,

Czy citalopram można stosować zamiennie z fluoksetyną?

Data publikacji:

Ostatnia aktualizacja:

Czy citalopram jest lepszy od fluoksetyny?

SSRI czyli selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny to bardzo populane leki, ktore nie tylko pomagają pacjentowi, ale również mogą być przyczyną wielu istotnych kliniczie interakcji – w tym interakcji lek-choroba. Przyjrzyjmy im się bliżej.
Citalopram czy fluoksetyna (fot. Canva).

Leki z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), bo do takich należą citalopram i fluoksetyna, są szeroko stosowane m.in. w leczeniu zaburzeń depresyjnych i zaburzeń lękowych. Nie jest “wszystko jedno” który z tych leków zastosujemy. Pewne polimorfizmy w różnych genach, które wchodzą w interakcje z tymi lekami, mogą być związane z lepszą lub gorszą odpowiedzią na leczenie.

Co to za leki SSRI?

SSRI to leki należące do selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny, które stosowane są w leczeniu depresji, w tym depresji poporodowej. Do innych wskazań należą [1]:

  • zespół lęku napadowego;
  • fobie społeczne i zespół stresu pourazowego;
  • niektóre SSRI można stosować również w leczeniu zaburzeń lękowych oraz lęku społecznego;
  • zaburzenia snu oraz kontrola bólu, ale dotyczy to tylko niektórych leków z tej grupy, stosowanych w ściśle określonych dawkach.

Jak działa citalopram, a jak fluoksetyna?

Oba leki posiadają ten sam mechanizm działania (blokowanie transportu serotoniny z powrotem do komórki nerwowej) i oba są skuteczne w leczeniu depresji oraz lęków. Citalopram jest mieszaniną racemiczną dwóch enancjomerów (dwóch form): r-citalopramu i s-citalopramu, które różnią się właściwościami farmakologicznymi. R-citalopram nie hamuje transportera serotoniny, działa przeciwhistaminowo, a więc nieco wyciszająco. S-citalopram hamuje wychwyt zwrotny serotoniny czyli działa przeciwdepresyjnie. Fluoksetyna pod względem budowy chemicznej nie wykazuje podobieństwa do klasycznych leków przeciwdepresyjnych [1]. 

Czy któryś z tych leków jest bezpieczniejszy?

Citalopram w porównaniu z innymi antydepresantami cechuje się małym ryzykiem interakcji, co wynika z niskiego potencjału hamowania układów enzymatycznych CYP450, oraz mniejszym wiązaniem z białkami krwi (poniżej 80 %). Stosowany w standardowych, zarejestrowanych dawkach nie powoduje istotnego zagrożenia kardiologicznego. Fluoksetyna ma nieco mniejszą skuteczność niż inne leki przeciwdepresyjne oraz częściej niż inne SSRI wywołuje agitację i niepokój.

Czy citalopram można stosować zamiennie z fluoksetyną?

Pomimo, że są to leki należące do tej samej grupy farmakologicznej, to odpowiedź brzmi: NIE. Fluoksetyna stosowana jest raczej u pacjentów z zaburzeniami obsesyjno-kompulsyjnymi, bulimią. Citalopram natomiast przeznaczony jest raczej dla pacjentów z depresją, z dominującymi objawami psychopatologicznymi, takimi jak nasilony lęk, nadmierne pobudzenie, drażliwość czy impulsywność.

Czy citalopram i fluoksetynę dawkuje się tak samo?

W przypadku fluoksetyny stosowanej u pacjentów dorosłych, dawką początkową jest dawka 10 mg/d, którą można zwiększać (w zależności od nasilenia choroby) do 60 mg/d. Jeśli chodzi o citalopram, sytuacja jest nieco bardziej złożona. Dlaczego? Ponieważ citalopram wykazuje zależne od dawki ryzyko wydłużenia odstępu QT. Jego maksymalne dawki wynoszą [2]:

  • 40 mg na dobę u osób dorosłych i 20 mg na dobę u osób w wieku powyżej 65 lat i (lub) z niewydolnością wątroby.

Przed rozpoczęciem leczenia niezbędne jest wyrównanie poziomu elektrolitów (hipokaliemia lub hipomagnezemia zwiększają ryzyko arytmii).

