Co to jest kolonoskopia?

Kolonoskopia polega na wprowadzeniu specjalnej rurki przez odbyt pacjenta, aby zobrazować wnętrze jelita grubego. Dzięki specjalnej budowie kolonoskopu możliwe jest również natychmiastowe wycięcie małych zmian (polipów) i przekazanie ich do biopsji w celu oceny zmiany. Kolonoskopia to jedno z badań, które pozwala ochronić nas przed rozwojem raka jelita grubego. Pacjenci powinni je prewencyjnie wykonywać już od 45. roku życia, a jeśli są z grupy ryzyka (np. nowotwory jelita grubego w bliskiej rodzinie), to już wcześniej. Aby dobrze przygotować się do badania, należy przyjąć odpowiednie leki na przeczyszczenie przed kolonoskopią [1].

Jak przygotować się do kolonoskopii?

Przygotowanie do kolonoskopii jest kluczowym elementem, który zapewnia dokładność i skuteczność tego badania. Odpowiednie przygotowanie jelit pozwala lekarzowi na dokładną ocenę wnętrza jelita grubego, co jest niezbędne do wykrycia nieprawidłowości, takich jak polipy czy nowotwory. Proces ten zazwyczaj obejmuje kilka kroków:

1. Dieta: Na kilka dni przed kolonoskopią zaleca się przejście na lekkostrawną dietę, unikanie produktów bogatych w błonnik, takich jak owoce, warzywa, nasiona, orzechy, i pełnoziarniste produkty. Dzień przed badaniem pacjent powinien spożywać tylko płynne pokarmy, takie jak buliony, soki bez miąższu, herbata, i przezroczyste napoje gazowane.
2. Roztwory przeczyszczające: Pacjent otrzymuje specjalny roztwór przeczyszczający do wypicia wieczorem przed badaniem oraz czasami rano w dniu badania. Jest to niezbędne do całkowitego oczyszczenia jelit.
3. Nawodnienie: Ważne jest, aby pić dużo płynów w dniu poprzedzającym badanie, aby uniknąć odwodnienia spowodowanego przez roztwory przeczyszczające.
4. Znajomość instrukcji: Należy dokładnie zapoznać się z instrukcjami przekazanymi przez lekarza i zastosować się do nich, aby zapewnić, że jelita będą odpowiednio przygotowane.
5. Planowanie odpoczynku: Zaleca się, aby pacjent zaplanował czas na odpoczynek po kolonoskopii, ponieważ może być on pod wpływem środków uspokajających.

Dokładne przygotowanie do kolonoskopii zwiększa skuteczność badania, minimalizuje dyskomfort i pomaga w szybkiej diagnozie. Należy pamiętać, że ścisłe przestrzeganie zaleceń lekarza jest kluczem do precyzyjnej i bezpiecznej kolonoskopii.

Jakie są leki przeczyszczające przed kolonoskopią bez recepty?

Czy istnieją skuteczne leki przeczyszczające przed kolonoskopią bez recepty. Makrogole możemy kupić też bez recepty i będą to preparaty takie jak:

• Forlax;
• Dulcosoft;
• Dicopeg;
• MacroBalans;
• AuroGo;
• Duphagol;
• XennaBalance.

Wymienione wyżej leki OTC i wyroby medyczne nie są przeznaczone do przygotowania do kolonoskopii, a jedynie do leczenia zaparć. Z tego względu nie powinno się ich stosować przed badaniem.

Jakie są leki na przeczyszczenie na receptę, które stosuje się przed kolonoskopią?

Najlepszymi preparatami do kolonoskopii są leki osmotycznie czynne. Środki przeczyszczające przed kolonoskopią, którą są najczęściej polecane to głównie makrogole. Makrogole to leki na przeczyszczenie przed kolonoskopią inaczej określane jako PEG (glikol polietylenowy). Są to związki, które łączą się z wodą i tym samym zwiększają swoją objętość. W efekcie dochodzi do zwiększenia objętości płynów jelitowych. Organizm nie jest w stanie zaabsorbować takich ilości wody i to właśnie dzięki temu otrzymujemy efekt przeczyszczający [2]. Leki z makrogolami zawierają także siarczan sodu, który wykazuje podobny efekt przeczyszczający. Środki przeczyszczające przed kolonoskopią na bazie makrogoli zostały zebrane w Tabeli 1.

