Jak rozwija się alkoholowa choroba wątroby?

Jedną z najbardziej powszechnych, przewlekłych chorób wątroby jest ALD, czyli alkoholowa choroba wątroby. Dolegliwość może się przekształcić w alkoholowe stłuszczenie wątroby (AFL), a nawet alkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby (ASH). W miarę postępowania ASH może dochodzić do zwłóknienia oraz marskości wątroby, istnieje również ryzyko rozwoju raka wątrobokomórkowego (HCC) [1].

Te trzy stadia alkoholowej choroby wątroby mogą “nachodzić na siebie”, a nawet występować w tym samym czasie. W tym przypadku ogromne znaczenie mają czynniki genetyczne, ale również ilość spożywanego alkoholu (oczywiście im więcej, tym gorzej), ogólny stan danej osoby oraz sposób odżywiania, płeć (kobiety są bardziej narażone na alkoholowe uszkodzenie wątroby). Nie bez znaczenia pozostają też choroby współistniejące, zaburzenia immunologiczne, a także ewentualne zakażenia wirusami wywołującymi zapalenie wątroby (tzw. wirusy hepatotropowe) [2].

Jakie są objawy chorej wątroby u alkoholika?

Wątroba jest narządem szczególnie wrażliwym na toksyczne działanie alkoholu. Dlaczego? Ponieważ jest naszym “wewnętrznym laboratorium”, czyli miejscem, w którym dochodzi do wielu przemian metabolicznych, m.in. etanolu. Ponieważ związek ten jest toksyną, wątroba metabolizuje go do aldehydu octowego (m.in. odpowiedzialnego za objawy “kaca”), który to z kolei jest rozkładany do wody i dwutlenku węgla.

Jak nietrudno się domyślić, częste i intensywne spożywanie alkoholu nadmiernie obciąża wątrobę. Pierwsze stadia alkoholowej choroby wątroby mogą być niezauważalne, jednak zdarza się, że pojawia się lekkie pobolewanie nadbrzusza, powiększenie wątroby i niewielka tkliwość podczas badania palpacyjnego.

Drugie stadium choroby, alkoholowe zapalenie wątroby, może objawiać się utratą łaknienia, znużeniem i osłabieniem, a także żółtaczką oraz gorączką.

Z kolei marskość wątroby manifestuje się martwicą komórek wątrobowych (hepatocytów), dochodzi do włóknienia miąższu narządu. U osób borykających się z tą dolegliwością obserwuje się m.in.: żółtaczkę, podskórne wylewy krwi i tzw. pajączki wątrobowe, wzdęcia, znaczne osłabienie i szybką męczliwość, swędzenie skóry, zaburzenia rytmu dobowego [1,2].

Jak zregenerować wątrobę po alkoholu?

Proces uszkodzenia wątroby można spowolnić za pomocą środków farmakologicznych. Na aptecznym rynku znajdziemy wiele preparatów dostępnych zarówno z przepisu lekarza, jak i bez recepty.

Leki na wątrobę na receptę

Leki na receptę wskazane w leczeniu wątroby będą stosowane w przypadku cięższych schorzeniach tego narządu. Do wspomnianych leków możemy zaliczyć takie jak:

• kwas tiazolidynokarboksylowy – tymonacyk (Heparegen) – stosowany w różnych schorzeniach wątroby, także tych wywołanych toksycznym działaniem etanolu [3];
• L-ornityny-L-asparaginian (Hepa-Merz) – wskazaniem do stosowania tego leku jest encefalopatia wątrobowa (zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego) wynikająca m.in. z marskości wątroby i innych chorób przewlekłych tego narządu [4].

Preparaty na wątrobę bez recepty

Wiele problemów z wątrobą można złagodzić, stosując odpowiednie preparaty dostępne bez recepty. Poniżej przedstawiamy wybrane produkty wspomagające funkcjonowanie tego ważnego organu. Pierwszy składnik to fosfolipidy sojowe (Essentiale forte, Essentiale Max, Esseliv Forte). Przypisuje się im działanie ochronne na miąższ wątroby, przyspieszające regenerację hepatocytów. Co więcej, fosfolipidy sojowe spowalniają produkcję kolagenu, który jest m.in. odpowiedzialny za włóknienie wątroby [5].

Essentiale forte, kapsułki

O produkcie

• zawiera składniki o potwierdzonej skuteczności terapeutycznej;
• rejestracja produktu jako lek gwarantuje wysoką jakość produktu;
• długość leczenia nie jest ograniczona;
• duże kapsułki mogą być trudne do połknięcia dla niektórych pacjentów;
• może wchodzić w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi;
• nie zaleca się stosować w trakcie ciąży oraz karmienia piersią;
• nie wolno stosować u dzieci poniżej 12. roku życia;
• ze względu na zawartość oleju sojowego może powodować reakcje alergiczne;
• produkt nie jest wegański. Kapsułki zawierają żelatynę;
• lek wspomaga regenerację komórek wątroby i chroni przed działaniem toksyn.