Kiedy nie można stosować citalopramu i fluoksetyny?

Citalopramu nie wolno stosować przede wszystkim [2]:

  • w połączeniu z innymi lekami, o których wiadomo, że powodują wydłużenie odstępu QT, w tym:
    • lekami przeciwarytmicznymi klasy IA i III;
    • lekami przeciwpsychotycznymi i trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi;
    • niektórymi lekami przeciwbakteryjnymi (np. sparfloksacyna, moksyfloksacyna, erytromycyna IV, pentamidyna, lekami przeciwmalarycznymi, zwłaszcza halofantryna);
    • niektórymi lekami przeciwhistaminowymi (astemizol, hydroksyzyna, mizolastyna).
  • u pacjentów z nabytym lub wrodzonym wydłużeniem odstępu QT.

Fluoksetyny nie wolno stosować:

  • w przypadku stosowania niewybiórczych, nieodwracalnych inhibitorów MAO równolegle lub w ciągu ostatnich 14 dni;
  • u pacjentów przyjmujących metoprolol z powodu niewydolności serca.

Obu leków nie należy łączyć z substancjami, które również mogą hamować wychwyt zwrotny serotoniny (np. tramadol, inne leki z grupy SSRI, tryptany – leki stosowane w leczeniu migreny) ze względu na duże ryzyko wystąpienia niebezpiecznego dla zdrowia i życia zespołu serotoninowego charakteryzującego się gorączką, przyspieszonym oddechem lub tętnem, nadmiernym poceniem, sztywnością lub drżeniem mięśni, dezorientacją, skrajnym pobudzeniem lub sennością. 

Czy fluoksetynę i citalopram można łączyć z alkoholem?

Nie – podczas leczenia tymi lekami nie można spożywać alkoholu.

Czy fluoksetynę i citalopram można stosować w ciąży i podczas karmienia piersią?

Stosowanie fluoksetyny w czasie ciąży jest możliwe (klasa L2 wg klasyfikacji prof. Hale’a), ale wymaga ostrożności, szczególnie w trzecim trymestrze i przed porodem. Fluoksetyna i jej metabolit, norfluoksetyna, przenikają do mleka matki. Zaleca się zatem przerwanie karmienie piersią na czas leczenia. W przypadku konieczności zastosowania leku i jednoczesnego karmienia piersią, lekarz powinien rozważyć zastosowanie najmniejszej skutecznej dawki. Citalopram jest także dopuszczony do stosowania u kobiet w ciąży i w czasie karmienia piersią (klasa L2 wg klasyfikacji prof. Hale’a) jednak zawsze należy ocenić czy korzyści wynikające z użycia leku będą większe niż ryzyko. Ważną informacją jest to, że w okresie ciąży należy unikać nagłego odstawiania citalopramu [3]. 

Jakie są skutki uboczne fluoksetyny i citalopramu?

Najczęściej pojawiające się działania niepożądane fluoksetyny to:

  • trudności ze snem;
  • bóle głowy;
  • biegunka;
  • nudności;
  • uczucie zmęczenia.

Dodatkowo mogą pojawić się:

  • uczucie osłabienia, senność lub dezorientację – zazwyczaj u osób starszych oraz osób przyjmujących leki moczopędne;
  • przedłużona lub bolesna erekcja;
  • drażliwość lub intensywne pobudzenie.
  • bóle urogenitalne – ból podczas oddawania moczu, który może pojawić się zarówno
    u kobiet jak i u mężczyzn (to działanie niepożądane ustępuje po odstawieniu leku, ale niestety trzeba na nie chwilę poczekać – ze względu na długi czas wydalania norfluoksetyny – metabolitu fluoksetyny). 

