Co stosować na ból brzucha po antybiotyku?

Co jest przyczyną bólu brzucha po antybiotyku?

Gdy prawidłowa flora bakteryjna jelit jest zmieniona, dochodzi do dysbiozy, czyli nieprawidłowości w składzie mikrobiotycznym jelit. Takie zachwianie równowagi może prowadzić do nadmiernego wzrostu grzybów, a nawet innych bakterii, powodując nieprzyjemne objawy. Dodatkowo wystąpić mogą symptomy alergiczne, związane z działaniem antybiotyku, również przejawiające się bólem brzucha czy biegunką. Do najczęstszych objawów dysbiozy zaliczamy:

• ból brzucha;
• wzdęcia;
• gazy;
• biegunkę;
• zaparcia;
• brak apetytu;
• nietolerancję laktozy.

Co robić w przypadku bólu brzucha po antybiotykoterapii?

Jeśli doświadczasz bólu brzucha, wzdęć lub braku apetytu po przyjęciu antybiotyków, warto skonsultować się z farmaceutą. Probiotyki, odpowiednio dobrane i stosowane już w trakcie terapii antybiotykowej, mogą skutecznie zapobiegać tym nieprzyjemnym objawom. W sytuacji, gdy pojawiają się intensywne wymioty, biegunka, gorączka, bóle brzucha oraz ogólne osłabienie, niezbędne jest skonsultowanie się z lekarzem. Takie objawy mogą wskazywać na zakażenie nietypowymi patogenami, często spotykane po długotrwałym stosowaniu antybiotyków, jak zapalenie jelit wywołane przez bakterię Clostridium difficile. Zakażenie tym patogenem jest szczególnie częste w szpitalach podczas hospitalizacji i najczęściej dotyka osób starszych, z obniżoną odpornością oraz mieszkańców domów opieki.

Jak leczyć bóle brzucha po antybiotykoterapii?

Leczenie bólu brzucha po terapii antybiotykowej jest kluczowe dla wszystkich pacjentów, by zapobiec rozwojowi poważnych powikłań. Równie ważna jest profilaktyka. Kluczową rolę w utrzymaniu stabilności mikroflory jelitowej odgrywają probiotyki. Zaleca się rozpoczęcie ich stosowania już na etapie antybiotykoterapii, a następnie kontynuowanie podawania w jej trakcie oraz przez kilka tygodni, a nawet miesięcy po jej zakończeniu.

Probiotykoterapia

Czy probiotyki są pomocne w łagodzeniu bólu brzucha po antybiotykach? Tak, liczne badania potwierdzają korzystny wpływ wielu szczepów i gatunków bakterii probiotycznych na funkcjonowanie przewodu pokarmowego zarówno w trakcie, jak i po zakończeniu terapii antybiotykowej. Probiotyki pomagają w kolonizacji jelit przez odpowiednie bakterie, co przyczynia się do przywrócenia równowagi mikrobiotycznej i zmniejszenia dyskomfortu.

Bakterie probiotyczne – szczep Lactobacillus

Są to organizmy, które naturalnie występują w ludzkich jelitach. Suplementacja probiotykami zewnętrznymi wspiera mikrobiom organizmu, szczególnie jelit, które stanowią kluczowy element naszego systemu immunologicznego. Probiotyki zmniejszają negatywne skutki antybiotykoterapii. Wśród najbardziej znaczących rodzajów probiotyków wyróżnia się szczepy Lactobacillus, które dominują w jelitach i są jednymi z najlepiej zbadanych bakterii kwasu mlekowego.

