Gradówka a jęczmień — jak je odróżnić?

Gradówka i jęczmień to schorzenia, które pojawiają się na górnej lub dolnej powiece. W początkowym etapie rozwoju zmiany są podobne do siebie. Posiadają jednak pewne cechy różnicujące, dzięki którym można postawić prawidłową diagnozę.

Jęczmień najczęściej jest mniejszy niż gradówka. Pojawia się na dolnej lub górnej powiece w obrębie jej brzegu. Zwykle może przypominać krostkę. Cechą charakterystyczną będzie ból towarzyszący zmianie. Inne objawy mogą przypominać zespół suchego oka. Najczęściej jęczmień występuje u podstawy rzęsy, jednak zdarzają się również przypadki, gdzie obserwujemy go pod powieką. Jęczmienie zewnętrzne w większości przypadków spowodowane są infekcjami bakteryjnymi mieszków włosowych, a u podstawy wewnętrznych leży nadkażenie bakteryjne gruczołów Meiboma [1].

Gradówka również pojawia się w obrębie powiek. Jest ona zwykle większa i bardziej zaczerwieniona aniżeli jęczmień. Wyróżnia ją natomiast brak lub znacznie mniejszy ból niż przy jęczmieniu. Schorzenie to spowodowane jest zablokowaniem odpływu wydzieliny z gruczołu Meiboma. W efekcie może dojść do zaczerwienienia i obrzęku powieki, co może spowodować zaburzenie widzenia [1].

Co wpływa na rozwój jęczmienia i gradówki?

Jęczmień lub gradówka mogą pojawić się u każdego niezależnie od czynników zewnętrznych. Natomiast większe prawdopodobieństwo rozwinięcia się zmiany może dotykać osób, które:

• cierpią na zapalenie powiek,
• nie dbają o prawidłową higienę brzegów powiek,
• doświadczyły podobnych problemów w przeszłości,
• zmagają się z nużeńcem,
• mają trądzik różowaty lub łojotokowe zapalenie skóry,
• chorują na cukrzycę [2].

Jak leczyć jęczmień?

Jęczmień jest schorzeniem samoograniczającym się i trwającym około tygodnia. Jeżeli nie dojdzie do nadkażenia bakteryjnego, to nie powinny wystąpić powikłania. Terapię powinniśmy rozpocząć od stosowania ciepłych kompresów na oczy, np. Posiforlid — maseczki żelowej, zawierającej dwie metalowe płytki. Ogrzewanie należy przeprowadzać przez 15 minut przynajmniej 4 razy dziennie. Po zabiegu należy wykonywać masaż powiek przez kilka minut — w kierunku do brzegu powieki [3]. Niewielkie zamglenie widzenia jest spowodowane upłynnioną wydzieliną i zanika po maksymalnie kilkunastu minutach.

Chusteczki do higieny oczu

Nie mniej ważne jest również dbanie o higienę brzegów powiek. Oprócz mycia oczu powinniśmy zastosować specjalistyczne płyny bądź nasączane chusteczki. Na rynku można dostać następujące preparaty higieniczne:

• Demoxoft płyn albo chusteczki: zawierają aloes, łagodzący uczucie świądu i ściągnięcia; Fucocert® kojący podrażnienia; D-pantenol i hialuronian sou, zapewniające regenerację tkanek i odpowiednie nawilżenie;
• HexaClean, chusteczki: zawierają prebiotyk, D-panthenol, poliheksanid — składnik o właściwościach antyseptycznych;
• Blephasol: dzięki zawartości miceli, płyn ten usuwa z powiek i  rzęs wszelkie zanieczyszczenia i  wysuszone wydzieliny.

Maści na jęczmień

W aptece nie ma dużego wyboru z produktów dostępnych bez recepty. Najbardziej efektywne będzie stosowanie wspomnianych wcześniej kompresów cieplnych. Dostępne maści cechują się działaniem przeciwzapalnym, nawilżającym i regenerującym, takie jak:

• OptiCleaner: w skład tej maści wchodzą m.in. miód manuka, olejek manuka oraz ekstrakt z kory cynamonowca. Maść działa łagodząco na objawy jęczmienia zewnętrznego i gradówki w tym: świąd, bolesność, obrzęk.
• Hordelid: maść zawiera olejek eteryczny cynamonowy, ekstrakt z kory cynamonowca, olejek manuka, miód. Łagodzi podrażnienia, pielęgnuje skórę powiek i przyśpiesza regenerację naskórka.
• Jęczmień OFF: lipożel do stosowania na powieki. Zawiera siarczan dekstranu o właściwościach kojących; aloes i Fucocert®, łagodzące podrażnienie i ograniczające uczucie swędzenia; D-pantenol i hialuronian sodu, zapewniające prawidłowe nawilżenie tkanek.