Jeśli chodzi o działania niepożądane citalopramu, przede wszystkim należy pamiętać o zależnym od dawki ryzyku wydłużenia odstępu QTc, które może nakładać się z podobnym działaniem niepożądanym charakterystycznym dla innych leków. W takiej sytuacji dojdzie do opisywanego w literaturze “sumowania działań niepożądanych”. Poza tym do często występujących działań niepożądanych należą:

  • nudności, bóle głowy;
  • zatkanie nosa;
  • zmniejszenie apetytu;
  • lęk, niepokój, nietypowe sny, problemy ze snem, nadmierna senność, zawroty głowy, drgawki, wrażenie pieczenia skóry;
  • suchość w jamie ustnej;
  • nadmierne pocenie się;
  • bóle mięśni i stawów;
  • problemy sfery seksualnej (opóźniony wytrysk, zaburzenia erekcji, zmniejszony popęd płciowy, problemy z osiągnięciem orgazmu u kobiet);
  • zwiększone odczuwanie bólu u pacjentów z bólem.

Jakie są leki zawierające citalopram i fluoksetynę?

Citalopram dostępny jest w postaci tabletek powlekanych: Aurex, Cipramil, Citabax, Cital, Citronil. Fluoksetyna dostępna jest w postaci kapsułek: Andepin; kapsułek twardych: Fluoksetyna EGIS, Fluoxetin Polpharma, Fluoxetin Aurovitas, Fluxemed, Seronil; tabletek: Bioxetin; tabletek powlekanych: Seronil.

Inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny należy dobrać do profilu objawów depresji. Każdy lek z grupy SSRI charakteryzuje się innym działaniem klinicznym. Dlatego nie jest prawdą, że można stosować którykolwiek z nich. Trzeba spojrzeć na charakterystykę kliniczną leku i dobrać go do danego pacjenta. Terapia musi być terapią indywidualizowaną – szytą “na miarę”. 

Bibliografia

  1. Palaniyappan L, Insole L, Ferrier N. Combining antidepressants: a review of evidence. BJPsych Adv. 2009; 15(2): 90-9.
  2. Chastang A, Renet S, Corny J, i in. Impact of hospital pharmacist interventions on the combination of citalopram or escitalopram with other QT-prolonging drugs. Int J Clin Pharm. 2019;41(1):42 48.
  3. Filip M., Kuśmierek M., Orzechowska A. i wsp.: Stosowanie leków psychotropowych u kobiet karmiących piersią. Pol. Med. J., 2015; XXXIX (229): 47–52.

Powiązane produkty

  • Bioxetin, tabletki, 20 mg
  • Cipramil, tabletki powlekane, 20 mg
    Lek na receptę
    tabletki powlekane20 mg
  • Cital, tabletki powlekane, 20 mg
    Lek na receptę
    tabletki powlekane20 mg

Omawiane substancje

  • Duloksetyna

    Duloksetyna to lek przeciwdepresyjny stosowany w leczeniu zaburzeń nastroju. Substancja ta wpływa na poziom serotoniny i noradrenaliny w mózgu.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Fluoksetyna

    Fluoksetyna to lek przeciwdepresyjny stosowany w terapii zaburzeń nastroju. Substancja ta wpływa na poziom serotoniny w mózgu, poprawiając samopoczucie pacjenta.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne

Omawiane schorzenia

  • Ból

    Schorzenie to stan, który charakteryzuje się odczuwaniem bólu w określonych częściach ciała. Może on mieć różne przyczyny i objawy, a jego leczenie zależy od diagnozy i indywidualnych potrzeb pacjenta.
  • Fobie społeczne

    Fobie społeczne to zaburzenia lękowe, które charakteryzują się silnym strachem przed sytuacjami społecznymi i interakcjami z innymi ludźmi. Objawy mogą obejmować poczucie niepokoju, zaczerwienienie, potliwość, trudności w mówieniu lub unikanie sytuacji społecznych.
  • Lęk napadowy

    Lęk napadowy to zaburzenie lękowe, które charakteryzuje się nagłymi i intensywnymi atakami lęku i paniki. Objawy mogą obejmować m.in. duszność, kołatanie serca, pocenie się, drżenie i uczucie utraty kontroli.
  • Zaburzenie stresowe pourazowe

    Zaburzenie stresowe pourazowe jest chorobą psychiczną, która może wystąpić u osób, które doświadczyły traumatycznych wydarzeń. Objawy mogą obejmować m.in. lęki, koszmary senne, unikanie sytuacji przypominających traumatyczne wydarzenie.

Więcej poradników

Wyświetlane poradniki pochodzą z kategorii czytanego artykułu: , .