Jakie leki na pobudzenie pracy jelit wybrać?

Co to jest perystaltyka jelit?

Perystaltyka to odruch mięśniowo-nerwowy, który polega na przesuwaniu trawionego pokarm poprzez przewód pokarmowy. Skurcze i rozkurcze mięśni gładkich nie tylko przepychają pokarm, który jest trawiony przez organizm, ale również go mieszają i rozdrabniają. Co ciekawe, perystaltyka zaczyna się w przełyku i jest regulowana przez układ autonomiczny (nie mamy na niego wpływu). Najważniejsza część perystaltyki odbywa się w jelitach. Jeżeli perystaltyka jest zbyt intensywna, zmniejsza się czas kontaktu pokarmu z powierzchnią jelita (wchłanianie zachodzi szczególnie w jelicie cienkim), co powoduje zaburzenia wchłaniania i może powodować nawet niedobory niektórych składników pokarmowych [1,2].

Po czym poznać zaburzoną perystaltykę jelit? Objawy

Zaburzenia perystaltyki jelit mogą objawiać się w następujący sposób:

• długotrwałe zaparcia, nadmierne wydzielania gazów, bóle brzucha, uczucie ciężkości w brzuchu są najczęściej obserwowane podczas zmniejszonej perystaltyki jelit;
• bóle brzucha i biegunki często towarzyszą wzmożonej perystaltyce jelit;
• zatrucie pokarmowe wraz z wymiotami to wsteczna perystaltyka jelit;
• silny stan zapalny np. w przebiegu pęknięcia jelita i wylania się treści kałowej do jamy brzusznej lub guz nowotworowy, który zamyka światło przewodu pokarmowego, jest stanem zagrożenia życia i jest związane z brakiem perystaltyki jelit [1,3].

Jakie mogą być przyczyny nieprawidłowej perystaltyki?

Nieprawidłowa perystaltyka jelit może być wywołana przez następujące czynniki:

• stres;
• niewłaściwa dieta;
• niewystarczające nawodnienie organizmu;
• stan zapalny w jamie brzusznej np. wrzodziejącego zapalenia jelita grubego czy zapalenie wyrostka robaczkowego;
• choroby neurologiczne np. stwardnienie rozsiane;
• leki np. antybiotyki czy preparaty żelaza [2,3].

Jak poprawić pracę jelit? Jakie są metody leczenia?

Metoda leczenia nieprawidłowej perystaltyki jelit zależy głównie od jej przyczyny. Oto główne sposoby poprawy perystaltyki jelit:

• jeżeli za problemy z perystaltyką odpowiada stres, to stosuje się standardowe leki na poprawę perystaltyki;
• jeżeli wynikają z innej choroby to najważniejsze, aby w pierwszej kolejności podjąć leczenie tej choroby, która jest przyczyną zaburzeń perystaltyki (na dłuższą metę nie pomoże leczenie tylko objawów);
• w każdym przypadku warto zmienić dietę, rezygnując ze spożywania wysoko przetworzonych produktów, a zwiększyć ilość spożywanych produktów niskoprzetworzonych takich jak np. kasza, ryż czy surowe warzywa;
• dodatkowo należy spożywać produkty z dużą ilością błonnika np. otręby pszenne, a gdy trudno dostarczyć go z dietą, pomocny bywa błonnik w postaci proszku, na przykład Colon C z łupiną babki jajowatej i inuliną; warto też pić co najmniej 2 litry płynów dziennie, najlepiej zwykłej wody;
• perystaltykę poprawia również znacząco aktywny tryb życia, w szczególności uprawianie sportów;
• zdecydowanie najlepiej udać się jednak do lekarza, który zdiagnozuje problem i zaproponuję leczenie [1,3].

Preparaty na poprawę perystaltyki jelit bez recepty – co można kupić w aptece?

