie

• 1 tabletka zawiera 200 mg ibuprofenu;
• produkt leczniczy jest wskazany w krótkotrwałym leczeniu bólów o słabym do umiarkowanego nasilenia, m.in. głowy, zębów, mięśni, kości, stawów czy podczas gorączki;
• jest bezwzględnie przeciwwskazany w III trymestrze ciąży;
• nie zaleca się jego stosowania podczas pierwszych sześciu miesięcy ciąży, ale lekarz może zdecydować o konieczności jego użycia [4].

Ketonal Active, kapsułki 

O produkcie

• 1 kapsułka zawiera 50 mg ketoprofenu;
• lek jest wskazany w krótkotrwałym leczeniu bólów o lekkim do umiarkowanego nasilenia, m.in. głowy, zębów, mięśni, kości, stawów czy podczas gorączki;
• jest bezwzględnie przeciwwskazany w III trymestrze ciąży;
• jego stosowania podczas I i II trymestru ciąży jest niewskazane, ale lekarz może zdecydować o konieczności jego użycia w przypadku braku innych możliwości [5]. 

Podsumowanie 

Zadbanie o dobrą kondycję zębów i jamy ustnej przed ciążą jest niezwykle ważne. Warto wcześniej wykonać wszystkie konieczne zabiegi, kiedy nie obowiązuje wiele restrykcji. Z leków przeciwbólowych, które mogą być zastosowane w okresie ciąży w każdym trymestrze wymieniany jest jedynie paracetamol. Niekiedy, w przypadku braku innych możliwości, lekarz może zdecydować o konieczności użycia mocniejszych leków, jak ibuprofen czy ketoprofen. Nie mogą być one jednak stosowane podczas całej ciąży.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Czy leki przeciwbólowe faktycznie leczą ból zęba, czy tylko maskują objawy?
• Co najczęściej powoduje ból zęba i jakie objawy powinny Cię zaniepokoić?
• Jakie substancje czynne znajdziesz w najskuteczniejszych lekach na ból zęba bez recepty?
• Które silne preparaty bez recepty działają najszybciej i od jakiego wieku można je stosować?
• Jaki lek wybrać na ból zęba u dziecka i od jakiego wieku można go podawać?
• Dlaczego mimo zażycia tabletki i tak nie warto odkładać wizyty u dentysty?

Czy leki przeciwbólowe pomogą na ból zęba?

Tabletki przeciwbólowe nie są lekarstwem na ból zęba. Większość przypadków mocnego bólu zęba wymaga wizyty u stomatologa. Niemniej jednak zastosowanie tabletek na ból zęba może być konieczne. Po pierwsze ból zęba często jest powodowany przez stan zapalny, dlatego zastosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych zmniejsza ten stan zapalny i pomoże pacjentowi dotrwać do wizyty u stomatologa. Trzeba tylko uważać, bo leki mogą spowodować, że wizyta u dentysty nie będzie konieczna w opinii pacjenta. Może być to bardzo błędne, ponieważ leki jedynie maskują objawy, a nie eliminują przyczyny. Może się okazać, że pacjent chwilę później trafi do dentysty z jeszcze większym bólem [1,2].

Czym może być spowodowany ból zęba?

Często ból zęba jest wywołany przez odsłonięcie wrażliwej miazgi zębowej, które może być spowodowane chociażby w wyniku próchnicy, chorób przyzębia czy zapalenia okostnej. O rozwijającym się stanie zapalnym świadczyć może ostry ból zęba nasilający się w trakcie jedzenia, obrzęk czy nadwrażliwość na zmiany temperatur (gorące lub zimne jedzenie). Często za ból zęba odpowiada próchnica, która jest o tyle groźna, że początkowo nie daje żadnych objawów. Z tego powodu nagły ból zęba bywa pierwszym sygnałem, że zmiany są już zaawansowane. Gdy próchnica już się rozwinie, to może doprowadzić nawet do utraty zęba. W takich przypadkach raczej nie obędzie się bez wizyty u dentysty. W międzyczasie pomóc może płukanie jamy ustnej lub zastosowanie leków przeciwbólowych. W wielu przypadkach da to ulgę potrzebną, aby dotrwać do wizyty u stomatologa [1,2].

Co zawierają najlepsze leki na ból zęba?

Bez recepty można znaleźć wiele substancji przeciwbólowych, które znajdą zastosowanie w leczeniu bólu zęba. Mogą mieć one postać kapsułek, tabletek, proszku do sporządzania roztworu czy czopków. Pomocne mogą być również płyny stomatologiczne, np. zawierające olejek goździkowy Rapidentin. To, jakie tabletki na ból zęba wybrać, zależy przede wszystkim od zawartej w nich substancji czynnej. Skutecznym środkiem na ból zęba będą tu typowe substancje przeciwbólowe, takie jak np.:

• ibuprofen np. Ibumax;
• ketoprofen np. Ketonal;
• kwas acetylosalicylowy np. Polopiryna;
• deksketoprofen np. Dexak;
• diklofenak np. Diclomax;
• paracetamol np. Apap;
• naproksen np. Aleve;
• połączenia paracetamolu z ibuprofenem (np. Metafen), kwasem acetylosalicylowym (np. Etopiryna) czy kodeiną (np. Antidol 15).

Silny lek przeciwbólowy na ból zęba bez recepty – przegląd preparatów

Zastanawiasz się nad tym, co na mocny ból zęba? Najsilniejsze leki przeciwbólowe dostępne bez recepty występują głównie jako tabletki, kapsułki lub saszetki. Te ostatnie mają dużą zaletę w porównaniu do standardowych tabletek czy kapsułek – początek ich działania jest szybszy.

Ibumax, tabletki powlekane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty (OTC);
• substancją czynną jest ibuprofen o działaniu przeciwbólowym, przeciwgorączkowym i przeciwzapalnym;
• jedna tabletka zawiera 400 mg ibuprofenu;
• pomaga w bólu o nasileniu słabym do umiarkowanego (m.in. ból głowy, zębów, mięśni, stawów, ból miesiączkowy);
• obniża gorączkę towarzyszącą przeziębieniu, grypie i innym infekcjom;
• przeznaczony dla dorosłych i młodzieży powyżej 12. roku życia;
• może być stosowany krótkotrwale, do 3 dni bez konsultacji z lekarzem;
• lek dostępny jest w opakowaniach po 30 i 50 tabletek [3].

Antidol 15, tabletki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty (OTC);
• każda tabletka zawiera 15 mg fosforanu kodeiny oraz 500 mg paracetamolu;
• może być stosowany od 12. roku życia;
• jest wskazany w wielu rodzajach bólu, w tym np. po ekstrakcji zęba;
• działa ok. 4 h;
• produkt bez laktozy;
• może powodować zawroty głowy i senność;
• dostępny w opakowaniach po 10 tabletek [4].

Ketonal Sprint Max, saszetki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty (OTC);
• saszetka zawiera 50 mg ketoprofenu w postaci 80 mg ketoprofenu z lizyną;
• może być stosowany dopiero od 16. roku życia i maksymalnie 5 dni bez konsultacji z lekarzem;
• jednym z jego wskazań jest ból zębów;
• można po nim prowadzić pojazdy, ale trzeba uważać, ponieważ może powodować senność;
• działa szybciej niż kapsułki czy tabletki;
• dostępny w opakowaniach po 12 saszetek [5].

Dexak SL, saszetki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty (OTC);
• każda saszetka zawiera 25 mg deksketoprofenu;
• może być stosowany tylko przez osoby dorosłe;
• stosowany w bólu lekkim i umiarkowanym, m.in. w leczeniu bólu zębów;
• może powodować m.in. zawroty głowy i senność;
• ponieważ jest przyjmowany w postaci roztworu, jego działanie jest szybsze niż kapsułek czy tabletek;
• dostępny w opakowaniach po 10 i 20 saszetek [6].

