Objawy szpiczaka mnogiego – kompletny przewodnik dla pacjentów

Szpiczak mnogi, znany również jako szpiczak plazmocytowy lub choroba Kahlera, należy do nowotworów krwi, które mogą przez długi czas rozwijać się w sposób niezauważalny¹. Charakterystyczną cechą tej choroby jest jej podstępny przebieg – w początkowych stadiach pacjenci często nie doświadczają żadnych objawów, co może opóźniać prawidłową diagnozę²³. Zrozumienie objawów szpiczaka mnogiego jest kluczowe dla wczesnego wykrycia choroby i rozpoczęcia odpowiedniego leczenia.

Wczesne stadia choroby – często bezobjawowe

We wczesnych stadiach szpiczak mnogi może nie powodować żadnych objawów¹³. Choroba jest często wykrywana przypadkowo podczas rutynowych badań krwi lub moczu, wykonywanych z innych powodów²³. Ta charakterystyka czyni szpiczak mnogim trudnym do wczesnego wykrycia, co może prowadzić do opóźnionej diagnozy i leczenia.

Kiedy objawy się pojawiają, mogą być niejasne lub podobne do objawów innych schorzeń⁵. Z tego powodu pacjenci i lekarze pierwszego kontaktu mogą początkowo przypisywać je procesowi starzenia się lub bardziej powszechnym schorzeniom, takim jak cukrzyca, nadciśnienie czy choroby serca⁶.

Najczęstsze objawy szpiczaka mnogiego

Gdy choroba postępuje, pacjenci mogą doświadczać szerokiego spektrum objawów, które wynikają z nagromadzenia się nieprawidłowych komórek plazmatycznych w szpiku kostnym oraz produkcji nieprawidłowych białek⁵. Do najczęstszych objawów należą:

• Ból kości, szczególnie w kręgosłupie, klatce piersiowej lub biodrach¹³
• Przewlekłe zmęczenie i osłabienie¹
• Częste zakażenia¹
• Nudności i wymioty¹
• Zaparcia¹
• Utrata apetytu i niewyjaśniony spadek masy ciała¹
• Zaburzenia koncentracji lub splątanie¹
• Wzmożone pragnienie¹
• Częste oddawanie moczu¹

Objawy związane z uszkodzeniem kości

Ból kości jest często pierwszym objawem, który zauważają pacjenci ze szpiczakiem mnogim⁷. Komórki szpiczaka mogą aktywować inne komórki w szpiku, które uszkadzają kości, powodując ból kostny i osłabione miejsca na kościach, zwane zmianami osteolitycznymi⁵. To uszkodzenie kości zwiększa ryzyko złamań i może również prowadzić do podwyższonego poziomu wapnia we krwi⁵.

Ból występuje najczęściej w kręgosłupie, żebrach i biodrach, ma charakter tępego, uporczywego bólu, który może nasilać się podczas ruchu³⁸. Szpiczak mnogi może osłabiać kości i czynić je bardziej podatnymi na złamania, przy czym najczęściej dotyka to kręgosłupa i kości długich ramion i nóg³.

Problemy hematologiczne – wpływ na krwinki

Komórki szpiczaka rozmnażając się w szpiku kostnym, wypierają normalne komórki, co oznacza, że jest mniej miejsca i zmniejsza się liczba czerwonych krwinek, białych krwinek i płytek krwi⁵. To zmniejszenie liczby krwinek może powodować niedokrwistość, nadmierne krwawienia i zmniejszoną zdolność do walki z zakażeniami⁵.

Niedokrwistość jest zwykle definiowana jako nieprawidłowo niski poziom hemoglobiny⁴. Hemoglobina, substancja znajdująca się w czerwonych krwinkach, przenosi tlen z płuc do tkanek w organizmie⁴. Niedokrwistość może powodować osłabienie, zmęczenie, duszność i zawroty głowy⁴. Niska liczba białych krwinek spowodowana szpiczakiem mnogim również uszkadza układ odpornościowy, ponieważ białe krwinki są ważne w walce z zakażeniami⁴. Zobacz więcej: Objawy hematologiczne szpiczaka mnogiego - wpływ na krew

Komplikacje metaboliczne i nerkowe

U osób ze szpiczakiem mnogim nadmiar białka M i wapnia we krwi może przeciążyć nerki podczas filtrowania krwi¹⁰. W rezultacie nerki mogą nie funkcjonować normalnie¹⁰. Ponad połowa osób ze szpiczakiem mnogim doświadcza pogorszenia funkcji nerek w pewnym momencie przebiegu choroby⁹.