Preparaty stosowane przy zaburzeniach pracy jelit różnią się mechanizmem działania, dlatego warto dobrać je do dominujących objawów. Część z nich wpływa na motorykę przewodu pokarmowego, czyli sposób, w jaki jelita przesuwają treść pokarmową. Przykładem są złożone leki roślinne, takie jak Iberogast, którego składniki mogą działać wielokierunkowo: regulować motorykę przewodu pokarmowego, działać rozkurczowo, wiatropędnie i przeciwzapalnie [4,5].

Inną grupą są preparaty z maślanem sodu, takie jak Tributron czy Ibesan Maślan, które wspierają prawidłowe funkcjonowanie jelit. Maślan jest krótkołańcuchowym kwasem tłuszczowym, który stanowi ważne źródło energii dla komórek nabłonka jelita grubego, wspiera barierę jelitową i bierze udział w utrzymaniu równowagi środowiska jelitowego. W przypadku preparatów złożonych, takich jak Tributron, maślan sodu występuje razem z probiotykiem i prebiotykiem, co dodatkowo wspiera mikrobiotę jelitową [6].

Przy dolegliwościach bólowych i skurczowych pomocne mogą być natomiast leki rozkurczowe, takie jak Duspatalin Gastro, oraz preparaty regulujące czynność przewodu pokarmowego, takie jak Tribux Bio. Mebeweryna działa bezpośrednio rozkurczowo na mięśnie gładkie jelit, bez zaburzania ich prawidłowej motoryki, natomiast trimebutyna pomaga regulować pracę przewodu pokarmowego i może być stosowana krótkotrwale przy uczuciu pełności, wzdęciach, nudnościach, bólach brzucha oraz zaburzeniach czynności jelit wywołanych stresem [7,8].

Preparaty na perystaltykę jelit różnią się sposobem działania, dlatego warto dobrać je do swoich objawów. Poniższa tabela pomoże szybko się zorientować, który rodzaj preparatu sprawdza się w jakiej sytuacji:

Colon C, proszek

O produkcie

• suplement diety w proszku, który wspiera pracę jelit i pomaga regulować perystaltykę, czyli naturalne ruchy jelit przesuwające treść pokarmową;
• głównym składnikiem jest łupina nasienna babki jajowatej – naturalne źródło błonnika, które pęcznieje w jelitach, zwiększa objętość stolca i ułatwia wypróżnianie;
• zawiera również inulinę z cykorii, czyli błonnik rozpuszczalny, który dodatkowo odżywia korzystne bakterie jelitowe (działa jak prebiotyk);
• w składzie są też podwójnie powlekane bakterie kwasu mlekowego (Lactobacillus acidophilus i Bifidobacterium lactis), które uwalniają się dopiero w jelicie grubym;
• 10 g proszku dostarcza 8,6 g błonnika;
• zalecane spożycie: 1 czubata łyżeczka (5 g) dwa razy dziennie, rozmieszana w wodzie lub soku; do każdej porcji wypij co najmniej 250 ml płynu;
• przeznaczony dla dorosłych i dzieci powyżej 12. roku życia; może być stosowany w ciąży i podczas karmienia piersią;
• ważne: błonnik z babki jajowatej może wpływać na wchłanianie leków, dlatego Colon C stosuj z odstępem co najmniej 1 godziny przed lub po przyjęciu innego leku;
• dostępny w opakowaniach 100 g i 200 g.

Tributron, kapsułki

O produkcie

• kompleksowy preparat składający się z maślanu sodu, probiotyku i prebiotyku;
• maślan sodu to źródło energii dla komórek jelita;
• 5 wyselekcjonowanych szczepów bakterii kwasu mlekowego zasiedlających jelito cienkie i grube; 
• Actilight® (fruktooligosacharydy) – pożywka niezbędna do wzrostu bakterii probiotycznych (prebiotyk);
• zastosowana technologia chroni bakterie kwasu mlekowego przed tlenem, temperaturą, wilgocią i pH żołądka;
• składniki pomagają w zachowaniu równowagi mikrobioty jelit;
• produkt polecany jest podczas i w trakcie antybiotykoterapii, dla osób z wrażliwymi jelitami i stosujących dietę lekkostrawną i ubogobłonnikową;
• dostępny w opakowaniach po 30 kapsułek.