Polopiryna S, tabletki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty (OTC);
• każda tabletka zawiera 300 mg kwasu acetylosalicylowego;
• jest wskazana m.in. w leczeniu bólów zęba;
• może być używany od 16. roku życia;
• dostępny w opakowaniach po 10, 20 i 30 tabletek [7].

Jaki lek na ból zęba u dziecka?

U dzieci problem z wyrzynaniem się zębów jest dosyć powszechny. Aby uśmierzyć ból, trzeba zastosować leki przeciwbólowe dla dzieci. Nie ma tutaj zbyt wielkiego pola do manewru – w zależności od wieku dziecka można użyć m.in. syropów, czopków czy kapsułek. Dobrym lekiem na ból zęba u malucha będzie preparat oparty na jednej z dwóch substancji czynnych: paracetamolu lub działającym także przeciwzapalnie ibuprofenie.

Ibufen Junior, kapsułki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty (OTC);
• zawiera 200 mg ibuprofenu;
• może być stosowany już od 6. roku życia;
• nie należy stosować u dzieci ważących mniej niż 20 kg;
• jest to dobra alternatywa dla dzieci od 6. roku życia, które nie mają problemu z połykaniem leków, ponieważ alternatywą są czopki czy syropy;
• jest wskazany m.in. w przypadku bólu zębów;
• dostępny w opakowaniach po 10 kapsułek [8].

Paracetamol Hasco, syrop

O produkcie

• lek dostępny bez recepty (OTC);
• 5 ml zawiesiny zawiera 120 mg paracetamolu;
• może być stosowany już u niemowląt;
• trzeba pamiętać, że lek nie ma działania przeciwzapalnego;
• preparat jest wskazany m.in. w przypadku bólów związanych z wyrzynaniem się zębów;
• do opakowania dołączona jest miarka pozwalająca na precyzyjne odmierzenie dawki;
• dostępny w opakowaniach po 150 ml [9].

Nurofen dla dzieci, czopki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty (OTC);
• występuje w dwóch dawkach 60 mg i 125 mg;
• mniejsza dawka może być używana już od 3. miesiąca życia;
• może być używany przy bólu związanym z bolesnym ząbkowaniu u dzieci;
• wskazany u dzieci, gdzie przyjmowanie leków doustnie jest niewskazane;
• obie dawki dostępne w opakowaniach po 10 czopków [10].

Podsumowanie

W aptece można znaleźć bardzo dużo preparatów mogących uśmierzyć ból zębów. Do najczęściej wybieranych substancji przeciwbólowych należą m.in. paracetamol (np. Apap), ibuprofen (np. Ibumax), ketoprofen (np. Ketonal), deksketoprofen (np. Dexak), kwas acetylosalicylowy (np. Polopiryna), naproksen (np. Aleve) czy diklofenak (np. Diclomax). Nie należy jednak zapominać, że nawet najlepszy lek na ból zęba działa jedynie objawowo – nie eliminuje przyczyny, a jedynie zmniejsza dolegliwości bólowe. Nie powinno to powodować odwlekania czy rezygnacji z wizyty u dentysty. Taka wizyta w większość przypadków jest konieczna. Tabletki przeciwbólowe mogą być jedynie konieczne, aby przetrwać ból w oczekiwaniu na wizytę u dentysty.

Zapalenie języka jest dolegliwością w znacznym stopniu utrudniającym normalne funkcjonowanie. Ból i pieczenie języka utrudnia nie tylko mówienie, ale i spożywanie pokarmów. Trzeba pamiętać, że język jest silnie unerwiony, dlatego odczuwanie każdej, nawet drobnej zmiany, jest stosunkowo silne. Łatwo może również dojść do zaburzenia odczuwania smaków czy nawet dysfagii [1].

Jak wygląda stan zapalny języka? Objawy

Do głównych objawów zapalenia języka należą:

• praktycznie bez przerwy odczuwany ból i pieczenie języka;
• język może być dodatkowo pokryty owrzodzeniami, co jest najczęściej spotykane przy zapaleniu bakteryjnym, albo białym nalotem przy zapaleniu grzybiczym;
• zdecydowanie częściej język jest powiększony, obrzęknięty i zaczerwieniony po jego bokach i na koniuszku;
• pojawiają się problemy z odczuwaniem smaku, połykaniem i spożywaniem posiłków (kwaśny i słony smak potęgują pieczenie i ból) [1-3].

Jakie są przyczyny zapalenia języka?

Zapalenie języka dzieli się na dwa typy. Pierwsze, pierwotne zapalenie języka, jest to samodzielna jednostka chorobową i nie jest związane z występowaniem innej choroby w organizmie. Z kolei wtórne zapalenie języka jest objawem innej choroby toczącej się w organizmie.

Do przyczyn pierwotnego zapalenia języka zalicza się m.in.:

• nadużywanie alkoholu i palenie papierosów;
• bakterie, w szczególności paciorkowce i gronkowce (najczęściej u osób z obniżoną odpornością chorujących na AIDS czy stosujących leki immunosupresyjne);
• grzyby, głównie Candida albicans (zła higiena jamy ustnej);
• źle dobrana proteza zębową lub inne regularne podrażnienia języka;
• zbyt mała ilość produkowanej śliny i suchość w ustach, przez co język jest nieodpowiednio nawilżony;
• przygryzienie języka np. podczas ataku padaczkowego;
• oparzenie języka [1,4].

Do przyczyn wtórnych zapalenia języka należą m.in.:

• kiła;
• pelagra i awitaminoza, w szczególności braki witamin z grupy B;
• niedokrwistość megaloblastyczna (niedobór witaminy B12 lub kwasu foliowego) lub niedokrwistość wynikająca z niedoboru żelaza;
• alergie i wszelkiego rodzaju choroby skóry;
• celiakia;
• cukrzyca;
• AIDS [1,2,4].

Jak diagnozuje się zapalenie języka?

Zapalenie języka można zdiagnozować na podstawie objawów oraz badania klinicznego. Lekarz może zwrócić uwagę na charakterystyczne symptomy, takie jak opuchlizna, zaczerwienienie, ból, zmiany w strukturze języka, czy też obecność owrzodzeń. W przypadku podejrzenia zapalenia języka lekarz może również zalecić dodatkowe badania, takie jak badanie mikrobiologiczne lub biopsję języka, aby potwierdzić diagnozę oraz wykluczyć inne poważniejsze schorzenia. Ważne jest, aby skonsultować się z lekarzem w przypadku wystąpienia objawów i aby przeprowadzić dokładne badanie, aby ustalić dokładną przyczynę zapalenia języka.

Zapalenie języka — jak leczyć?

Zapalenie języka może mieć różne przyczyny, dlatego powinno być leczone w różny sposób. Przede wszystkim zależy to od przyczyny, która wywołała zapalenie języka. Jeżeli jest to zakażenie pierwotne, wywołane przez bakterie lub grzyby, to konieczne może być zastosowanie odpowiednio antybiotyku lub leku przeciwgrzybiczego, dostępnego wyłącznie z przepisu lekarza.

Konieczna może być również poprawa higieny jamy ustnej lub rezygnacja z palenia papierosów, lub picia alkoholu. W przypadku wtórnych zakażeń konieczne jest odpowiednie prowadzenia leczenia choroby podstawowej, która doprowadziła do powstania tej dolegliwości. Często jako dodatek do leczenia stosuje się preparaty witaminowe np. Vitaminum B Compositum czy Vitaminum C Teva (szczególnie zawierające witaminy z grupy B lub witaminę C) oraz leki działające miejscowo przeciwbólowo np. Tantum Verde [1,3].

