Nebulizacja a inhalacja

Inhalacja to zagadnienie dość szerokie, które charakteryzuje wszystkie zabiegi mające na celu wprowadzenie do dróg oddechowych określonej substancji. Tym terminem można określić zarówno domowe inhalacje parowe, jak i specjalistyczne zabiegi lecznicze wykorzystujące nebulizatory i preparaty dostępne na receptę. 

Z kolei termin nebulizacja charakteryzuje sposób podania aerozolu leczniczego do drzewa oskrzelowego pacjenta. Nebulizatory rozbijają cząsteczki leku, dlatego wprowadzona do organizmu mgiełka lepiej penetruje do miejsca działania. Wspomniana metoda wykorzystywana jest w leczeniu pacjentów borykających się m.in. z astmą, przewlekłą obturacyjną chorobą płuc, mukowiscydozą, czy zapaleniem oskrzeli. Wziewne przyjmowanie rozdrobnionych leków znacznie zmniejsza ilość działań niepożądanych wynikających z ich stosowania. Zachęcamy do zapoznania się z innymi artykułami dot. zagadnienia-Nebulizacja preparatami na receptę oraz Przeglądem Nebulizatorów i Inhalatorów dostępnych na rynku.

Preparaty do nebulizacji

W aptekach dostępnych jest wiele preparatów, które można wykorzystać do aerozoloterapii. Niektóre z nich są dostępne bez recepty, co nie oznacza jednak, że można je stosować do długotrwałego samoleczenia, bez konsultacji z lekarzem.

REKLAMA
REKLAMA

Jednym z najczęściej kupowanych produktów są ampułki z roztworami chlorku sodu. Podstawowy podział tego typu preparatów opiera się na różnicach w stężeniu NaCl. W związku z tym można wyróżnić:

  • Izotoniczne roztwory chlorku sodu o stężeniu 0.9% (fizjologiczne, izotoniczne; np. Gilbert NaCl 0.9%, Natrum Chloratum 0.9%, Symphar 0.9% NaCl);
  •  Hipertoniczne roztwory chlorku sodu o stężeniu powyżej 0.9% (Nebu-dose hipertonic; Nebu-dose plus, Marimer Inhalation hipertoniczna woda morska 2,2%).

Izotoniczne ampułki soli swoim stężeniem odpowiadają m.in. składowi płynu międzykomórkowego czy płynu łzowego. W związku z tym możemy je wykorzystywać do zewnętrznego przemywania oczu, oczyszczania nosa, ucha, czy przemywania ran. Stosowane do nebulizacji będą wspierały nawilżenie nabłonka dróg oddechowych i ułatwiały jego oczyszczenie. Warto pamiętać, że po otwarciu zawartość ampułki należy jak najszybciej zużyć (większość producentów zakłada wykorzystanie do 16 godzin od otwarcia). Rozpieczętowana ampułka traci swoją jałowość, może stanowić środowisko, w którym namnażają się drobnoustroje chorobotwórcze [1,2]. 

Z kolei inhalacje z wykorzystaniem hipertonicznego roztworu NaCl (o stężeniu wyższym niż 0.9%) będą powodowały napływ wody do miejsca podania tj. nabłonka wyścielającego drogi oddechowe. Działanie to sprzyja rozrzedzaniu, usuwaniu zalegającej wydzieliny, wspomaga odkrztuszanie i udrażnianie nosa. W przypadku tego rodzaju roztworów nie zaleca się stosowania ich wieczorami, ponieważ nasilony odruch kaszlu może powodować problemy z zasypianiem. Ponadto hipertoniczne roztwory soli morskiej nie powinny być stosowane do przemywania ran oraz rozcieńczania leków do nebulizacji [3-5].

Roztwory soli morskiej mogą być wzbogacane dodatkowymi substancjami tj. ektoiną (Ectodose) czy hialuronianem sodu (Nebu-dose hialuronic; Nebu-dose plus). Wymienione ampułki mają bogatszy skład, dzięki czemu działają silniej łagodząco i nawilżająco na nabłonek wyścielający drogi oddechowe. Ampułki zaliczane do obu typów należy zużyć bezpośrednio po otwarciu, nie należy wykorzystywać ich do iniekcji czy rozcieńczania innych leków podczas nebulizacji [6].

Inne preparaty do inhalacji dostępne bez recepty

Oprócz wspomnianych roztworów soli fizjologicznej, w aptekach znajdziemy również preparaty przeznaczone do inhalacji, których stosowanie nie wymaga posiadania nebulizatora.

Olbas oil to płyn do inhalacji parowej zawierający roślinne olejki eteryczne (m.in. olejek kajeputowy, goździkowy, eukaliptusowy, miętowy). Wspominany preparat zalecamy do stosowania w celu m.in.  upłynnienia zalegającej w drogach oddechowych wydzieliny, zmniejszenia obrzęku błon śluzowych i ułatwienia oddychania. Sporządzanie inhalacji parowych z tego produktu przeciwwskazane jest u osób nadwrażliwych na którąkolwiek z substancji czynnych, w przypadku gdy pacjent ma potwierdzoną astmę lub inne alergiczne choroby układu oddechowego. 

Na podobnej zasadzie działają dostępne w aptece płyny: Amol, Aromatol czy Inhalol. Warto podkreślić, że podczas przygotowywania inhalacji parowej z tymi preparatami należy ściśle trzymać się wyznaczonych przez producenta ilości. Zbyt duże stężenie preparatu w wodzie do inhalacji może podrażnić delikatne błony śluzowe. 

Ponadto do inhalacji parowej wykorzystywać można poszczególne olejki eteryczne m.in. olejek eukaliptusowy, olejek tymiankowy, czy sosnowy. Związki zawarte we wspomnianych płynach udrażniają drogi oddechowe, zmniejszają dotkliwość kataru i ułatwiają oddychanie. Wspomniane roztwory działają również dezynfekująco, dlatego możemy wykorzystywać je w leczeniu infekcji wirusowych i bakteryjnych.

Łączenie preparatów do nebulizacji

W przypadku preparatów dostępnych bez recepty lepiej kierować się zasadą niełączenia. Przede wszystkim nie powinniśmy łączyć hipertonicznych ampułek NaCl, z roztworami o stężeniu fizjologicznym, gdyż może to zmniejszyć skuteczność nebulizacji.

Nie zaleca się również łączenia różnych olejków eterycznych w obrębie jednej inhalacji parowej. Do nebulizacji nie powinniśmy wykorzystywać produktów zawierających olejki eteryczne i napary roślinne. Duże rozdrobnienie cząsteczek wspomnianych preparatów znacznie zwiększyłoby penetrację olejków eterycznych. Mimo że to działanie wydaje się na pozór korzystne, wysokie stężenie związków lotnych w wyższych strukturach drzewa oskrzelowego może doprowadzić do podrażnienia delikatnych błon śluzowych dróg oddechowych, czy wywołania niebezpiecznego skurczu oskrzeli [7].

Najszersze zastosowanie spośród wymienionych preparatów mają ampułki zawierające fizjologiczne roztwory NaCl. Wspomniany wyrób można łączyć z dostępnymi na receptę lekami, w celu ich rozcieńczenia i przygotowania odpowiedniego do nebulizacji preparatu.

Aerozoloterapia to technika leczenia posiadająca wiele zalet. Mimo tego, że preparaty do inhalacji są powszechnie dostępne, nie oznacza to, że są w stu procentach bezpieczne i mogą być stosowane do długotrwałego samoleczenia. Każdorazowo przed rozpoczęciem terapii warto skonsultować objawy z lekarzem lub farmaceutą.