Stosowanie leków w trakcie ciąży

Wiadomo, że w okresie ciąży nie wolno nadużywać ani wprowadzać nowych leków czy suplementów diety. Wiele z nich bowiem jest przeciwwskazanych w okresie ciąży i karmienia piersią. Wywołać mogą one problemy z rozwojem płodu czy wpłynąć niekorzystnie na zdrowie i samopoczucie matki. Leki z przepisu lekarza powinny zostać zrewidowane z chwilą potwierdzenia ciąży u kobiety. Lekarz ginekolog we współpracy z lekarzem specjalistą dobiera odpowiednie leki i ich dawki w przypadku choroby przewlekłej matki, a także wtedy gdy kobieta karmi piersią. Jak bezpiecznie stosować leki w ciąży? Dowiesz się w tym artykule.

Jakich leków uspokajających nie wolno stosować w ciąży?

Leki uspokajające należą do grup: benzodiazepin, pochodnych kwasu barbiturowego, anksjolityków i neuroleptyków.

Benzodiazepiny w ciąży

Benzodiazepiny przenikają przez barierę krew-mózg, są związkami o charakterze lipofilnym. Przenikają one również przez łożysko i mogą wpływać na rozwój płodu. Najbardziej niekorzystne dla kobiety ciężarnej są benzodiazepiny krótko działające, mogące spowodować wady rozwojowe płodu.

Chlordiazepoksyd i diazepam należą do kategorii D leków stosowanych w ciąży, które mogą uszkodzić płód, ale są stosowane, gdy ryzyko wad rozwojowych płodu jest mniejsze niż zagrożenie życia kobiety ciężarnej. Najsilniejsze działanie uszkadzające płód wywołują, gdy są podawane ciężarnym w pierwszym trymestrze ciąży. Do najczęstszych wad płodu po stosowaniu tych leków należą: rozszczep podniebienia i rozszczep wargi. Długotrwałe podawanie benzodiazepin u ciężarnej może po porodzie wywołać zespół odstawienny u dziecka. Cechuje się on nadpobudliwością, rozdrażnieniem, niepokojem i problemami z zaśnięciem. Spośród innych benzodiazepin triazolam i temazepam należą do kategorii X-leków bezwzględnie przeciwwskazany w okresie ciąży.

Barbiturany w ciąży

Barbiturany również przenikają przez łożysko, a ich stosowanie wiąże się z większym ryzykiem wad rozwojowych (około sześć razy częściej występuje rozszczepienie podniebienia i warg). Stosowanie ich przez matkę karmiącą powoduje zaburzenia układu nerwowego u noworodków, z powodu przenikania ich do mleka. Oprócz senności i zaburzenia napięcia mięśniowego, po zaprzestaniu karmienia piersią, u dziecka może rozwinąć się zespół odstawienny.

Jakie są ziołowe leki na uspokojenie w ciąży?

Leki uspokajające, dostępne bez recepty to preparaty zawierające wyciągi ziołowe, w tym wyciągi z melisy, kozłka lekarskiego, różeńca górskiego, męczennicy. Jednakże w przypadku kobiet w ciąży brak jest wystarczających danych wskazujących na wysokie bezpieczeństwo tych wyciągów roślinnych. Skuteczność surowców o działaniu uspokajającym oparta jest o długotrwałe i regularne stosowanie. Dlatego też doraźne ich zażywanie, w przypadku silnego stresu, nerwów i spadku nastroju może nie przynieść oczekiwanych efektów.

Z wymienionych środków jedynie melisa jest zalecana do stosowania w ciąży. Napar z melisy działa łagodnie uspokajająco i relaksująco, pomagając w zasypianiu. Aby osiągnąć ten efekt, melisę należy stosować regularnie przez dłuższy czas, a nie tylko sporadycznie w momentach wzmożonego stresu. Przykładowe preparaty z melisą to:

• Melisa fix, saszetki do zaparzania;
• Melisa Ekamedica, płyn doustny;
• Melisa (Colfarm), tabletki powlekane.

Czy warto stosować magnez na uspokojenie?

Korzystny wpływ na układ nerwowy posiada magnez. Jest on kofaktorem wielu reakcji enzymatycznych, zachodzących w naszym organizmie. W okresie ciąży wzrasta zapotrzebowanie na magnez, którego niedobór może przyczyniać się do zaburzeń nastroju, zwiększonej nerwowości, problemów z zasypianiem, koncentracją i pamięcią, a także powodować drżenie mięśniowe i kołatanie serca. Uzupełnienie niedoborów magnezu może pomóc złagodzić te objawy, przynosząc ulgę w postaci zmniejszenia uczucia napięcia i niepokoju. Dawka magnezu powinna być ustalona przez lekarza na podstawie wyników badań laboratoryjnych. Warto jednak, aby kobiety ciężarne wzbogacały swoją dietę o produkty bogate w magnez, takie jak orzechy, nasiona, pestki oraz produkty pełnoziarniste. Wśród preparatów aptecznych z magnezem dla kobiet ciężarnych warto wyróżnić:

• Magvit B6, tabletki powlekane;
• Magne B6, tabletki powlekane;
• Filomag B6, tabletki.

Jakie są leki na receptę na uspokojenie w ciąży?

Leki na uspokojenie na receptę dla kobiet w ciąży powinny być wybierane z dużą ostrożnością ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu. Spośród dostępnych leków stosowanych w terapii depresji i zaburzeń lękowych, selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) są obecnie preferowane ze względu na ich lepszy profil bezpieczeństwa w porównaniu z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi (TLPD). Wyjątek stanowi paroksetyna, która wiąże się z większym ryzykiem negatywnego wpływu na płód.

Stosowanie SSRI w ciąży może jednak zwiększać ryzyko stanu przedrzucawkowego oraz krwawienia z dróg rodnych po porodzie. Trwają również badania nad potencjalnym wpływem tych leków na rozwój wad serca u noworodków i spektrum autyzmu. Ważnym elementem terapii jest psychoterapia, która jest całkowicie bezpieczna dla ciężarnych i stanowi istotne wsparcie w leczeniu depresji i zaburzeń lękowych.

Do grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) należą następujące związki:

1. fluoksetyna – przykładowe nazwy leków: Seronil;
2. sertralina – przykładowe nazwy leków: Zoloft, Asentra;
3. citalopram – przykładowe nazwy leków: Cital;
4. escitalopram – przykładowe nazwy leków: Lexapro;
5. fluwoksamina – przykładowe nazwy leków: Fevarin;
6. paroksetyna – przykładowe nazwy leków: Paxil, Seroxat (zalecana ostrożność w stosowaniu podczas ciąży!!)

Te leki są szeroko stosowane w terapii depresji i zaburzeń lękowych, a ich wybór zależy od indywidualnych potrzeb pacjentki oraz oceny ryzyka i korzyści związanych z ich stosowaniem w ciąży.

Stres a ciąża – podsumowanie

Większość leków stosowanych w okresie ciąży przechodzi do łożyska i może wywierać wpływ na funkcjonowanie młodego organizmu. Badania kliniczne nie są często przeprowadzane na grupie ciężarnych kobiet ani karmiących piersią. Dane pozyskuje się po ich zakończeniu, stąd informacje o bezpieczeństwie leków ziołowych  są niewystarczające. Niemniej, bezpiecznie u kobiet ciężarnych można stosować melisę oraz magnez na uspokojenie. Dostępne są również bezpieczne leki na receptę, lecz można je stosować jedynie po przepisaniu ich przez lekarza.