Jakie są domowe sposoby na pieczenia i zapalenie języka?

Najlepsze domowe sposoby na piekący język obejmują takie działania jak:

• regularne mycie zębów za pomocą szczoteczki do zębów i właściwie dobranej pasty do zębów (najlepsze efekty dają szczoteczki soniczne, które usuwają płytkę bakteryjną i nie podrażniają dziąseł;
• dokładne czyszczenie przestrzeni międzyzębowych za pomocą nici dentystycznych czy irygatorów do zębów;
• używać specjalistycznych szczoteczek do czyszczenia języka;
• regularnie płukać usta specjalnymi płynami o działaniu przeciwbakteryjnymi np. Listerine Total Care;
• rzucenie palenia papierosów oraz rezygnacja z picia alkoholu;
• ograniczyć picie mocnej herbaty i kawy;
• unikać ostrych przypraw, czekolady, kiwi czy ananasa;
• zadbać o ogólny stan zdrowia, w szczególności podjąć leczenie i uregulować choroby podstawowe, które mogą wpływać na dolegliwości języka;
• ulgę dla pieczenia języka może przynieść wykonanie płukanki z szałwii np. Szałwia Fix Tylko Natura lub rumianku np. Herbapol Rumianek Fix [1,2].

Zapalenie języka — jakie leki bez recepty można kupić?

Pewną ulgę mogą dać dostępne w aptece bez recepty preparaty znieczulające, przeciwzapalne czy przeciwbakteryjne takie jak m.in.:

Dentosept płyn do stosowania w jamie ustnej, lek dostępny bez recepty

Skład

• 1 g leku zawiera wyciąg płynny złożony (0,65:1) z: koszyczka rumianku (Matricariae flos), kory dębu (Quercus cortex), liścia szałwii (Salviae folium), ziela arniki (Arnica herba), kłącza tataraku (Calami rhizomate), ziela mięty pieprzowej (Menthae piperitae herba), ziela tymianku (Thymi herba) (2/2/2/1/1/1/1) i 0,02 g benzokainy.

Stosowanie

• dzieci od 6 roku życia i młodzież po konsultacji z lekarzem mogą stosować rozcieńczenie 10 ml leku odmierzone za pomocą dołączonej miarki na szklankę wody;
• dorośli powinni stosować 15% roztwór wodny leku sporządzany według dołączonych do leku specjalnych miarek;
• jeżeli objawy nie ustąpią lub się nasilają w czasie 7 dni stosowania leku, należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem.

Wskazania

• zapalenie dziąseł i jamy ustnej (w tym zapalenie języka);
• powierzchniowe zapalenie przyzębia;
• u pacjentów ze skłonnościami do krwawienia z dziąseł;
• pomocniczo w parodontozie.

O produkcie

• leku nie należy stosować w przypadku nadwrażliwości na jakikolwiek składnik preparatu lub inne rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae, dawniej złożonych Compositae) i u dzieci poniżej 6 lat;
• trzeba pamiętać, że jednorazowa dawka leku (10 ml) zawiera ok. 5,67 g etanolu (50 ml wódki zawiera ok. 16 g etanolu), co może mieć wpływ na obsługę maszyn i badanie alkomatem;
• kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny skonsultować się z lekarzem przed zastosowaniem produktu [5].

Hascosept, aerozol do stosowania w jamie ustnej, lek dostępny bez recepty

Skład

• 1 ml roztworu zawiera 1,5 mg chlorowodorku benzydaminy.

Stosowanie

• dzieci poniżej 6 lat stosują 1 dawkę leku na 4 kg masy ciała, od 2 do 6 razy na dobę (nie więcej niż 4 dawki jednorazowo);
• dzieci w wieku od 6 do 12 lat powinny przyjmować 4 dawki leku, od 2 do 6 razy na dobę.
• z kolei dzieci od 12 lat i osoby dorosłe powinny stosować od 4 do 8 dawek leku w ilości 2 do 6 razy na dobę.

Wskazania

• leczeniu objawów takich jak ból, zaczerwienienie, obrzęk czy afty, związanych ze stanem zapalnym jamy ustnej i gardła;
• w zakażeniach bakteryjnych i wirusowych przebiegających z wyżej wymienionymi stanami;
• po zabiegach operacyjnych w laryngologii i stomatologii.

O produkcie

• preparatu nie należy stosować w przypadku nadwrażliwości na jakikolwiek składnik preparatu;
• może zawierać małe ilości etanolu, mniej niż 100 mg na dawkę;
• lek może powodować reakcje alergiczne ze względu na zawartość parahydroksybenzoesanu metylu;
• kobiety w ciąży i karmiące piersią muszą skonsultować się z lekarzem przed użyciem produktu [6].

Sachol żel stomatologiczny, żel do stosowania w jamie ustnej i na dziąsła, lek dostępny bez recepty

Skład

• 1 g żelu zawiera 87,1 mg choliny salicylanu i 0,1 mg cetalkoniowego chlorku.

Stosowanie

• produkt stosuje się w jamie ustnej, na błonę śluzową lub dziąsła, a po jego aplikacji l nie należy przez ok. 30 min pić ani jeść;
• stosuje się 2 lub 3 razy dziennie na chorobowo zmienione miejsce i lekko wciera przez ok. 2 min.

Wskazania

• stany zapalne błony śluzowej jamy ustnej;
• nadżerki i owrzodzenia jamy ustnej;
• zapalenie dziąseł czy choroby przyzębia.

O produkcie

• nie powinno stosować się leku u osób uczulonych na salicylan choliny, chlorek cetalkoniowy, inne salicylany lub którykolwiek z pozostałych składników tego leku;
• miejscu podania może wystąpić krótkotrwałe, przemijające pieczenie;
• po pierwszym otwarciu należy zużyć w ciągu 2 tygodni;
• nie powinno stosować się żelu podczas ciąży, w okresie karmienia piersią ani u dzieci poniżej 3 lat [7].

Jak zapobiegać zapaleniu języka?

Istnieje kilka zaleceń, aby zapobiec zapaleniu języka. Przede wszystkim należy dbać o higienę jamy ustnej. Regularne szczotkowanie zębów miękką szczoteczką, stosowanie nici dentystycznej oraz płukanie ust odpowiednim płynem do płukania ust może pomóc w utrzymaniu czystości języka i zapobieganiu infekcjom. Ważne jest również unikanie drażniących czynników, takich jak ostre, gorące lub pikantne jedzenie i napoje, które mogą podrażniać język i prowadzić do zapalenia. W przypadku wystąpienia jakichkolwiek objawów zapalenia języka, takich jak ból, opuchlizna czy zmiana koloru języka, zawsze warto skonsultować się z lekarzem, który może postawić właściwą diagnozę i zalecić odpowiednie leczenie.

Nie zapominaj o regularnych wizytach u stomatologa!

Regularne wizyty u stomatologa są kluczowe dla utrzymania zdrowia jamy ustnej i zapobiegania zapaleniu języka. Chociaż zapalenie języka może być spowodowane wieloma czynnikami, w tym drobnoustrojami, urazami lub chorobami, takimi jak choroba zakaźna czy niedobory witamin, to regularne kontrole stomatologiczne mogą pomóc w wykryciu wczesnych objawów zapalenia języka i innych problemów jamy ustnej. Wczesne wykrycie problemów daje lekarzom możliwość szybszego leczenia problemów zanim się zaostrzą. Dlatego warto zawsze pamiętać o regularnych wizytach u stomatologa, nawet kiedy samopoczucie jest dobre i nie ma wyraźnych problemów.

Jakie mogą być skutki nieleczonego zapalenia języka?