Iberogast, krople doustne

O produkcie

• lek działa poprzez pobudzenie motoryki jelit, co dzieje się za sprawą wzmocnienia napięcia odcinków przewodu pokarmowego, które są osłabione;
• drugi kierunek działania polega na rozkurczaniu mięśni gładkich przewodu pokarmowego, co skutkuje uczuciem ulgi w bólu i towarzyszących wzdęciach bardzo częstych w zespole jelita drażliwego;
• iberogast stymuluje produkcję prostaglandyn, które chronią błonę śluzową żołądka. Ekstrakty roślinne zawarte w leku wykazują działanie przeciwzapalne, wiatropędne;
• przy długotrwałym stosowaniu może dojść do uszkodzenia wątroby, przy objawach takich jak zażółcenie oczu, bóle w nadbrzuszu powinno się udać do lekarza.

Ibesan maślan, kapsułki

O produkcie

• żywność specjalnego przeznaczenia medycznego
• producent specjalizujący się w IBS;
• stosunkowo wysoka cena;
• niska zawartość maślanu sodu;
• trzeba przyjmować sporo kapsułek dziennie;
• nie zawiera laktozy;
• do stosowania powyżej 7. roku życia;
• u dorosłych dawkowanie to nawet do 4. kapsułek na dobę;
• stosować przez 3. miesiące.

Duspatalin Gastro, tabletki drażowane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera chlorowodorek mebeweryny w dawce 135 mg;
• rozluźnia mięśnie jelit ponieważ działa rozkurczowo;
• może być stosowany od 10. roku życia;
• należy przyjmować 1 tabletkę 3 razy na dobę;
• należy pamiętać, aby przyjąć 20 minut przed posiłkiem;
• nie stosować w czasie ciąży i karmienia piersią;
• dostępny w opakowaniach po 15 tabletek.

Tribux Bio, tabletki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• jedyny lek z trimebutyną bez recepty;
• zawiera laktozę;
• stosować krótkotrwale – maksymalnie do 3. dni;
• przyjmować przed posiłkiem;
• nie stosować u kobiet w ciąży;
• do stosowania od 12. roku życia.

Zioła na poprawę perystaltyki jelit – co kupisz w aptece?

Na poprawę pracy jelit pomocne mogą okazać się również herbaty ziołowe. Jeśli masz problemy z perystaltyką, warto sięgnąć po produkty zawierające koper włoski oraz miętę pieprzową [9,10].

Koper włoski fix, saszetki

O produkcie

• preparat tradycyjnie stosowany jest przy łagodnych dolegliwościach trawiennych, takich jak uczucie pełności i wzdęcia;
• owoc kopru włoskiego wspiera pracę przewodu pokarmowego i wykazuje działanie wiatropędne, pomagając zmniejszać dyskomfort po posiłku;
• produkt może być także stosowany tradycyjnie przy łagodnych dolegliwościach skurczowych oraz jako środek wykrztuśny w kaszlu związanym z przeziębieniem;
• nie stosować w przypadku nadwrażliwości na koper włoski lub inne rośliny z rodziny selerowatych; w razie utrzymywania się objawów należy skonsultować się z lekarzem.

Mięta fix, saszetki

O produkcie

• preparat tradycyjnie stosowany jest w łagodzeniu zaburzeń trawienia, takich jak niestrawność i wzdęcia;
• liść mięty pieprzowej działa rozkurczowo i wiatropędnie, wspierając komfort pracy przewodu pokarmowego;
• mięta może wspomagać wydzielanie soku żołądkowego i żółci, co sprzyja procesom trawiennym;
• nie stosować w przypadku nadwrażliwości na miętę pieprzową; jeśli objawy utrzymują się lub nasilają, należy skonsultować się z lekarzem.

