Torbiele nerek: statystyki występowania w różnych grupach wiekowych

Torbiele nerek należą do najczęstszych zmian ogniskowych wykrywanych w nerkach, a ich występowanie wykazuje silną korelację z wiekiem pacjentów. Dane epidemiologiczne wskazują na znaczące różnice w częstości występowania między różnymi grupami wiekowymi oraz rodzajami torbieli nerkowych1.

Występowanie torbieli prostych według wieku

Proste torbiele nerek charakteryzują się wyraźną tendencją do zwiększania częstości występowania wraz z wiekiem. Badania pokazują, że około 25% osób w wieku 40 lat lub starszych oraz około 50% osób po 50. roku życia ma proste torbiele nerkowe12. Inne źródła wskazują, że nawet jedna trzecia osób powyżej 50. roku życia rozwija torbiele w nerkach3.

Szczególnie interesujące są dane dotyczące osób w starszym wieku – szacuje się, że około jednej trzeciej osób powyżej 70. roku życia ma co najmniej jedną prostą torbiel nerkową4. W niektórych badaniach wskazuje się nawet, że do 27% osób powyżej 50. roku życia może mieć proste torbiele nerek, które nie powodują żadnych objawów56.

Ważne: Torbiele nerek są niezwykle częste u osób starszych – badania autopsyjne wykazują, że około 50% osób powyżej 50. roku życia ma jedną lub więcej torbieli nerkowych. Większość z nich to łagodne zmiany, które nie wymagają leczenia ani obserwacji.

Częstość występowania wzrasta także w kontekście badań obrazowych. Około 40% wszystkich osób poddawanych badaniu tomografii komputerowej ma torbiele nerek7. Badania ultrasonograficzne przeprowadzone na dużej grupie pacjentów wykazały, że około połowy dorosłych, którzy mają wykonane badanie ultrasonograficzne nerek, zostanie wykryta co najmniej jedna torbiel nerkowa8.

Występowanie u dzieci i młodzieży

W populacji pediatrycznej torbiele nerek występują znacznie rzadziej niż u dorosłych. Przypadkowe torbiele nerek są obecne u około 0,2% pacjentów pediatrycznych7. Szczegółowe badania prowadzone na dużych grupach dzieci pokazują różne wskaźniki występowania w zależności od okresu badania i kryteriów włączenia.

W jednej z największych serii przypadków obejmującej 16 102 dzieci, które przeszły badanie ultrasonograficzne w połowie lat 80., ogólna częstość występowania prostych torbieli nerek wynosiła 0,22%9. Nowsze badanie przeprowadzone na jeszcze większej grupie 20 349 dzieci w okresie 2003-2011 wykazało 1% częstość występowania prostych pojedynczych torbieli nerek9. Różnice w częstości występowania między tymi dwoma dużymi seriami prawdopodobnie odzwierciedlają zmiany w kryteriach wykluczenia oraz czynniki takie jak lokalne praktyki w wykonywaniu badań ultrasonograficznych jamy brzusznej, bazę pacjentów kierowanych na badania lub postępy techniczne w ultrasonografii w ciągu ostatnich trzech dekad9.

Torbiele związane z chorobami genetycznymi

Częstość występowania chorób torbielowatych nerek związanych z czynnikami genetycznymi jest znacznie niższa niż prostych torbieli, ale niektóre z nich stanowią istotne problemy zdrowotne. Autosomalnie dominująca wielotorbielowatość nerek (ADPKD) jest najczęstszą dziedziczną chorobą nerek, z częstością występowania około 1 na 2500 osób, dotykającą 12,5 miliona ludzi na całym świecie10. Inne źródła podają częstość występowania ADPKD na poziomie jednego przypadku na 500-1000 osób3 Zobacz więcej: Epidemiologia wielotorbielowatości nerek - ADPKD i ARPKD.

Autosomalnie recesywna wielotorbielowatość nerek (ARPKD) jest znacznie rzadsza, z częstością występowania 1 na 20 000 niemowląt i śmiertelnością okołoporodową na poziomie 30% z powodu powikłań związanych z niedorozwojem płuc10. Inne źródła podają częstość występowania ARPKD na poziomie jednego przypadku na 6000-55 000 żywych urodzeń3.