Nieleczone zapalenie języka może prowadzić do różnych skutków. Oto kilka potencjalnych skutków nieleczonego zapalenia języka:

1. Pogorszenie stanu zdrowia języka: Nieleczone zapalenie języka może prowadzić do pogorszenia stanu zdrowia języka, takiego jak zaczerwienienie, obrzęk, ból, pęcherze, nadmierna suchość lub nadmiar śliny.
2. Zaburzenia smaku: Nieleczone zapalenie języka może prowadzić do zaburzeń smaku, takich jak utrata smaku, zniekształcenie smaku lub nieprzyjemne uczucie smakowe.
3. Trudności w jedzeniu i mówieniu: Pogorszenie stanu zdrowia języka może utrudniać jedzenie, przełykanie i mówienie.
4. Infekcje: Nieleczone zapalenie języka może zwiększać ryzyko infekcji jamy ustnej, takich jak grzybicze zakażenie jamy ustnej.
5. Pogorszenie jakości życia: Skutki nieleczonego zapalenia języka, takie jak ból, dyskomfort i trudności w funkcjonowaniu, mogą prowadzić do pogorszenia jakości życia pacjenta, utrudniając normalne codzienne czynności i spożywanie posiłków.

Podsumowanie

Pacjenci przychodzący do apteki często zadają mało sprecyzowane pytania typu “jak wyleczyć chory język”? Odpowiedź, jak w przypadku wielu tego dolegliwości, zależy od pierwotnej przyczyny, która ją wywołała. Jeżeli zapalenie języka powstało w efekcie innej choroby, to bez jej leczenia trudno będzie pozbyć się problemu raz na zawsze. Prościej sytuacja wygląda w przypadku pierwotnego zakażenia, ale i wtedy, w zależności od przyczyny, leczenie będzie przebiegać odrobinę inaczej. W każdym wypadku warto jednak zastosować rady zamieszczone w artykule, na temat domowych sposobów radzenia sobie z tymi dolegliwościami oraz odpowiedniej profilaktyki. W wielu przypadkach ulgę mogą dać preparaty takie jak Dentosept czy Hascosept.

Jakie są właściwości wody utlenionej?

Woda utleniona działa:

• oczyszczająco;
• słabo bakteriobójczo;
• odkażająco;
• wybielająco;
• odwadniająco [5].

Kiedy można stosować wodę utlenioną?

1. Usuwa z rany bakterie, nie dopuszczając do rozwoju w niej infekcji.
2. Zastosowana bezpośrednio na ranę, powoduje jej mechaniczne oczyszczenie.
3. W rozcieńczeniu: 1 łyżeczka na szklankę wody, ma zastosowanie w chorobach przyzębia i do płukania kieszonek zębowych, jako środek bakteriobójczy.
4. W takim rozcieńczeniu można też płukać jamę ustną w celu zniwelowania nieświeżego oddechu.
5. Płukanie jamy ustnej rozcieńczonym roztworem spowoduje również lekkie wybielenie zębów.
6. Działanie bakteriobójcze może być wykorzystane podczas przemywania skóry z problemami trądzikowymi, wypryskami oraz wągrami.
7. Zakażenia bakteryjne jamy ustnej i gardła mogą być leczone wspomagająco płukankami wody utlenionej o stężeniu 1% [3,4].

W jakiej formie można kupić wodę utlenioną w aptece?

Woda utleniona występuje w następujących formach:

• 3% woda utleniona;
• 3% woda utleniona w atomizerze;
• 3% żel Peroxygel;
• tabletki Pertlenon (rzadko).

O czym warto pamiętać, stosując wodę utlenioną?

Działanie szkodliwe zależy od stężenia. Nawet w dużych rozcieńczeniach woda utleniona może działać uszkadzająco na śluzówki np. podczas stosowania we wrzodziejącym zapaleniu dziąseł. Takie działanie spowodowane jest gwałtownym uwolnieniem tlenu, który niszczy śluzówkę. Jako substancja żrąca, Hydrogenium peroxydatum w kontakcie ze skórą, powoduje jej uszkodzenie oraz oparzenie. Opary działają szkodliwie na śluzówkę oczu, nosa i jamy ustnej, gdzie oprócz podrażnienia,  może pojawić się stan zapalny. Po przypadkowym połknięciu wody utlenionej w wysokich stężeniach zawartych np. w chemii gospodarczej (dzieci), dochodzi do poparzenia przełyku.

Osoby stykające się zawodowo z dużymi stężeniami nadtlenku wodoru mogą odczuwać  bóle i zawroty głowy, nudności, wymioty. Ciężkie zatrucia mogą powodować drgawki, niedowład kończyn, obrzęk płuc. W efekcie następuje utrata przytomności i wstrząs. Nawet po krótkim czasie kontaktu, może wystąpić poparzenie i łzawienie oczu. Wchłanianie następuje poprzez drogi oddechowe i skórę. [1,2].

Podczas używania wody utlenionej w różnych stężeniach, warto stosować się do zaleceń producenta dotyczących:

• przeznaczenia danego środka
• jego rozcieńczania
• i zachowania właściwych środków ostrożności.

Paradontoza jest zapaleniem przyzębia, obejmującym przyzębie, dziąsła, ozębną, cement korzeniowy i kość wyrostka zębodołowego. Są to struktury odpowiedzialne za utrzymanie zębów na swoich miejscach. Paradontoza, zaraz po próchnicy, jest najczęściej występującą chorobą jamy ustnej [1].

Jakie są przyczyny paradontozy?

Wśród przyczyn paradontozy można wyróżnić:

• nieprawidłowa higiena (nieusuwanie resztek pokarmów czy napojów pozostających na płytce nazębnej prowadzi do namnażania się tam grzybów i zębów);
• osad (kamień) nazębny;
• wiek powyżej 35 lat znacznie zwiększa szansę wystąpienia paradontozy;
• palenie papierosów i nadużywanie alkoholu;
• niektóre choroby, takie jak cukrzyca czy niewydolność krążenia;
• wahania hormonów podczas dojrzewania czy menopauzy;
• spadek odporności [1,2].

Jak wygląda paradontoza? Objawy

Większość pacjentów nie wie, jak wygląda paradontoza i nie zawsze jest ją w stanie prawidłowo rozpoznać. Nagromadzone bakterie, żerujące na nieusuwanym osadzie i kamieniu nazębnym, prowadzą do wytworzenia stanów zapalnych w obrębie jamy ustnej. Z kolei nieleczone zapalenie sprzyja powstawaniu patologicznych kieszonek przyzębnych, co sprzyja niszczeniu struktur utrzymujących zęby w zębodole. Lekarz dentysta potwierdzenie paradontozy może otrzymać za pomocą zdjęcia rentgenowskiego [1,3].

Główne objawy paradontozy to:

• zaczerwienienie, zapalenie i obrzęk dziąseł;
• nadwrażliwość zębów na zmianę temperatur (na ciepło i zimno);
• ból w trakcie mycia zębów, szczególnie w okolicach dziąseł;
• nieprzyjemny zapach z ust;
• odsłonięcie szyjek zębowych;
• krwawienie dziąseł;
• czasami mogą pojawić się stany ropne;
• ubytki w kośćcu widoczne na zdjęciu rentgenowskim szczęki i żuchwy;
• nieleczona paradontoza może prowadzić nawet do wypadnięcia zębów lub konieczności ich usunięcia [1,2].

Jak leczyć paradontozę?