Jakie są leki na perystaltykę jelit na receptę?

Gdy problemy z perystaltyką jelit stają się poważniejsze i często występują, konieczne może się okazać sięgnięcie po mocniejsze leki. Do leków które może wypisać lekarz należą między innymi:

• Metoclopramidum 50 tabletek zawiera po 10 mg chlorowodorku metoklopramidu, jest stosowany m.in. w zaburzeniach czynności ruchowej przewodu pokarmowego, refluksie żołądkowo-przełykowym, zapaleniu błony śluzowej żołądka, zaparciach wynikających ze słabej perystaltyki jelita grubego, zaburzeniach perystaltyki jelit po operacjach jamy brzusznej [11];
• Prokit 40 tabletek powlekanych zawiera po 50 mg chlorowodorku itoprydu, jest stosowany w leczeniu uczucie pełności w żołądku, bólu w górnej części brzucha, utracie apetytu, zgadze, nudności i wymiotach,  w zaburzeniach żołądkowo-jelitowych lub chorobach wpływających na szybkość przejścia treści pokarmowej przez przewód pokarmowy [12].

Jak wyregulować pracę jelit dietą?

Dieta odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu prawidłowej perystaltyki jelit. Oto kilka czynników, które odnoszą się do roli diety w tym aspekcie:

• Spożycie błonnika: Błonnik pełni ważną funkcję w utrzymaniu zdrowych jelit. Jest niestrawny, ale przyczynia się do utrzymania właściwej objętości i miękkości stolca. Spożywanie wystarczającej ilości błonnika, takiego jak owoce, warzywa, pełnoziarniste produkty zbożowe, orzechy i nasiona, pomaga w utrzymaniu regularnej perystaltyki jelit poprzez zapewnienie odpowiedniej objętości i ruchu stolca.
• Jeśli na co dzień trudno zjeść odpowiednią ilość warzyw, owoców i produktów pełnoziarnistych, lukę w błonniku można uzupełnić preparatem w proszku, takim jak Colon C, pamiętając o popijaniu go dużą ilością wody.
• Nawodnienie: Nawodnienie pełni istotną rolę w zapewnieniu właściwej perystaltyki jelit. Spożywanie odpowiedniej ilości płynów, takich jak woda, napoje bez cukru i herbaty, pomaga utrzymać prawidłową konsystencję stolca i ułatwia przepływ przez jelita.
• Unikanie nadmiernego spożycia tłuszczów i ciężkostrawnych potraw: Spożywanie zbyt dużych ilości tłustych, ciężkostrawnych potraw może spowolnić perystaltykę jelit. Skoncentrowanie się na zdrowych tłuszczach, takich jak tłuszcze roślinne (np. awokado, oliwa z oliwek) i ograniczanie spożycia tłustego mięsa lub fast foodów, może pomóc w utrzymaniu zdrowego przepływu jelit.
• Regularne posiłki: Spożywanie regularnych posiłków, z równomiernie rozłożonymi porcjami przez cały dzień, pomaga stymulować perystaltykę jelit. Nieregularne spożywanie posiłków lub częste jedzenie w dużych ilościach może zakłócać naturalny rytm jelit i prowadzić do nieregularnej perystaltyki.
• Unikanie drażniących składników diety: Niektóre jedzenie i napoje mogą działać jako drażniące na jelita i prowadzić do zakłóceń perystaltyki. Przykłady to pikantne potrawy, alkohol, kofeina i niektóre sztuczne substancje słodzące. Jeśli masz skłonności do problemów z perystaltyką jelit, warto obserwować, jakie składniki diety mogą mieć na to wpływ i unikać ich spożywania.

Dieta to nie wszystko. Jak sport wpływa na nasze jelita?