Można je traktować jedynie jako preparaty dodatkowe, a nie stanowiące podstawę terapii. W poważniejszych przypadkach lekarz może zalecić stosowanie maści z erytromycyną dwa razy dziennie. Co ciekawe, inne antybiotyki miejscowe lub doustne nie znajdują miejsca w leczeniu jęczmienia. Ostatecznością jest wykonanie nacięcia i usunięcie jego zawartości [3].

Jak leczyć gradówkę?

Podstawowe zasady leczenia gradówki są identyczne jak w przypadku jęczmienia. W tym przypadku niezwykle ważne będzie stosowanie ciepłych okładów i wykonywanie masażu powiek. Dzięki temu zablokowane gruczoły Meiboma zostaną udrożnione i pozbędziemy się zalegającej wydzieliny.

Przy zaostrzeniu choroby zalecane jest stosowanie miejscowych chemioterapeutyków, takich jak 1% maść z chloramfenikolem (Detreomycyna 1%). Zainfekowana gradówka może być leczona doustnymi antybiotykami. W tym przypadku stosuje się 100 mg doksycykliny 2 razy dziennie, przez 10 dni. Inny schemat terapeutyczny opiera się na 50 mg minocykliny przez 10 dni [4,5].

W przypadku braku nadkażenia bakteryjnego oraz obecności dużego obrzęku można zastosować zastrzyk ze sterydami. Do tego celu używa się od 0,2 do 2 ml 40 mg/mL triamcinolonu. W większości przypadków jednorazowe podanie jest wystarczające. Jednak przy poważniejszych zmianach terapia może zostać przedłużona nawet do tygodnia [5].

Nawracające i trudne do wyleczenia gradówki powinny zostać usunięte chirurgicznie. W przypadku gradówek nawracających zaleca się wykonanie biopsji, aby wyeliminować ewentualnego raka komórek łojowych [4].

Kiedy należy skonsultować się z lekarzem?

Należy udać się do lekarza z jęczmieniem lub gradówką w następujących przypadkach:

• jeśli objawy nie ustępują po kilku dniach leczenia,
• jeśli masz nawroty infekcji,
• jeśli masz silne objawy lub ból,
• jeśli występują komplikacje, takie jak zapalenie spojówek, ropień powieki.

Lekarz będzie w stanie ocenić Twoje objawy i zalecić odpowiednie leczenie. Ważne jest, aby niezwłocznie skonsultować się z lekarzem, gdy masz wątpliwości lub gdy objawy są szczególnie ciężkie lub nieustępujące.

5 zasad profilaktycznych. Jak uniknąć jęczmienia i gradówki?

Oto kilka zasad profilaktycznych, które mogą pomóc w zapobieganiu występowania jęczmienia i gradówki:

1. Higiena osobista — Zachowuj dobrą higienę osobistą, szczególnie jeśli dotykasz swoich oczu. Dokładnie umyj ręce mydłem i wodą przed dotknięciem powiek.
2. Unikaj kontaktu z zakażoną osobą — Jęczmień i gradówka są zakaźne, więc staraj się unikać bezpośredniego kontaktu z osobami, które mają te infekcje.
3. Nie dotykaj oczu — Unikaj dotykania swoich oczu nieumytymi rękami. Dotykając oczu, możesz przenieść bakterie i zakażenie na powieki.
4. Nie używaj wspólnych przedmiotów — Unikaj używania wspólnych ręczników, kosmetyków, szminek czy kredki do oczu, ponieważ mogą one przenosić bakterie i zakażenie z jednej osoby na drugą.
5. Stosuj ciepłe okłady — Jeśli masz podatność na występowanie jęczmienia lub gradówki, regularnie stosuj ciepłe okłady na powieki. Może to pomóc w złagodzeniu objawów i zmniejszeniu ryzyka infekcji.