Czym są estazolam i zolpidem?

Estazolam to triazolowa pochodna benzodiazepiny (BDZ) o pośrednim czasie działania, mająca głównie działanie nasenne. Zolpidem jest również lekiem nasennym, ale nie pochodzi z grupy BDZ, a imidazopirydyn. Obydwie substancje charakteryzują się silnym działaniem i są dostępne jedynie na receptę. Nie można również zapomnieć o ich potencjale uzależniającym, dlatego pod żadnym pozorem nie należy ich stosować inaczej, niż zalecił lekarz [1,2].

W jaki sposób działają obie substancje?

Estazolam jest agonistą receptora benzodiazepinowego, wiąże się z nim i wywołuje odpowiednią reakcję. Niewybiórczo działa na trzy jego typy: omega-1, omega-2, omega-3. Estazolam ma podobne działanie do innych leków z grupy benzodiazepin. Nasila zdolność wiązania się kwasu gamma-aminomasłowego (GABA) z receptorem GABA-A, który jest częścią receptora benzodiazepinowego. Dzięki temu, estazolam wykazuje działanie hamujące na ośrodkowy układ nerwowy [1].

W porównaniu do estazolamu, zolpidem jest selektywnym agonistą receptora benzodiazepinowego omega-1, czyli nie łączy się z omega-2 i omega-3. Podobnie jak estazolam, również zolpidem nasila zdolność wiązania się GABA z receptorem GABA-A, dzięki temu wykazuje on działanie hamujące na ośrodkowy układ nerwowy [2]. 

Jakie są skutki uboczne stosowania estazolamu i zolpidemu?

Działania niepożądane estazolamu to m.in. senność, nudności, zawroty głowy, spowolnienie reakcji, ataksja czy reakcje paradoksalne. Natomiast zolpidem może prowadzić do somnambulizmu (znanego powszechnie jako lunatyzm), zaburzeń snu, drażliwości czy osłabienia mięśni. Co istotne, obydwa leki niosą ryzyko uzależnienia i wystąpienia z nim związanych efektów odstawienia [1,2].

Jakie są wskazania do stosowania obu substancji leczniczych?

Obydwa leki są stosowane w doraźnym, krótkotrwałym leczeniu zaburzeń snu. Należą do nich m.in. trudności z zasypianiem, częste przebudzenia w nocy lub przedwczesne przebudzenia poranne. Należy pamiętać, że żaden z tych leków nie jest wskazany do długotrwałego stosowania [1,2].

Jak należy dawkować powyższe leki?

Ze względu na to, że oba leki są dostępne jedynie na receptę oraz charakteryzują się silnym działaniem, należy stosować je zgodnie z zaleceniami lekarza. Estazolam najczęściej stosuje się w dawkach 1 lub 2 mg, zazwyczaj około 30 minut przed snem. Leczenie tym preparatem powinno mieć charakter krótkoterminowy i nie przekraczać 7-10 dni. Z kolei zolpidem zazwyczaj podaje się raz dziennie przed snem w dawce 10 mg. Jego stosowanie również powinno być jak najkrótsze, maksymalnie przez 2 tygodnie [1,2].

Jak wygląda profil bezpieczeństwa estazolamu i zolpidemu?

Podczas stosowania leków należy zwrócić szczególną uwagę na to, czy dany produkt leczniczy może być stosowany u konkretnych grup pacjentów, np. u kobiet karmiących piersią czy osób w podeszłym wieku. Poniżej przedstawiliśmy profile bezpieczeństwa dla dwóch omawianych leków nasennych – estazolamu i zolpidemu.

Ciąża i karmienie piersią

Obydwa preparaty są przeciwwskazane w okresie ciąży, u kobiet planujących ciążę oraz karmiących piersią. Ponieważ są to leki które mogą powodować efekt odstawienia, w przypadku planowania ciąży, bycia w ciąży lub podczas karmienia piersią, należy jak najszybciej poinformować lekarza, aby mógł on zalecić bezpieczną alternatywę. Pacjentki nie powinny odstawiać tego typu preparatów samodzielnie [1,2]. 

Prowadzenie pojazdów

Obydwa preparaty wywierają znaczący wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów, upośledzając sprawność psychoruchową. Nawet następnego dnia po ich przyjęciu może być ona upośledzona. Po spożyciu leku może wystąpić senność, wydłużenie czasu reakcji, zawroty głowy, sedacja, ospałość, niewyraźne widzenie, podwójne widzenie, zmniejszenie czujności, zaburzenia koncentracji oraz zaśnięcia za kierownicą. Z tych względów są one kategorycznie przeciwwskazane u kierowców [1,2]. 

Interakcje z alkoholem

Nie wolno łączyć alkoholu zarówno z estazolamem, jak i zolpidemem. Takie połączenie może powodować m.in. senność, zaburzenia mowy czy osłabienie koordynacji ruchowej [1,2]. 

Stosowanie u seniorów, przy zaburzeniach czynności nerek, lub wątroby

W przypadku obydwu leków seniorzy powinni przyjmować połowę dawki zalecanej osobom dorosłym. Analogicznie lekarz powinien zmniejszyć również dawki tych leków u osób z niewydolnością nerek lub wątroby [1,2]. 

Jakie są drogi podania dla obydwu leków?

Obydwie substancje występują tylko w postaci tabletek przyjmowanych doustnie. Co ciekawe, są one dostępne jedynie w jednej dawce, odpowiednio 2 mg estazolam i 10 mg zolpidem [1,2].

Jakie są zamienniki estazolamu i zolpidemu?

Wszystkie preparaty zawierające estazolam dostępne są jako tabletki. Są to m.in. Estazolam TZF, Estazolam Polfarmex czy Estazolam Espefa. Również w przypadku zolpidemu są to wyłącznie tabletki pod nazwami handlowymi: Nasen, Onirex, Apo-Zolpin, Zolpic, Stilnox, Zolpidem Genoptim, Polsen czy ZolpiGen.

Podsumowanie

Zarówno zolpidem jak i estazolam są lekami nasennymi. Wiele łączy te substancje, jak chociażby to, że nie mogą być stosowane przewlekle, ponieważ mogą prowadzić do uzależnienia (zolpidem odrobinę mniej). Mogą powodować one wiele skutków ubocznych i powinny być stosowane z rozwagą, pod ścisłą kontrolą lekarza. Nie należy samemu przerywać leczenia ani modyfikować dawki, gdyż może się to skończyć wystąpieniem bardzo nieprzyjemnych działań niepożądanych.