• Lactobacillus rhamnosus – chroni przed patogenami, takimi jak bakterie i grzyby, które mogą rozmnażać się w przewodzie pokarmowym. Ma pozytywny wpływ na odporność i metabolizm węglowodanów, co jest ważne w profilaktyce cukrzycy.
• Lactobacillus acidophilus – aktywny w środowisku kwaśnym, zwalcza niepożądane mikroorganizmy, takie jak Salmonella i Candida. Wzmocnienie odporności oraz produkcja witamin z grupy B to kolejne korzyści płynące z jego działania.
• Lactobacillus plantarum – posiada silne właściwości bakteriobójcze wobec E. coli. Korzystnie wpływa na regulację pracy jelit, obniża poziom cholesterolu we krwi oraz wspiera utrzymanie zdrowego metabolizmu.
• Lactobacillus casei – przywraca równowagę mikrobiotyczną jelit zaburzoną podczas antybiotykoterapii. Wspomaga naturalną odporność i pomaga łagodzić objawy Zespołu Jelita Drażliwego (IBS).

Stosowanie probiotyków jest zatem rekomendowane jako skuteczna metoda wspierająca zdrowie przewodu pokarmowego, szczególnie w kontekście terapii antybiotykowej. Preparaty apteczne zawierające szczepy Lactobacillus znajdziemy w różnych preparatach z apteki (np. Tributron, Dicoflor Forte, Lacidofil). Tributron zawiera dodatkowo maślan sodu oraz fruktooligosacharydy, dzięki czemu wspiera nie tylko uzupełnianie mikrobioty jelitowej, ale także odżywienie komórek jelita i tworzenie korzystnych warunków do rozwoju bakterii probiotycznych.

Tributron, kapsułki

O produkcie

• kompleksowy preparat składający się z maślanu sodu, probiotyku i prebiotyku;
• maślan sodu to źródło energii dla komórek jelita;
• 5 wyselekcjonowanych szczepów bakterii kwasu mlekowego zasiedlających jelito cienkie i grube; 
• Actilight® (fruktooligosacharydy) – pożywka niezbędna do wzrostu bakterii probiotycznych (prebiotyk);
• zastosowana technologia chroni bakterie kwasu mlekowego przed tlenem, temperaturą, wilgocią i pH żołądka;
• składniki pomagają w zachowaniu równowagi mikrobioty jelit;
• produkt polecany jest podczas i w trakcie antybiotykoterapii, dla osób z wrażliwymi jelitami i stosujących dietę lekkostrawną i ubogobłonnikową;
• dostępny w opakowaniach po 30 kapsułek.

Dicoflor Forte, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera 6 mld Lactobacillus rhamnosus GG;
• bez laktozy i glutenu;
• przebadany pod względem stabilności i czystości biologicznej;
• do stosowania od 3. roku życia.
• należy stosować 2 kapsułki dziennie;
• nie wymaga przechowywania w lodówce;
• dostępny w opakowaniach po 10 i 20 kapsułek.

Lacidofil, kapsułki

O produkcie

• zawiera szczepy Lacticaseibacillus rhamnosus R0011 i Lactobacillus helveticus R0052;
• 1 kapsułka zawiera 2 mld CFU bakterii kwasu mlekowego;
• szczepy bakteryjne przebadane klinicznie;
• udokumentowana skuteczność poprzez badania;
• odpowiedni nawet dla niemowlaków;
• do przechowywania w lodówce;
• poza lodówką można trzymać przez 14 dni.

Bakterie probiotyczne – szczep Bifidobacterium

Szczepy Bifidobacterium bytują głównie w jelicie grubym, są pałeczkowatymi bakteriami gram dodatnimi. Są beztlenowcami ze zdolnością do wytwarzania kwasu mlekowego. Niektóre z nich wytwarzają kwas octowy, który działa przeciwbakteryjnie. Mają zdolność wytwarzanie niektórych związków i pierwiastków-żelaza, cynku, wapnia i magnezu.  Zapobiegają biegunce poantybiotykowej, wspomagają eradykację Helicobacter pylori. Ich korzystne właściwości wykorzystuje się w leczeniu IBS, biegunki infekcyjnej, zaparć czynnościowych. Zastosowanie poszczególnych szczepów Bifidobacterium:

• Bifidobacterium bifidum – zmniejsza namnażanie bakterii Helicobacter pylori, z obecnością których wiąże się wystąpienie wrzodów żołądka, zapobiega biegunce wywołanej przez Clostridium difficile, zmniejsza ryzyko wystąpienia martwiczego zapalenia jelit u noworodków.