Leczenie paradontozy jest czasochłonne i wymaga regularnych działań. Ważne jest, aby regularnie chodzić do stomatologa, co pozwoli jak najszybciej zdiagnozować pojawiającą się paradontozę. Zaawansowana paradontoza jest znacznie trudniejsza w leczeniu niż taka, która została wykryta na wczesnym etapie.  Z tego względu również leczenie zaproponowane przez dentystę będzie różne w zależności od tzw. wskaźnika periodontologicznego.

Dla przykładu, jeżeli pacjent ma zdrowe przyzębie, a występuje jedynie krwawienie z dziąseł po mało inwazyjnym zgłębnikowaniu, to dentysta z reguły zaleca jedynie odpowiednią higienę jamy ustnej. Jeżeli pacjent posiada nagromadzony kamień nazębny, to zaleca się wykonanie zabiegu usunięcia kamienia. Bardziej zaawansowane przypadki paradontozy mogą wymagać nawet metod chirurgicznych.

Reasumując, czy da się i jak cofnąć paradontozę? Leczenie, jak opisano, zależy od stopnia jej zaawansowania, a to, czy będzie powracać, związane jest z czynnikami, które ją wywołały. Jeżeli spowodowała ją zła higiena, palenie papierosów czy nadużywanie alkoholu, to zdecydowanie łatwiej wyeliminować takie czynniki niż np. predyspozycje genetyczne do paradontozy. Niemniej jednak paradontoza jest zaliczana do chorób wyleczalnych [1,3].

Jakie zabiegi może wykonać dentysta?

• z reguły pierwszymi zabiegami wykonywanymi przez dentystę jest oczyszczenie zębów z kamienia nazębnego – skaling, piaskowanie oraz lakierowanie;
• usuwanie płytki nazębnej i złogów nazębnych i poddziąsłowych;
• wyrównywanie nawisów wypełnień [2,3].

Jakie preparaty na paradontozę kupisz w aptece?

Ajona Stomaticum, koncentrat pasty do zębów 25 ml

• pełny skład preparatu to: Calcium Carbonate, Sodium Bicarbonate, Sodium Lauryl Sulfate, Bisabolol, Saccharin, Urea, Diammonium Phosphate, Algin, Tricalcium Citrate, Glycerin, Aqua, Anethol, Citronellol, Eucalyptol, Eugenol, Geraniol, Linalool, Mentha viridis, Menthol, Thymol;
• produkt jest stosowany do codziennej higieny jamy ustnej, przeciwdziałania próchnicy, paradontozie i nieprzyjemnemu zapachowi z ust [4].

Biodent, pasta do zębów przeciw parodontozie 125 g

• pełny skład past to: Aqua, Sorbitol, Hydrated Silica, Sodium Lauryl Sulfate, Titanium Dioxide, Aroma, Cellulose Gum, Xanthan Gum, Chamomilla Recutita Extract, Salvia Officinalis Extract, Melissa Officinalis Extract, Hamamelis Virginiana Extract, Potentilla Erecta Extract, Rosmarinus Officinalis Extract, Sodium Fluoride, Allantoin, Sodium Saccharin, Methylparaben, Disodium EDTA, Citral, Geraniol, Limonene, Linalool, Benzyl Alcohol, Citronellol, Eugenol, CI 42090, CI 19140;
• można stosować codziennie po każdym posiłku;
• produkt stosowany jest w profilaktyce parodontozy i zapobieganiu próchnicy zębów [5].

Baikadent, 5,77 mg/g żel do stosowania w jamie ustnej 15 g

• 1 g żelu zawiera 5,77 g zespółu flawonów izolowanych z korzenia Scutellaria baicalensis;
• dorośli mogą stosować żel 2-4 razy dziennie;
• preparat stosuje się w leczeniu uzupełniającym paradontopatii powierzchownych i głębokich oraz w profilaktyce chorób przyzębia i w przewlekłych stanach zapalnych śluzówki jamy ustnej [6].

Lacalut activ, płyn do płukania ust 300 ml

• płyn zawiera bis(hydroxyethyl)aminopropyl-N-hydroxyethyloctadecylamin-dihydrofluorid (aminofluorek, zawartość fluoru 225 ppm);
• może być stosowany od 6 roku życia;
• jest stosowany do codziennej higieny jamy ustnej i ochronie przy parodontozie, próchnicy, stanach zapalnych czy krwawieniu dziąseł [7].

Sachol żel stomatologiczny, żel do stosowania w jamie ustnej i na dziąsła 10 g

• 1 g żelu zawiera 87,1 mg salicylanu choliny i 0,1 mg chlorku cetalkoniowego;
• zaleca się stosować 2-3 razy dziennie;
• żel stosuje się w zapaleniu dziąseł i chorobach przyzębia [8].

Czy można całkowicie wyleczyć paradontozę?

Nie ma możliwości całkowitego wyleczenia paradontozy. Można jednak ją skutecznie kontrolować i zarządzać, aby zapobiegać dalszemu postępowi choroby i utracie zębów.

3 skuteczne sposoby na paradontozę

Aby zapobiegać paradontozie, należy przestrzegać 3 prostych zasad profilaktycznych:

• należy szczotkować zęby co najmniej 3 razy dziennie (nawet jeśli dziąsła krwawią);
• przynajmniej raz dziennie należy czyścić przestrzenie międzyzębowe za pomocą nici dentystycznych;
• należy stosować płyny do płukania jamy ustnej np. SeptOral Profilactic lub specjalne spraye np. Dentomit.

Podsumowanie

Paradontoza, obok próchnicy, jest najczęściej występującą chorobą przyzębia. Zdecydowanie łatwiej jej uniknąć, niż ją leczyć, dlatego warto zastosować kroki profilaktyczne. Odpowiednia higiena jamy ustnej i regularne usuwanie kamienia pozwoli uniknąć rozwojowi paradontozy. Leki na paradontozę bez recepty to najczęściej pasty lub płyny do higieny jamy ustnej. Bardziej zaawansowane stadia paradontozy wymagają specjalistycznego leczenia w gabinecie dentystycznym. Należy pamiętać, że zaniedbana paradontoza może doprowadzić nawet do utraty zębów.

Rumianek — jakie ma właściwości?

Właściwości lecznicze rumianku wynikają z zawartości rozmaitych składników czynnych obecnych w tym surowcu. Głównym składnikiem koszyczka rumianku jest olejek eteryczny, będący źródłem następujących związków:

• α-bisabolol i tlenki bisabololu A, B i C;
• farnezen;
• myrcen;
• kadinen;
• matrycyna.

Co więcej, kwiaty rumianku zawierają także pochodne flawonoidowe, w tym apigeninę, a także kumaryny, kwasy fenolowe oraz polisacharydy [1].

Rumianek — na co pomaga? Dlaczego warto go pić?

Rumianek może być stosowany wewnętrznie oraz zewnętrznie.

Surowiec wewnętrznie stosuje się w objawowym leczeniu dolegliwości żołądkowo- jelitowych, w tym:

• skurczy żołądka i jelit;
• wzdęć;
• odbijaniu;
• stanach zapalnych przewodu pokarmowego.

Zewnętrznie można stosować rumianek w następujących sytuacjach:

• stany zapalne skóry i błon śluzowych;
• płukanie jamy ustnej i gardła;
• inhalacje w podrażnieniach górnych dróg oddechowych;
• kąpiele i płukanki;
• podrażnienie okolic odbytu i narządów płciowych [1].

Rumianek — interakcje z lekami. Na co należy uważać?

Ze względu na obecność związków aktywnych w rumianku lekarskim, surowiec ten może wchodzić w interakcje z innymi substancjami chemicznymi. W literaturze można znaleźć doniesienia o interakcji między rumiankiem lekarskim a warfaryną — lekiem zmniejszającym krzepliwość krwi. Równoczesne przyjmowanie rumianku i warfaryny może zwiększyć ryzyko krwotoku.