Uszkodzenie kości może zwiększyć poziom wapnia we krwi – stan zwany hiperkalcemią – który może być poważnym problemem, jeśli nie zostanie natychmiast leczony¹⁰¹¹. Objawy hiperkalcemii mogą obejmować skrajne pragnienie, ból brzucha, częste oddawanie moczu, zaparcia, splątanie i senność¹². Zobacz więcej: Powikłania metaboliczne szpiczaka mnogiego - hiperkalcemia i problemy nerkowe

Objawy neurologiczne i inne powikłania

U niektórych osób szpiczak mnogi może powodować pogrubianie krwi w wyniku nadmiernych białek, które komórki szpiczaka często produkują¹². Może to prowadzić do objawów takich jak zaburzenia widzenia, zawroty głowy, osłabienie, senność, zmęczenie, sączenie z ran, niewyraźne widzenie, siniaki czy objawy udaru¹³.

Niektórzy pacjenci mogą również doświadczać problemów z układem nerwowym, w tym nagłego i silnego bólu, drętwienia i mrowienia, osłabienia mięśni, porażenia, splątania i zawrotów głowy¹⁴. Niektóre z tych objawów mogą być związane z uciskiem rdzenia kręgowego, który jest stanem nagłym w onkologii¹⁴.

Kryteria CRAB – kluczowe objawy definiujące aktywną chorobę

Lekarze często używają akronimu CRAB do opisania najczęstszych objawów szpiczaka mnogiego¹¹¹⁵. Obecność kryteriów CRAB definiuje aktywny szpiczak mnogi¹⁵:

• C (Calcium) – wysokie poziomy wapnia we krwi (hiperkalcemia)¹¹
• R (Renal) – problemy z nerkami (niewydolność nerek)¹¹
• A (Anemia) – niski poziom czerwonych krwinek (niedokrwistość)¹¹
• B (Bone) – uszkodzenia kości, takie jak osłabienie kości lub złamania¹¹

Osoba ze szpiczakiem mnogim zazwyczaj ma kilka cech klinicznych, które wpływają na kości, krew i nerki¹¹. Te cechy są często określane przez lekarzy jako kryteria CRAB¹¹.

Różnice w objawach zależnie od stadium choroby

Objawy szpiczaka mnogiego różnią się w zależności od zaawansowania choroby¹⁶. W stadium 1 pacjent może nie wykazywać objawów¹⁶. W miarę postępu choroby do stadium 2, pacjent może zacząć doświadczać objawów, takich jak ból kości, utrata apetytu i zmęczenie¹⁶. Osoba ze szpiczakiem mnogim w stadium 3 będzie nadal doświadczać objawów, które miała w stadium 2, ale może również doświadczać nowych objawów, takich jak częste zakażenia, splątanie i utrata masy ciała¹⁶.

W zaawansowanych stadiach choroby objawy mogą być bardziej nasilone i obejmować poważne uszkodzenie kości, niedokrwistość i słabą funkcję nerek¹⁷. W końcowych stadiach szpiczaka mnogiego układ odpornościowy pacjentów jest znacznie osłabiony, co czyni ich bardziej podatnymi na zakażenia i inne powikłania¹⁸.

Kiedy szukać pomocy medycznej

Ważne jest, aby zwrócić się do lekarza, jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy szpiczaka mnogiego, ponieważ wczesna diagnoza może znacząco wpłynąć na rokowanie⁷. Szczególnie pilnej uwagi wymagają objawy takie jak nagły silny ból kręgosłupa, objawy hiperkalcemii (skrajne pragnienie, splątanie, częste oddawanie moczu) czy objawy niewydolności nerek¹⁹. Te stany są nagłymi przypadkami medycznymi, które wymagają natychmiastowego zbadania i leczenia¹⁹.

Pacjenci powinni być świadomi, że objawy szpiczaka mnogiego mogą przypominać inne schorzenia medyczne, dlatego konieczna jest konsultacja z lekarzem w celu uzyskania właściwej diagnozy²⁰. Wczesne wykrycie i leczenie mogą pomóc ludziom żyć dłużej i lepiej radzić sobie z chorobą⁷.