Tabela 1. Środki przeczyszczające przed kolonoskopią z makrogolami na receptę

Fortrans

Fortrans to lek na przeczyszczenie przed kolonoskopią, który zawiera 4 saszetki. W 1 saszetce znajduje się 64 g makrogolu 4000, a reszta to elektrolity. Fortrans i inne makrogole wywołują biegunkę, która w tym przypadku jest pożądana. Biegunka najczęściej kojarzy nam się z odwodnieniem i zaburzeniami elektrolitowymi. W tym przypadku nie powinno do tego dojść, gdyż powstały roztwór jest izotoniczny, czyli nie dochodzi do wymiany elektrolitów pomiędzy osoczem a jelitami [2]. Fortrans przygotowuje się w taki sposób, że 1 saszetkę rozpuszcza się w 1 litrze wody. Dawkowanie to 1 saszetka na 15 do 20 kg masy ciała, więc dorosły człowiek potrzebuje wypić od 3 do 4 saszetek przed badaniem [2].

Istnieją różne schematy zażywania Fortransu, jednak zaleca się, aby ostatnią porcję płynu wypić minimum 4 godziny przed planowanym zabiegiem. Jeśli badanie planowane jest w godzinach przedpołudniowym to zaleca się pić Fortrans już w godzinach popołudniowych dnia poprzedniego. Przy badaniu w godzinach popołudniowych połowę porcji, czyli 2 litry zaleca się wypić po południu dnia poprzedniego, a kolejne 2 litry rano w dniu badania. Fortrans najlepiej pić w ilości 250 ml przygotowanego roztworu (szklanka) co około 15 minut [2].

Moviprep

Moviprep to preparat do kolonoskopii na bazie makrogoli. Cykl przygotowania polega na przygotowaniu 2 litrów roztworu. 1 litr powstaje poprzez zmieszanie w wodzie saszetki A z saszetką B [3]. Moviprep można stosować w dwóch schematach:

• Schemat jednodawkowy, w którym przyjmuje się 2 litry roztworu wieczorem przed badaniem lub wcześnie rano w dniu badania (zachowując minimalny odstęp przed badaniem).
• Schemat dwudawkowy, w którym 1 litr przyjmuje się wieczorem przed badaniem, a kolejny litr wcześnie rano w dniu badania [3].

CitraFleet

CitraFleet to lek na przeczyszczenie przed kolonoskopią, który zawiera połączenia pikosiarczanu sodu z cytrynianem magnezu. Pikosiarczan sodu hamuje wchłanianie wody i elektrolitów w jelicie oraz zwiększa ich wydalanie. W efekcie dochodzi do wywołania silnego efektu przeczyszczającego [4]. Pełny schemat oczyszczania jelita polega na przyjęciu 2 saszetek leku. Podobnie jak poprzednio można to podzielić na 2 schematy. Różnica jest taka, że CitraFleet to preparat małoobjętościowy. Saszetkę rozpuszcza się w 150 ml wody i po kilku minutach mieszania – wypija się. Natomiast po wypiciu 1 saszetki należy przyjąć jeszcze 2 litry czystej wody (około 400 ml na godzinę). Odstęp pomiędzy przyjęciem saszetek to 5 godzin [4].

CitraFleet czy Fortrans?

Z pewnością pojawia się pytanie: “Który środek przeczyszczający przed kolonoskopią wybrać? CitraFleet czy Fortrans?”. Porównano efektywność obu środków w metaanalizach. Wynika z nich, że obie grupy preparatów dobrze oczyszczają jelita. Niektóre badania wskazują, że CitraFleet bywa lepiej tolerowany przez pacjentów ze względu na rzadsze występowanie nudności i wzdęć [5].

Natomiast z racji tego, że CitraFleet tworzy roztwór hiperosmolarny i zawiera cytrynian magnezu, to nie jest polecany osobom z wrzodami układu pokarmowego, ciężką niewydolnością nerek, rabdomiolizą lub zastoinową chorobą serca [5].

Podsumowanie

Przygotowanie do kolonoskopii jest kluczowym czynnikiem, który gwarantuje dokładność badania i umożliwia lekarzowi pełną ocenę jelita grubego. Proces ten wymaga przestrzegania diety o niskiej zawartości błonnika na kilka dni przed zabiegiem oraz przejścia na dietę płynną dzień przed kolonoskopią, aby zapewnić całkowite oczyszczenie jelit. Pacjenci muszą również wypić specjalny roztwór przeczyszczający, zgodnie z zaleceniami lekarza, co jest niezbędne do usunięcia wszelkich resztek pokarmowych. Ważne jest również utrzymanie odpowiedniego poziomu nawodnienia, pomimo stosowania środków przeczyszczających. Ścisłe przestrzeganie wszystkich instrukcji lekarskich jest niezbędne dla skutecznego i bezpiecznego przebiegu kolonoskopii, minimalizując ryzyko komplikacji i zwiększając precyzję diagnozy.