Następnie warto wspomnieć o sylimarynie (Sylimarol, Silimax). Zawarte w niej flawonolignany chronią hepatocyty poprzez zmniejszenie przenikania toksyn do wnętrza komórek wątrobowych. Sylimaryna jest dostępna w postaci tabletek, stanowi także jedną z substancji czynnych nasion ostropestu plamistego [6].

Sylimarol 70 mg, tabletki drażowane

O produkcie

• sylimarol jest zarejestrowany jako lek;
• tabletki zawierają wysoką dawkę standaryzowanych wyciągów;
• lek zawiera składniki aktywne o udowodnionym wpływie na regenerację wątroby;
• nie stwierdzono interakcji z innymi lekami;
• lek nie jest przeznaczony dla dzieci poniżej 12. roku życia;
• ze względu na brak badań na kobietach w ciąży oraz karmiących piersią nie zaleca się podawania go w tym okresie;
• lek może powodować zaburzenia żołądkowo-jelitowe, w tym łagodne działanie przeczyszczające.

Kolejny ważne składniki w kwestiach związanych z wątrobą to wyciąg z korzenia rzodkwi czarnej z węglem leczniczym, kwas dehydrocholowy, wyciąg z ziela karczocha (Raphacholin C). Mechanizm działania substancji czynnych polega na stymulowaniu produkcji żółci i wspomaganiu eliminacji toksyn z wątroby.

Raphacholin C, tabletki drażowane

O produkcie

• produkt jest zarejestrowany jako lek co gwarantuje jego jakość i bezpieczeństwo;
• małe tabletki są łatwe do połknięcia;
• lek posiada składniki o udowodnionym działaniu poprawiającym trawienie oraz funkcjonowanie wątroby;
• wyciągi roślinne zawarte w tabletkach są standaryzowane;
• lek nie jest wegański;
• raphacholin C nie może być stosowany u dzieci;
• lek nie może być stosowany bez konsultacji z lekarzem dłużej niż tydzień;
• nie zaleca się stosowania leku w ciąży oraz podczas karmienia piersią.

Na wątrobę dobry jest też L-asparaginian-L-ornityny i cholina (Hepatil). Wykazuje działanie wspomagające przemianę tłuszczów oraz prawidłową pracę wątroby [8].

Hepatil, tabletki 

O produkcie

• produkt zawiera składniki wspomagające funkcjonowanie wątroby;
• małe tabletki ułatwiają podanie produktu;
• można stosować u dzieci od 7. roku życia;
• produkt jest zarejestrowany jako suplement diety;
• niska dawka choliny;
• podawanie suplementu 3 razy na dobę sprzyja pominięciu dawki;
• produkt nie jest wegański;
• suplement diety Hepatil nie jest zalecany dla kobiet w ciąży i karmiących piersią.

Zestawienie zamykają dwie ostatnie substancje, tj. wyciąg z korzenia cykorii i liści karczocha (Proliver). Uważa się, że zarówno cykoria, jak i karczoch wykazują działanie hepatoprotekcyjne [9, 10].

Proliver, tabletki

O produkcie

• liczne składniki o udowodnionym wpływie na prawidłowe funkcjonowanie wątroby;
• odpowiednia ilość substancji czynnych (za wyjątkiem wyciągu z zielonej herbaty);
• produkt zarejestrowany jako suplement diety;
• złożone dawkowanie oraz mała wydajność opakowania. Opakowanie wystarcza na 5 dni suplementacji;
• suplement nie jest produktem wegańskim;
• nie wolno stosować u dzieci poniżej 12. roku życia;
• kobiety w ciąży oraz karmiące piersią nie powinny stosować tego produktu bez konsultacji z lekarzem.

Podsumowanie

Alkoholowa choroba wątroby (ALD) jest przewlekłym schorzeniem, które może prowadzić do poważnych komplikacji, takich jak stłuszczenie, zapalenie lub marskość wątroby, a nawet rak wątrobokomórkowy. Czynniki genetyczne, ilość spożywanego alkoholu, stan zdrowia, płeć oraz choroby współistniejące mają istotny wpływ na rozwój choroby. Objawy mogą być początkowo subtelne, ale w miarę postępu choroby stają się bardziej wyraźne, prowadząc do poważnych problemów zdrowotnych. Leczenie i regeneracja wątroby może odbywać się poprzez zastosowanie licznych preparatów dostępnych bez recepty, z kolei w cięższych przypadkach może zostać wdrożona farmakoterapia z wykorzystaniem leków na receptę. Należy pamiętać, że kluczowym elementem profilaktyki jest unikanie nadmiernego spożycia alkoholu oraz zdrowy styl życia.