• Bifidobacterium animalis – poprawia barierę nabłonkową jelit, zapobiega poantybiotykowym bólom brzucha i biegunce, zmniejsza ryzyko wystąpienia zmian atopowych skóry, łagodzi objawy nietolerancji laktozy.

• Bifidobacterium breve – łagodzi objawy IBS, zmniejsza objawy wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, łagodzi objawy nietolerancji laktozy.

Wśród przykładowych probiotyków zawierających szczepy Bifidobacterium można wymienić wcześniej wspomniany Tributron, ale również Multilac i Sanprobi Super Formula.

Sanprobi Super Formula, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• synbiotyk – połączenie probiotyku i prebiotyku;
• zawiera 7 bakterii probiotycznych, w tym bakterie szczepów Bifidobacterium i Lactobacillus;
• zawiera 2 prebiotyki – inulinę i fruktooligosacharydy;
• do stosowania już u dzieci od 3. roku życia;
• należy przyjmować 1-2 kapsułki dziennie (dzieci 3-12 lat) lub 2-4 kapsułki dziennie (dorośli i dzieci >12 lat);
• nie zawiera glutenu;
• nie trzeba przechowywać w lodówce;
• bezpieczny dla kobiet w ciąży i karmiących piersią;
• dostępny w opakowaniach po 40 kapsułek.

Multilac Synbiotyk, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• synbiotyk;
• zawiera 9 bakterii probiotycznych, w tym bakterie szczepów Bifidobacterium i Lactobacillus;
• prebiotykiem preparatu są fruktooligosacharydy;
• technologia MURE zwiększa odporność bakterii prebiotycznych na działanie soku żołądkowego;
• może być stosowany u dorosłych oraz dzieci, które mogą połknąć kapsułkę;
• dawkowanie to 1 kapsułka raz na dobę;
• nie trzeba przechowywać w lodówce;
• nie zawiera laktozy ani kazeiny;
• dostępny w opakowaniach po 10, 20 i 50 kapsułek.

Probiotyki niebakteryjne

Probiotyki niebakteryjne są to probiotyki, które nie zawierają szczepów bakterii, lecz składają się z komórek specjalnych typów grzybów, wśród których drożdże cieszą się największą popularnością (zawierają je takie preparaty jak Enterol i Dicoflor Ibsium). Udowodniono ich korzystne działanie na ból brzucha i biegunkę występującą po terapii antybiotykowej. Tworzą one środowisko nieprzyjazne dla rozwoju patogenów, takich jak wirusy i bakterie, w przewodzie jelitowym. Wyjątkowo skuteczne są w przypadku biegunki spowodowanej przez Clostridium difficile, zapobiegając nawrotom infekcji. Ponadto znajdują zastosowanie w łagodzeniu bólu brzucha i biegunki podróżnych, a także w infekcjach wirusowych, znanych jako grypa jelitowa.

Dicoflor Ibsium

O produkcie

• jest to suplement diety;
• 1 kapsułka zawiera 4 mld żywych komórek drożdży Saccharomyces cerevisiae CNCM I-3856;
• pomaga utrzymać komfort jelitowy;
• przeznaczony dla osób z wrażliwym układem pokarmowym;
• może być stosowany u dorosłych i dzieci powyżej 3 r.ż.;
• nie zawiera laktozy i glutenu;
• należy stosować 1-2 kapsułki dziennie;
• dostępny w opakowaniach po 20 – 40 kapsułek.