Uwaga: Choroby genetyczne powodujące torbiele nerek, takie jak wielotorbielowatość nerek, mają znacznie niższą częstość występowania niż proste torbiele, ale mogą prowadzić do poważnych powikłań. ADPKD dotyka około 1 osoby na 2500 i jest jedną z najczęstszych przyczyn schyłkowej niewydolności nerek u dorosłych.

Nabyta torbielowatość nerek

Nabyta torbielowatość nerek (ACD) rozwija się wtórnie do przewlekłej choroby nerek i dializy. Częstość występowania tej patologii jest ściśle związana z czasem trwania niewydolności nerek i stosowania dializy. Torbiele rozwijają się u około 7-22% pacjentów z przewlekłą chorobą nerek przed rozpoczęciem dializy11. U pacjentów na dializie przez 3 lata częstość występowania wzrasta do 44%, po 5 latach do 60%, a po 10 lub więcej latach osiąga 90%12 Zobacz więcej: Nabyta torbielowatość nerek - epidemiologia u pacjentów dializowanych.

Różnice płciowe i inne czynniki demograficzne

Badania wskazują na pewne różnice w występowaniu torbieli nerek między płciami. Mężczyźni częściej mają torbiele nerek niż kobiety13. W przypadku nabytej torbielowatości nerek mężczyźni są dotknięci 3 razy częściej niż kobiety12. Natomiast w przypadku ADPKD choroba dotyka obu płci równo, choć u mężczyzn może przebiegać nieco ciężej14.

Większość torbieli nerek wykrywana jest przypadkowo podczas badań obrazowych wykonywanych z innych przyczyn. Są one najczęściej identyfikowane podczas sekcji zwłok lub przypadkowo w badaniach radiologicznych1. Proste torbiele nerek mogą podwajać swoją wielkość w ciągu 10 lat, a pojedyncze torbiele nerek są zwykle wykrywane przypadkowo i są zazwyczaj bezobjawowe12.

Znaczenie kliniczne danych epidemiologicznych

Znajomość danych epidemiologicznych dotyczących torbieli nerek ma istotne znaczenie dla praktyki klinicznej. Wysokie wskaźniki występowania u osób starszych oznaczają, że większość wykrywanych zmian to łagodne torbiele proste, które nie wymagają interwencji. Jednak ważne jest rozróżnienie między prostymi a złożonymi torbielami, które mogą wymagać dalszej diagnostyki lub obserwacji.

Dane epidemiologiczne wskazują również na rosnące znaczenie nabytej torbielowatości nerek w populacji pacjentów z przewlekłą chorobą nerek, szczególnie tych długotrwale dializowanych. Ta wiedza jest kluczowa dla planowania opieki nad pacjentami i strategii prewencyjnych w tej grupie chorych.

Pytania i odpowiedzi

Jak często występują torbiele nerek u osób starszych?

Torbiele nerek są bardzo częste u osób starszych - około 50% osób powyżej 50. roku życia ma co najmniej jedną torbiel nerkową, a u osób powyżej 70 lat wskaźnik ten wynosi około jednej trzeciej populacji.

Czy torbiele nerek występują u dzieci?

Torbiele nerek u dzieci występują rzadko - badania wskazują na częstość występowania od 0,22% do 1% w zależności od badanej populacji i kryteriów diagnostycznych.

Czy płeć wpływa na ryzyko wystąpienia torbieli nerek?

Tak, mężczyźni częściej mają torbiele nerek niż kobiety. W przypadku nabytej torbielowatości nerek mężczyźni są dotknięci 3 razy częściej niż kobiety.

Jak często występuje wielotorbielowatość nerek?

Autosomalnie dominująca wielotorbielowatość nerek (ADPKD) występuje u około 1 osoby na 2500, podczas gdy autosomalnie recesywna forma (ARPKD) jest znacznie rzadsza - 1 przypadek na 20 000 niemowląt.

Czy dializa wpływa na rozwój torbieli nerek?

Tak, długotrwała dializa znacząco zwiększa ryzyko rozwoju torbieli nerek. Po 3 latach dializy torbiele występują u 44% pacjentów, a po 10 latach u 90% dializowanych.

REKLAMA