Aktywność fizyczna odgrywa ważną rolę w utrzymaniu prawidłowej perystaltyki jelit. Oto kilka czynników, które odnoszą się do roli aktywności fizycznej w zdrowym funkcjonowaniu perystaltyki jelit:

• Poprawa ruchu jelit: Regularna aktywność fizyczna, taka jak chodzenie, jogging, pływanie czy jazda na rowerze, stymuluje ruch jelit. Ćwiczenia fizyczne, szczególnie te, które angażują mięśnie brzucha i miednicy, mogą pomóc pobudzić perystaltykę, przyspieszając przepływ treści pokarmowej przez jelita.
• Lepsze ukrwienie jelit: Aktywność fizyczna zwiększa przepływ krwi w organizmie, w tym również w jelitach. Lepsze ukrwienie jelit może przyspieszyć proces trawienia i przyswajania składników odżywczych, a także poprawić perystaltykę jelit.
• Redukcja stresu: Aktywność fizyczna może pomóc w redukcji napięcia i stresu, które mogą wpływać na funkcjonowanie jelit. Stres i napięcie mogą powodować spowolnienie perystaltyki jelit, a regularna aktywność fizyczna może pomóc w złagodzeniu tych negatywnych efektów i utrzymaniu prawidłowej perystaltyki.
• Regularne ruchy jelit: Regularna aktywność fizyczna może również pomóc w utrzymaniu regularnych ruchów jelit.
• Poprawa ogólnego zdrowia: Prowadzenie aktywnego trybu życia sprzyja ogólnemu zdrowiu organizmu, w tym również zdrowiu jelit. Regularna aktywność fizyczna może pomóc w utrzymaniu prawidłowej wagi, wspierać układ immunologiczny i regulować metabolizm, co przyczynia się do ogólnego zdrowia jelit.

Do czego może prowadzić nieleczona nieprawidłowa perystaltyka jelit?

Zaburzenia perystaltyki jelit to stan, w którym dochodzi do nieprawidłowych ruchów mięśni jelitowych. Skutki zaburzonej perystaltyki jelit mogą być różnorodne i obejmować:

• Problemy z trawieniem: Zaburzona perystaltyka jelit może prowadzić do trudności w trawieniu pokarmu, co może objawiać się bólami brzucha, wzdęciami, nudnościami, wymiotami i zgagą.
• Zaburzenia rytmu wypróżnień: Osoby z zaburzoną perystaltyką jelit mogą doświadczać nieregularnego rytmu wypróżnień, którego objawem mogą być zaparcia, biegunki lub naprzemienne występowanie obu tych problemów.
• Ciężkości w jamie brzusznej: Zalegające masy kałowe w jelitach mogą powodować uczucie ciężkości i dyskomfortu w jamie brzusznej.
• Nadmierne wytwarzanie gazów: Zaburzona perystaltyka jelit może prowadzić do nadmiernego gromadzenia się gazów w przewodzie pokarmowym, co objawia się wzdęciami i uczuciem przepełnienia.
• Skurcze mięśniówki jelit: Nieprawidłowe ruchy perystaltyczne mogą prowadzić do występowania silnych skurczów mięśni jelit, które mogą być bolesne.

Podsumowanie

Perystaltyka jelit to naturalne ruchy przewodu pokarmowego, które odpowiadają za przesuwanie i mieszanie treści pokarmowej, dlatego jej zaburzenia mogą prowadzić do zaparć, biegunek, wzdęć, bólu brzucha czy uczucia ciężkości. W poprawie pracy jelit ważne są przede wszystkim dieta bogata w błonnik, odpowiednie nawodnienie, regularna aktywność fizyczna i leczenie chorób, które mogą zaburzać perystaltykę.

W aptece dostępne są także różne preparaty wspierające pracę jelit – od proszku z błonnikiem Colon C (łupina babki jajowatej i inulina), który zwiększa objętość stolca i ułatwia regularne wypróżnienia, po preparaty takie jak Tributron, Iberogast czy Tribux Bio. Jeśli objawy są nasilone, nawracają lub towarzyszy im silny ból, gorączka, wymioty albo krew w stolcu, należy skonsultować się z lekarzem.