Enterol, kapsułki

O produkcie

• probiotyk w formie leku bez recepty;
• zawiera szczep Saccharomyces boulardii CNCM I-745, którego skuteczność została potwierdzona na podstawie ponad 100 badań klinicznych;
• zapobiega biegunkom podróżnych i poantybiotykowym;
• leczy biegunki infekcyjne wywołane przez bakterie, wirusy i pierwotniaki;
• można stosować nawet jednocześnie z antybiotykiem;
• nie trzeba przechowywać w lodówce, lecz w temperaturze pokojowej, dzięki czemu jest bardzo dobrym wyborem w podróży;
• przeznaczony dla dzieci już od urodzenia i osób dorosłych;
• w ostrej biegunce oraz przy antybiotykoterapii stosuje się od 1 do 2 kapsułek na dobę, natomiast w biegunce podróżnych od 1 do 4 kapsułek na dobę;
• zawartość kapsułki można otworzyć i dodać do napoju lub pokarmu (szczególnie ważne u młodszych dzieci);
• dostępny w opakowaniach po 10, 20 i 30 kapsułek.

Jak dobrać odpowiedni probiotyk na ból brzucha po antybiotyku?

W aptekach dostępna jest szeroka gama preparatów probiotycznych, zawierających różnorodne szczepy bakterii. Przy wyborze odpowiedniego probiotyku ważne jest, aby na opakowaniu znajdowały się szczegółowe informacje o szczepach, oznaczone konkretnymi literami i cyframi. Takie oznaczenie gwarantuje efektywność produktu i umożliwia jego dopasowanie do indywidualnych potrzeb pacjenta.

Warto zwrócić uwagę, że niektóre probiotyki posiadają status leku, co oznacza, iż przeszły one szczegółowe badania kliniczne potwierdzające ich skuteczność i bezpieczeństwo. Kluczowe jest również odpowiednie przechowywanie probiotyków, które ze względu na swoją labilność mogą być wrażliwe na zewnętrzne czynniki, takie jak światło i temperatura. Preparaty wymagające przechowywania w niskiej temperaturze powinny być trzymane w lodówce, w zakresie od 2 do 8 stopni Celsjusza.

Jakie dodatkowe środki mogą pomóc przy bólu brzucha po terapii antybiotykowej?

Maślan sodu jest stosowany przy funkcjonalnych zaburzeniach przewodu pokarmowego, które objawiają się wzdęciami, naprzemiennie występującymi biegunkami i zaparciami – symptomami charakterystycznymi dla zespołu jelita drażliwego (IBS). Ponadto znajduje zastosowanie w leczeniu dysfunkcji po antybiotykoterapii, chorobach jelita grubego oraz w przypadkach niedoborów składników odżywczych spowodowanych nieprawidłowym wchłanianiem w jelitach. Maślan sodu (np. Tributron, Debutir Forte) służy jako pożywka dla korzystnych bakterii probiotycznych zasiedlających ludzki przewód pokarmowy. Jego działanie wspiera rozwój i proliferację naturalnych mikroorganizmów, co przyczynia się do poprawy funkcjonowania przewodu pokarmowego i wzmacnia odporność organizmu, również w kontekście terapii po antybiotykowej.

Debutir Forte, kapsułki

O produkcie

• żywność specjalnego przeznaczenia medycznego;
• zawiera maślan sodu (kwas masłowy) – 300 mg w 1 kapsułce;
• wspiera regenerację błony śluzowej jelita i równowagę mikroflory;
• nowoczesna technika mikrogranulacji pozwala na uwalnianie kwasu masłowego w jelicie cienkim i grubym;
• dawkowanie u dorosłych: 1 kapsułka 2 razy dziennie;
• może być stosowany u dzieci powyżej 7. roku życia;
• zaleca się stosowanie preparatu prze okres minimum 3 miesięcy;
• nie zawiera glutenu;
• dostępne opakowanie: 60 kapsułek.

