Co to jest czerniak?

Czerniak to nowotwór złośliwy skóry, który stanowi 2% ogółu zachorowań na nowotwory w Polsce. Do czynników środowiskowych związanych ze zwiększonym ryzykiem rozwoju czerniaka skóry zaliczamy promieniowanie nadfioletowe światła słonecznego, które stanowi najważniejszy czynnik odpowiedzialny za rozwój nowotworów skóry.

Jakie są objawy czerniaka?

Charakterystycznymi objawami jakie daje czerniak są: owrzodzenie, świąd, zaczerwienienie, zmiana kształtu grudki (przypominająca pieprzyk), obwódka wokół znamienia stwarzająca wrażenie “unoszącej się”.

Co zabija czerniaka? Klasyczne leczenie

W przypadku potwierdzenia rozpoznania czerniaka następuje kwalifikacja do leczenia radykalnego. Jeśli nie zostały stwierdzone przerzuty do węzłów chłonnych i przerzuty do innych narządów, to leczenie czerniaka polega na wycięciu blizny z odpowiednim marginesem zdrowych tkanek.

W przypadku stwierdzenia przerzutów odległych czerniaka lub do węzłów chłonnych wykonuje się limfadenektomię regionalną (chirurgiczne usunięcie węzłów chłonnych z otoczenia guza). Rewolucję w leczeniu czerniaka skóry spowodowało wprowadzenie leczenia immunologicznego. Obecnie immunoterapia czerniaka jest refundowana i dostępna w ramach programów lekowych również w Polsce [1].

Jakie są nowe leki na czerniaka?

Nowymi lekami stosowanymi w leczeniu czerniaka są [2, 3]:

1. niwolumab (Opdivo) – lek stosuje się dożylnie w postaci wlewu.
2. pembrolizumab (Keytruda) – lek jest wskazany do stosowania w leczeniu osób dorosłych i młodzieży w wieku 12 lat i starszej z zaawansowanym (nieoperacyjnym lub z przerzutami) czerniakiem. Jest to przełomem w leczeniu tego, a być może również i innych nowotworów.
3. ipilimumab (Yervoy) – w skojarzeniu z niwolumabem. Ipilimumab jest podawany dożylnie, we wlewie trwającym od 30 minut do 90 minut. Leczenie cząsteczką odbywa się w odpowiednich schematach zwykle dawki leku podaje się co 3 tygodnie.
4. dabrafenib/trametynib.

W przypadku mutacji aktywującej BRAF (to mutacja, która występuje głównie w czerniakach, które nazywane są sporadycznymi, powstają w miejscach nieprzewlekle narażonych na promieniowanie ultrafioletowe. W związku z tym nie rozwijają się one u osób, które stale przebywają na słońcu, ale u tych, które są narażone na krótkie i intensywne epizody nasłonecznienia, przyczyniające się do oparzenia skóry) stosuje się leczenie celowane czerniaka [2, 3]:

1. dabrafenib/trametynib;
2. wemurafenib/kobimetynib;
3. enkorafenib/binimetynib.

Najnowsze wyniki badań klinicznych wskazują na korzyść terapeutyczną z zastosowania immunoterapii jako leczenia uzupełniającego po zabiegu chirurgicznego usunięcia czerniaka.

Co to za lek pembrolizumab?

Pembrolizumab to lek biologiczny (przeciwciało monoklonalne), który potrafi tak zmodyfikować działanie układu odpornościowego, że komórki tego układu niszczą guz. Immunoterapia przy użyciu powyższego leku może eliminować duże guzy, choć nie jest w 100 % efektywna (jak każda z metod leczenia różnych nowotworów). Jest efektywna u około połowy pacjentów. Dlatego teraz wszyscy pracują nad tym, aby ten typ terapii łączyć z innymi metodami leczenia na przykład ze szczepionkami rakowymi, aby efekt leczniczy był jeszcze lepszy. W tym też kierunku toczą się nowe badania. Pembrolizumab z pewnością będzie w niedalekiej przyszłości zarejestrowany do leczenia innych nowotworów takich jak rak płuca, stercza, żołądka czy trzustki.

Jaki jest dostęp do nowoczesnego leczenie w Polsce?

W porównaniu z innymi krajami europejskimi, jeśli chodzi o dostępność do innowacyjnych terapii w zaawansowanym czerniaku, Polska wypada dobrze. Obecnie w Polsce są dostępne wszystkie leki najbardziej innowacyjne i najskuteczniejsze w leczeniu czerniaka zaawansowanego i w leczeniu uzupełniającym.