Co więcej, wodne wyciągi z rumianku mogą wykazywać działanie zbliżone do selektywnych modulatorów receptora estrogennego. Oznacza to, że możliwa jest interakcja między preparatami zawierającymi rumianek a składnikami hormonalnej terapii zastępczej. Interakcja ta opiera się na konkurencji o receptory estrogenowe [1].

Kiedy nie pić rumianku? Przeciwwskazania do stosowania

Preparaty z rumiankiem są na ogół dobrze tolerowane przez pacjentów. Jednocześnie okłady z tego surowca mogą niekiedy wywoływać reakcję uczuleniową. W związku z tym nie powinny go stosować osoby ze skórą alergiczną i skłonną do podrażnień [1].

Jakie preparaty z rumiankiem można kupić w aptece?

W aptekach można znaleźć szereg preparatów zawierających rumianek lekarski. Ich postać jest różna, w zależności od wskazania do stosowania. Wśród postaci leków z rumiankiem można wyróżnić:

• saszetki do zaparzania;
• zioła sypkie;
• żele do smarowania w jamie ustnej;
• płyny doustne;
• krople doustne.

Herbata rumiankowa i napary z rumianku

Herbatki i sypkie zioła zawierające rumianek stosuje się do leczenia dolegliwości ze strony układu pokarmowego, takich jak stany zapalne, skurcze czy ból brzucha. Wśród nich wyróżnia się m.in.:

• Rumianek Fix, Zielnik Apteczny. To lek w formie saszetek: każda saszetka zawiera 1,5 g kwiatu rumianku.

• Gastrosan Fix. To lek w formie saszetek do zaparzania. 1 saszetka zawiera 1 g kwiatu rumianku, 0,66 g korzenia prawoślazu, 0,34 g liścia mięty pieprzowej.

• Koszyczek rumianku, zioło pojedyncze, Flos. To lek w formie sypkich ziół do zaparzania.
• Proliver Fix. To suplement diety w formie saszetek do zaparzania. 1 saszetka zawiera 2 g koszyczka rumianku, a także 2 g ziela mięty i 2 g owocu kopru włoskiego.
• Travisto Fix. To środek spożywczy w formie saszetek do zaparzania. 1 saszetka zawiera 0,5 g koszyczka rumianku, a także 0,5 g owocu kopru włoskiego i 0,5 g ziela mięty.

Wyciąg z kwiatów rumianku — płyny i krople doustne

Płyny doustne zawierające koszyczek rumianku stosuje się w leczeniu problemów ze strony układu pokarmowego, w tym niestrawności, wzdęć i skurczów żołądka i jelit. Na rynku znajdują się następujące preparaty:

• Azulan: to lek stosowany do łagodzenia skurczów przewodu pokarmowego. 1 ml płynu zawiera 1 ml wyciągu płynnego z kwiatu rumianku.

• Cholesol: to lek stosowany w niestrawności jako środek żółciopędny. 100 g produktu zawiera 89 g wyciągu złożonego z: kwiatostanu kocanek, kwiatu rumianku, owoc kolendry, owoc bzu czarnego i 11 g intraktu z mniszka lekarskiego.
• Ibesan: to suplement diety wspomagający przewód pokarmowy w postaci kropli. 40 kropli płynu zawiera: 350 mg ekstraktu z koszyczka rumianku, a także 10 mg olejku z mięty pieprzowej, 150 mg ekstraktu z szyszek chmielu, 350 mg ekstraktu z owoców kopru włoskiego, 50 mg ekstraktu z liści karczocha, 18 mg ekstraktu z owoców gorzkiej pomarańczy.

Maści i żele rumiankowe na dziąsła

Preparaty z rumiankiem w formie maści i żeli można stosować także miejscowo. Na rynku znajdują się następujące produkty:

• Dentinox N: to lek przeznaczony do stosowania w podrażnieniu dziąseł i dolegliwościach bólowych związanych z ząbkowaniem, wyrzynaniem się zębów mlecznych. 10 g żelu zawiera 1500 mg nalewki z rumianku, a także 34 mg chlorowodorku lidokainy, 32 mg makrogolu eter laurylowy.
• Mucosit: to lek ściągający, przeciwzapalny i przeciwbakteryjny stosowany w leczeniu chorób przyzębia oraz stanów zapalnych jamy ustnej. 100 g żelu zawiera: 10 g wyciągu gęstego z: koszyczka rumianku (2 części), koszyczka nagietka (o,5 części), liścia podbiału (1,4 części), kory dębu (3 części), liścia szałwii (2 części), ziela tymianku (1 część), alantoinę – 0,1 g; olejek eteryczny rumiankowy – 0,3 g; olejek eteryczny miętowy – 0,3 g.

Płyny do miejscowego stosowania

Koszyczek rumianku stanowi również składnik płynów do miejscowego stosowania na skórze lub błonach śluzowych. Wśród nich można wyróżnić:

• Azulan: to lek do krótkotrwałego miejscowego stosowania. Stosuje się go zewnętrznie w stanach zapalnych błon śluzowych oraz skóry.
• Dentosept i Dentosept A: to lek stosowany w stanach zapalnych jamy ustnej i dziąseł. 100 g produktu zawiera wyciąg płynny złożony z: koszyczka rumianku (2 części), kory dębu (2 części), liścia szałwii (2 części), ziela arnika (1 część), kłącza tataraku (1 część), ziela mięty pieprzowej (1 część), ziela tymianku (1 część) i 2 g benzokainy.

Rumianek — ile razy dziennie?

Ze względu na fakt, że rumianek może być stosowany w różnych wskazaniach i schorzeniach, nie da się określić, ile razy dziennie można go stosować. Przed zastosowaniem produktu z koszyczkiem rumianku, należy zapoznać się z ulotką dołączoną do opakowania oraz odnaleźć w niej informacje na temat sposobu podawania i dawkowania. Aby leczenie za pomocą tego surowca było bezpieczne i efektywne, należy przestrzegać zaleceń zawartych w ulotce.

Czy można pić rumianek codziennie?

Jeśli zamierzasz pić rumianek codziennie, ważne jest przestrzeganie umiarkowanych ilości i uważanie na ewentualne objawy nietolerancji lub reakcji alergicznych. Dawkowanie może się różnić w zależności od indywidualnych potrzeb i tolerancji, ale ogólnie przyjmuje się, że picie jednej do dwóch filiżanek herbaty z rumianku dziennie jest bezpieczne dla większości dorosłych.

Jakie mogą być negatywne skutki picia rumianku?

Picie rumianku może wywoływać niektóre negatywne skutki u niektórych osób, w tym:

• Reakcje alergiczne: Niektórzy ludzie mogą być uczuleni na rumianek. Reakcje alergiczne mogą objawiać się swędzeniem, zaczerwienieniem skóry, wysypką, obrzękiem lub trudnościami w oddychaniu. Jeśli masz alergię na rośliny z rodziny astrowatych, takie jak nagietek, krwawnik czy chryzantema, istnieje większe ryzyko reakcji alergicznej na rumianek.
• Problemy z układem trawiennym: Picie dużej ilości rumianku może powodować nudności, wymioty, biegunkę lub bóle brzucha u niektórych osób, zwłaszcza jeśli są na nią uczuleni.
• Interakcje z alkoholem: Picie rumianku w połączeniu z alkoholem może prowadzić do zwiększonego działania alkoholu, co może wpływać na zdolność osoby do prowadzenia pojazdów lub wykonywania innych czynności wymagających skupienia.

