Dlaczego choroba Crohna wpływa na mózg i emocje?

Badania potwierdzają, że choroba Leśniowskiego-Crohna to nie tylko schorzenie przewodu pokarmowego – jej wpływ rozciąga się na układ nerwowy, wywołując istotne zmiany w funkcjonowaniu mózgu¹². Pacjenci wykazują znacząco wyższe ryzyko depresji, lęku i zaburzeń poznawczych w porównaniu z osobami zdrowymi¹. Mechanizm tych zmian wiąże się z zaburzeniami osi mózg-jelita – złożonego systemu komunikacji łączącego układ pokarmowy z ośrodkowym układem nerwowym².

Przewlekły stan zapalny prowadzi do uwalniania cytokin prozapalnych, które mogą przekraczać barierę krew-mózg i wpływać na funkcjonowanie neuronów². Dodatkowo dysbioza jelitowa – zaburzenie równowagi mikroflory bakteryjnej – zakłóca produkcję neuroprzekaźników takich jak serotonina i GABA, kluczowych dla regulacji nastroju⁸⁹. Badania obrazowe wykazały u pacjentów zmiany strukturalne w mózgu, w tym zmniejszenie objętości istoty szarej w obszarach odpowiedzialnych za pamięć i przetwarzanie emocji².

Zaburzenia emocjonalne dodatkowo pogarszają przebieg choroby poprzez mechanizm sprzężenia zwrotnego³. Depresja i lęk obniżają motywację do przestrzegania zaleceń dietetycznych i farmakologicznych, co prowadzi do zaostrzeń i dalszego pogorszenia funkcji poznawczych³⁶.

Jak wczesna ocena psychologiczna i psychoterapia poprawiają leczenie?

Systematyczna ocena stanu psychicznego z wykorzystaniem walidowanych narzędzi diagnostycznych stanowi fundament skutecznego leczenia⁴. Do najczęściej stosowanych należą: Szpitalna Skala Lęku i Depresji (HADS), Montrealska Skala Oceny Funkcji Poznawczych (MoCA) oraz Skala Aleksytymii Toronto (TAS-20)⁴. Narzędzia te pozwalają na wczesne wykrycie objawów depresji, lęku i trudności w rozpoznawaniu własnych emocji.

Badania wykazały, że interwencje psychoterapeutyczne znacząco poprawiają funkcjonowanie pacjentów⁵. Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) pomaga w modyfikacji nieprzystosowawczych wzorców myślenia, co przekłada się na lepszą regulację emocji i większą motywację do leczenia⁵¹⁰. Terapia akceptacji i zaangażowania (ACT) wspiera pacjentów w radzeniu sobie z chronicznym bólem poprzez zwiększenie elastyczności psychologicznej⁵¹¹. Programy oparte na uważności uczą nieoce­niającej obserwacji objawów, redukując stres i poprawiając jakość życia¹².

Kluczowe znaczenie ma włączenie oceny psychologicznej do rutynowej opieki gastroenterologicznej w ramach modelu wielodyscyplinarnego⁷. Wczesna identyfikacja zaburzeń umożliwia dostosowanie strategii terapeutycznej do indywidualnych potrzeb pacjenta, uwzględniając fazę choroby i poziom wglądu w stan zdrowia⁵⁶. Takie podejście nie tylko zmniejsza obciążenie emocjonalne, ale także poprawia przestrzeganie zaleceń medycznych, co może wpływać na długoterminową kontrolę aktywności choroby⁷.

Pytania i odpowiedzi