Imbir – co to za roślina i skąd pochodzi?

Imbir lekarski (Zingiber officinale), to roślina, która pochodzi z krajów azjatyckich, jednak obecnie jej uprawy są powszechne również na innych kontynentach, przede wszystkim w krajach strefy podzwrotnikowej. Znanym i szeroko rozpowszechnionym w medycynie surowcem jest kłącze imbiru, a także pozyskiwany z niego olejek.

Skład olejku imbirowego jest różny, w zależności od pochodzenia surowca. Stale jednak występują te składniki, które odpowiadają za charakterystyczny zapach imbiru, a są to związki seskwiterpenowe, takie jak: zingiberen, kurkumen, b-bisabolen [1,3].

Jakie właściwości ma imbir?

Związkami aktywnymi, którym imbir zawdzięcza swoje właściwości dla zdrowia są przede wszystkim alkohole seskwiterpenowe, gingerole (to właśnie one odpowiadają za ostry smak imbiru), a także szogaole. Warto wspomnieć, że imbir suszony i imbir świeży różnią się od siebie, zawartymi w nich związkami aktywnymi. Tradycyjna Medycyna Chińska rozróżnia te dwa surowce jako odrębne, gdyż różnica w składzie wpływa na ich właściwości. Podczas suszenia w dużej mierze swoją aktywność tracą gingerole, a także olejek eteryczny.

Na co pomaga kłącze imbiru? Najczęściej wykorzystywane właściwości kłącza imbiru to:

• zwiększanie wydzielania śliny, soku żołądkowego oraz żółci (suszone kłącze imbiru stosuje się przy problemach z trawieniem, przy braku apetytu i wzdęciach),
• środek przeciwwymiotny/hamujący mdłości,
• surowiec o właściwościach antyoksydacyjnych,
• działanie przeciwwirusowe i przeciwbakteryjne,
• efekt antyagregacyjny,
• stymulacja pracy układu odpornościowego,
• zdolność do obniżania poziomu cholesterolu we krwi,
• działanie przeciwnowotworowe,
• potencjalne działanie neuroochronne, co może mieć znaczenie w przypadku chorób neurodegeneracyjnych (jak np. choroba Alzheimera) [2-4].

Czy można stosować imbir w ciąży?

Imbir jest znany kobietom ciężarnym, które doświadczyły mdłości. Można go bezpiecznie stosować w okresie ciąży, aby złagodzić nudności. Skuteczne na mdłości w ciąży będzie stosowanie imbiru w dawce 1000 mg ekstraktu z kłącza imbiru. W celu przyjęcia takiej dawki imbiru można spożyć np. łyżeczkę (5 g) świeżo startego imbiru lub 4 szklanki herbaty ze świeżo startego imbiru (pół łyżeczki startego imbiru na szklankę wody) [1].

Jak stosować imbir?

W celu osiągnięcia oczekiwanych efektów ważne jest przyjmowanie odpowiedniej dawki imbiru. Ile imbiru dziennie więc przyjmować? Przykładowo, standardowa profilaktyczna dawka imbiru przypadku nudności  to od 500 do 1000 mg sproszkowanego suchego kłącza. W przypadku stosowania na stany zapalne, zalecane jest 2-3 gramy sproszkowanego imbiru w podzielonych dawkach [1].

Kiedy zachować ostrożność przy stosowaniu imbiru?

Czy imbir można pić codziennie i czy jest to specyfik dla każdego? Nie wszyscy powinni przyjmować preparaty z imbirem, szczególnie jeśli mowa tu o regularnym jego stosowaniu. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby chorujące na cukrzyce i nadciśnienie tętnicze. Imbir powoduje obniżenie poziomu cukru we krwi i obniżenie ciśnienia, przez co w połączeniu z lekami o tym samym działaniu, może mieć niekorzystny efekt dla zdrowia.

Czy imbir szkodzi na jelita? Preparaty z imbirem nie są również wskazane dla osób zmagających się z chorobami jelit, a także wrzodami żołądka [1].

Jakie preparaty z imbirem są dostępne?

Imbir dostępny jest w różnej formie. Popularne jest stosowanie naparu z imbiru (tzw. herbatki imbirowe). Napar z imbiru można przygotować samodzielnie, używając świeżego startego korzenia lub też gotowych saszetek do zaparzania.

Imbir dostępny jest również w formie tabletek do ssania lub drażetek do połykania (Lokomotiv), gdzie dedykowany jest dla osób cierpiących na mdłości podczas podróży lub na mdłości w ciąży (Prevomit). Ekstrakt z imbiru znaleźć można również w składzie preparatów na wzmocnienie stawów (np. Olimp Arthroblock).

Imbir występuje również w preparatach dedykowanych dla osób, które chcą schudnąć, gdyż przyspiesza metabolizm (np. Olimp ThermLine tabletki musujące).