Leki rozkurczające pomagają zmniejszyć skurczowe bóle brzucha, są dobrze tolerowane i bezpieczne.  Działają poprzez rozkurcz mięśni gładkich przewodu pokarmowego. Substancją czynną preparatów dostępnych bez recepty jest drotaweryna.

No-Spa Max, tabletki powlekane

O produkcie

• zawiera substancję aktywną chlorowodorek drotaweryny w dawce 80 mg/tabletkę;
• działa rozkurczowo, zmniejszając bolesne skurcze w obrębie jamy brzusznej;
• może być stosowany u dorosłych i dzieci powyżej 12. roku życia;
• dawkowanie u osób dorosłych wynosi 1 tabletkę 2-3 razy na dobę;
• zawiera laktozę;
• dostępny w opakowaniach po 24 i 48 tabletek.

Symetykon to substancja czynna, która działa w przewodzie pokarmowym, a dokładnie w jelitach i powoduje rozbijanie pęcherzyków nagromadzonych gazów. Nie wchłania się z przewodu pokarmowego i jest bezpiecznym i skutecznym lekiem w dolegliwościach objawiających się wzdęciami i bólami brzucha.

Espumisan, kapsułki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera symetykon;
• kapsułka jest bardzo mała, co ułatwia dawkowanie;
• występuje preparaty o wyższej dawce, np. Espumisan Max;
• nie zawiera laktozy;
• może być stosowany przez kobiety w ciąży i karmiące piersią;
• dostępny w opakowaniach po 25 i 100 kapsułek.

Spumax Wzdęcia, kapsułki

O produkcie

• jest to wyrób medyczny;
• zawiera symetykon;
• może być stosowany od 14. roku życia w przypadku zaburzeń żołądkowo-jelitowych;
• przy zaburzeniach żołądkowo-jelitowych można przyjąć maksymalnie 6 kapsułek w ciągu doby (w dawkach podzielonych);
• może być stosowany w ciąży i przez kobiety karmiące;
• dostępny w opakowaniach po 30 kapsułek.

Czy warto brać leki przeciwbólowe na ból brzucha po antybiotykoterapii?

Przyjmowanie leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych, takich jak ibuprofen, na ból brzucha po antybiotykoterapii może nie być najlepszym rozwiązaniem bez wcześniejszej konsultacji z lekarzem. Ibuprofen należy do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), które mogą wpływać na przewód pokarmowy, zwiększając ryzyko wystąpienia podrażnień, wrzodów żołądka lub krwawień, szczególnie po antybiotykoterapii, która sama w sobie może zaburzać równowagę mikrobioty jelitowej i wpływać na wrażliwość przewodu pokarmowego.

Jeśli ból brzucha jest nasilony lub nie ustępuje, najlepiej skonsultować się z lekarzem, który może zalecić odpowiedni sposób postępowania i, jeśli to konieczne, bezpieczniejsze opcje łagodzenia bólu. Lekarz może również ocenić, czy ból brzucha nie jest objawem bardziej poważnego problemu, który wymaga innego rodzaju interwencji.

Podsumowanie

Wprowadzenie probiotyków w czasie antybiotykoterapii jest zalecane. Choć odpowiednia dieta jest kluczowa dla prawidłowej pracy jelit i całego układu pokarmowego, same kefiry, jogurty i kiszonki mogą okazać się niewystarczające. Starannie wyselekcjonowany probiotyk (np. Tributron, Dicoflor czy Enterol) stosowany przez ustalony okres – co najmniej kilka tygodni po zakończeniu terapii antybiotykowej, przyczyni się do wzmocnienia odporności i złagodzenia bólowych dolegliwości brzusznych. Ważne jest, aby pamiętać o utrzymaniu odpowiedniego odstępu czasowego między przyjmowaniem antybiotyków a probiotykami bakteryjnymi, a także o prawidłowym przechowywaniu wybranych produktów probiotycznych.