Jeśli masz jakiekolwiek obawy dotyczące picia rumianku lub doświadczasz niepożądanych objawów po jego spożyciu, zawsze warto skonsultować się z lekarzem. Osoby uczulone na rumianek lub przyjmujące leki powinny szczególnie uważać i omówić jego spożycie z profesjonalnym opiekunem medycznym.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Jak często Polacy odwiedzają gabinet stomatologiczny i kto robi to najczęściej?
• Jak prawidłowo dbać o higienę jamy ustnej na co dzień?
• Jakie są najczęstsze przyczyny bólu zęba i co zwiększa ryzyko jego wystąpienia?
• Po jakie tabletki na ból zęba sięgnąć przy umiarkowanych, a po jakie przy silnych dolegliwościach?
• Jakie domowe sposoby mogą przynieść ulgę, gdy pod ręką nie ma leku?
• Dlaczego lek przeciwbólowy nie zastąpi wizyty u dentysty?

Jak często chodzimy do dentysty?

Przyjmuje się, że dorosły człowiek powinien odwiedzać gabinet dentystyczny przynajmniej raz na sześć miesięcy. Jednak w praktyce wygląda to zgoła inaczej. Według badania opublikowanego w 2019 r. przez Główny Urząd Statystyczny (analiza statystyczna Europejskiego Ankietowego Badania Zdrowia), wizyty u stomatologa odbywają częściej panie niż panowie. Różnice zauważalne są również w przypadku osób zamieszkujących miasto oraz wieś – populacja miejska nieco częściej odwiedza gabinet stomatologa (62%) niż mieszkańcy mniejszych miejscowości (55%). Jednocześnie w obu przypadkach obserwuje się tendencję wzrostową w stosunku do poprzednich lat.

Warto podkreślić, że 9 na 10 ankietowanych deklaruje, że dba o regularne przeglądy stomatologiczne swoich dzieci. Potwierdzają to statystyki, gdyż aż 84-88% wizyt u lekarza dentysty dotyczy pacjentów w wieku od 5 do 14 lat. Najmniej liczną grupę stanowią zaś seniorzy powyżej 80. roku życia (niespełna 17%). Co ciekawe, z badania wynika, że koszty leczenia dentystycznego przekraczają możliwości finansowe ok. 6% ankietowanych Polaków. Nie ma z tym problemu ok. 70% badanych, zaś pozostałe 24% nie odbyło ani jednej wizyty w ciągu roku [1].

Jak prawidłowo dbać o higienę jamy ustnej?

Oto kilka podstawowych zasad dbania o higienę jamy ustnej:

• regularnie szczotkuj zęby przynajmniej dwa razy dziennie – poleca się użycie pasty z fluorem oraz miękkiej szczoteczki;
• używaj nici dentystycznej lub międzyzębowych szczoteczek do oczyszczenia przestrzeni międzyzębowych;
• korzystaj z płukanek z fluorem lub antybakteryjnych, aby zredukować ilość bakterii w jamie ustnej;
• uwzględnij oczyszczanie języka, co zapobiega nieświeżemu oddechowi;
• wizyty u dentysty co pół roku również pomagają utrzymać zdrowie jamy ustnej.

Jakie są przyczyny bólu zęba?

Odontalgia, bo tak fachowo określa się ból zęba, jest specyficznym rodzajem dolegliwości, która znacznie obniża jakość życia pacjenta. Wynika często z rozwoju stanu zapalnego w obrębie miazgi zęba i/lub tkanek okołowierzchołkowych, ale nie tylko. Ból zęba może być następstwem zmian próchniczych, infekcji, a także różnego rodzaju urazów (np. wybicia zęba). W patomechanizmie powstawania bólu zęba kluczowe znaczenie mają aktywność włókien nerwowych (odpowiadające za ból kłujący/ostry bądź tępy i długotrwały) oraz zmiany w obrębie mikrokrążenia (determinujące ból pulsujący) [2].

Co zwiększa ryzyko wystąpienia bólu zęba?

Kilka czynników może zwiększać ryzyko wystąpienia bólu zęba. Są to:

• Próchnica zębów może prowadzić do bólu zęba. Gdy szkliwo zęba jest uszkodzone, odsłania wrażliwe na ból wewnętrzne warstwy zęba.
• Choroba przyzębia: zapalenie dziąseł czy paradontoza, mogą zwiększać ryzyko wystąpienia bólu zęba. Zakażenie dziąseł może wpływać na tkanki podtrzymujące zęby, powodując ból i nadwrażliwość.
• Uraz zęba, takie jak złamania czy pęknięcia, może powodować ból zęba. Fizyczne uszkodzenie zęba może uszkodzić nerwy i naczynia krwionośne, powodując ból.
• Zakażenia zęba wokół niego mogą powodować silny ból zęba. Te zakażenia mogą być wynikiem nieleczonej próchnicy, chorób przyzębia lub ropni.
• Wrażliwość zębów może zwiększać ryzyko wystąpienia bólu zęba. Często jest spowodowana odsłonięciem zębin lub cofnięciem dziąseł, co sprawia, że zęby są bardziej wrażliwe na gorące, zimne lub słodkie bodźce.

Co zrobić, gdy boli ząb?

Naturalnym odruchem większości z nas jest oczywiście telefon do stomatologa. Jednak w świetle różnych okoliczności nie zawsze możemy skorzystać z pomocy dentystycznej “od ręki”. W takiej sytuacji z pomocą przychodzą doraźne leki na ból zęba, które przynoszą ulgę do czasu wizyty. Warto jednak wiedzieć, jaki lek na ból zęba wybrać w zależności od nasilenia dolegliwości.

Tabletki na ból zęba

Jakie tabletki na ból zęba sprawdzą się przy dolegliwościach o umiarkowanym nasileniu, utrudniającym normalne funkcjonowanie? W takim przypadku warto sięgnąć po działający przeciwbólowo (ale nie przeciwzapalnie!) paracetamol (np. Efferalgan) w dawce maksymalnej nieprzekraczającej 4000 mg na dobę. Paracetamol występuje także m.in. w połączeniu z kofeiną (np. Apap Extra), która potęguje efekt działania, jednak w przypadku występowania zaburzeń rytmu serca stosowanie preparatu jest niezalecane.

Jeśli nie istnieją ku temu przeciwwskazania, zamiast paracetamolu możemy sięgnąć po niesteroidowe leki przeciwzapalne (działające zarówno przeciwbólowo, jak i przeciwzapalnie), takie jak np.:

• ibuprofen (np. Ibumax Forte) – dawka maksymalna 1200 mg na dobę;
• diklofenak potasowy (np. Diclomax) – dawka maksymalna 75 mg na dobę;
• naproksen sodowy (np. Naxii) – dawka maksymalna 660 mg na dobę;
• kwas acetylosalicylowy (np. Aspirin) – dawka maksymalna 4000 mg na dobę;
• dexketoprofen (np. Dexak) – dawka maksymalna 75 mg na dobę* [3-6].

Tabletki złożone na ból zęba

Gdy paracetamol lub pojedynczy niesteroidowy lek przeciwzapalny nie przynoszą ulgi, warto rozważyć silny lek przeciwbólowy na ból zęba bez recepty. Przy silnym, ostrym bólu takim rozwiązaniem jest silny lek przeciwbólowy w postaci jednego z preparatów wieloskładnikowych (powyżej 12. roku życia!), np.:

• Metafen (paracetamol 325 mg, ibuprofen 200 mg) – maks. 6 tabl./dobę;
• Solpadeine tabletki/kapsułki/tabletki musujące (paracetamol 500 mg, fosforan kodeiny 8 mg, kofeina 30 mg) – maks. 8 tabl. lub kaps./dobę;
• Saridon (paracetamol 250 mg, propyfenazon 150 mg, kofeina 50 mg) – maks. 2 tabl./dobę;
• Antidol 15 (paracetamol 500 mg, fosforan kodeiny 15 mg) – maks. 6 table./dobę [7-9].

Uwaga! W przypadku stosowania leków zawierających fosforan kodeiny (np. Antidol 15), należy zachować szczególną ostrożność i zrezygnować z prowadzenia pojazdów (ze względu na możliwość wystąpienia zawrotów głowy oraz senności).

Jakie są domowe sposoby na ból zęba?

Ból zęba bywa bardzo dokuczliwy, a gdy pod ręką nie ma tabletki na ból zęba, ulgę mogą przynieść domowe sposoby łagodzące ten dyskomfort. Oto kilka z nich:

• Przemywanie ust letnią solanką: Rozpuszczenie łyżeczki soli w ciepłej wodzie i płukanie ust tą solanką może pomóc w zmniejszeniu obrzęku i stanu zapalnego, które mogą towarzyszyć bólowi zęba.
• Stosowanie płukanki z olejkiem goździkowym: Dodanie kilku kropel olejku goździkowego do ciepłej wody i płukanie ust tą mieszanką może dodać ulgi. Olejek goździkowy ma właściwości przeciwbólowe i przeciwzapalne.
• Nanieś na bolący ząb zimny kompres: Owinięcie kostki lodu w cienką tkaninę i przyłożenie jej do bólu zęba przez kilka minut może złagodzić obrzęk i zmniejszyć uczucie bólu.
• Utrzymanie czystości jamy ustnej: Regularne szczotkowanie i nitkowanie zębów pomaga utrzymać higienę jamy ustnej i może przynieść ulgę w bólu zęba, zwłaszcza jeśli ból jest spowodowany stanem zapalnym dziąseł.
• Unikanie gorących i zimnych pokarmów: Unikanie bardzo gorących i zimnych pokarmów i napojów może pomóc w zmniejszeniu nadwrażliwości zębów i złagodzeniu bólu.

Podsumowanie

Ból zęba potrafi skutecznie utrudnić codzienne funkcjonowanie, dlatego warto wiedzieć, po co sięgnąć, gdy dopadnie nas niespodziewanie. W łagodzeniu umiarkowanych dolegliwości sprawdzi się paracetamol (np. Apap), a przy silniejszym bólu pomocne bywają niesteroidowe leki przeciwzapalne, takie jak ibuprofen (np. Ibumax) czy diklofenak (np. Voltaren Express Forte). Gdy pojedyncza substancja nie wystarcza, z pomocą przychodzą preparaty wieloskładnikowe, jak Metafen czy Solpadeine. Pamiętajmy jednak, że nawet dobrze dobrany lek przeciwbólowy na zęba pozwala jedynie złagodzić dolegliwości do czasu wizyty i nie zastąpi leczenia stomatologicznego. Dlatego niezależnie od wybranego środka warto jak najszybciej skonsultować się z dentystą, a na co dzień zadbać o właściwą higienę jamy ustnej, która pozostaje najlepszą profilaktyką bólu zęba.

Powszechna próchnica

Próchnica jest powszechnym problemem, jednak my jako Polacy wypadamy wyjątkowo źle na tle innych krajów europejskich. Zgodnie z aktualnymi doniesieniami, niemal co drugie 3-letnie dziecko cierpi na próchnicę, a częstotliwość występowania wzrasta wraz z wiekiem. Wśród młodzieży 18-letniej problem próchnicy sięga aż 96%. Tak wielka skala problemu nie ma jednej konkretnej przyczyny. Wśród Polaków obserwuje się duże zaniedbania profilaktyczno-lecznicze, o czym świadczyć może fakt, że aż co czwarte 5-letnie dziecko nigdy nie było u dentysty. Tymczasem według najnowszych zaleceń, pierwsza wizyta u specjalisty powinna odbyć się tuż po wyrżnięciu się pierwszego zęba mlecznego [2,3]. (Czytaj także: Choroby przyzębia a Covid-19)

Jak zapobiegać próchnicy?

Czołowym narzędziem do walki z próchnicą jest właściwa profilaktyka. Brzmi banalnie, jednak to właśnie nasze dobre nawyki odgrywają kluczową rolę w zachowaniu zdrowia. Najważniejsze aspekty zapobiegania próchnicy to:

1. właściwa dieta;
2. regularna higiena jamy ustnej;
3. miejscowe stosowanie związków fluoru (np. pasty do zębów). 

Na szczególną uwagę zasługuje punkt 1, gdyż to właśnie czynniki żywieniowe odgrywają tutaj pierwsze skrzypce. Nasza płytka nazębna składa się m.in. z bakterii próchnicotwórczych. Ich głównym pokarmem i substratem napędzającym ich aktywność są węglowodany pochodzące z naszego pożywienia. Bakterie na drodze fermentacji rozkładają cukry, tym samym obniżają pH panujące w jamie ustnej i podwyższają kwasowość płytki nazębnej. W wyniku tego nasze szkliwo narażone jest na działanie szkodliwych kwasów, co prowadzi do jego demineralizacji. Dodatkowo częste „podjadanie” między posiłkami sprawia, że bakterie próchnicotwórcze mają nieustanny dopływ pożywienia (cukru), przez co pH w jamie ustnej jest stale obniżone, a zęby są permanentnie narażone na działanie kwasów [3]. 

Zastąp cukier ksylitolem

Ksylitol to słodzący dodatek do żywności, zatwierdzony przez Agencję Żywności i Leków (FDA). Choć nazywany jest cukrem brzozowym, to występuje także w buku, owsie, a nawet kukurydzy. W przeciwieństwie do klasycznego białego cukru (sacharozy), nie jest on metabolizowany przez bakterie próchnicze. W związku z tym nie pobudza ich aktywności, a pH w jamie ustnej pozostaje niezmienione. Dodatkowo ksylitol wzmacnia nasze szkliwo, co jest jego dodatkową zaletą. Dzięki tym licznym walorom związek ten jest coraz częściej dodawany do wielu produktów żywnościowych, takich jak mleko, cukierki, czy gumy do życia. Zastępuje w nich sacharozę, sprawiając, że stają się one bardziej wartościowe, jednocześnie nie zmieniając ich smaku. Co więcej, ksylitol to nieodzowny składnik wielu płukanek do jamy ustnej, past do zębów, czy nitek dentystycznych. Amerykańska Akademia Stomatologii Dziecięcej zaleca stosowanie ksylitolu u dzieci w celu profilaktyki próchnicy [3]. (Czytaj także: Cukrzyca – jak kontrolować masę ciała?)

Czy ksylitol może zastąpić fluor?

Fluor i ksylitol to dwa odrębne związki o innych właściwościach. Nie stosuje się ich zamiennie, niemniej oba wykazują korzystne działanie przeciwpróchnicze. Fluor wzmacnia nasze szkliwo, wbudowując się w jego strukturę i uodparniając je na szkodliwe działanie kwasów. Dodatkowo na powierzchni zębów tworzy on swoisty „magazyn” fluoru, który jest wykorzystywany w naprzemiennych procesach demineralizacji i remineralizacji. Z kolei ksylitol ogranicza wzrost i aktywność bakterii próchnicotwórczych. Wprowadzenie do żywności ksylitolu zamiast klasycznej sacharozy powoduje, że w jamie ustnej nie występują szkodliwe spadki pH, a nasze zęby nie są narażone na działanie kwasów [2].

Ksylitol może stanowić skuteczne narzędzie do walki z próchnicą, jednak jego stosowanie nie powinno stanowić głównej aktywności profilaktycznej. W pierwszej kolejności należy zadbać o właściwą dietę, ubogą w cukry proste, a także o odpowiednią i regularną higienę jamy ustnej. Co równie ważne, pasty z ksylitolem nie powinny zastąpić tych z fluorem.