Rak komórek Hürthle – epidemiologia i częstość występowania

Rak komórek Hürthle należy do grupy rzadkich nowotworów tarczycy, charakteryzujących się specyficznym wzorcem epidemiologicznym i odmiennym rokowaniem w porównaniu z innymi typami nowotworów tego narządu¹. Zrozumienie epidemiologii tego schorzenia ma kluczowe znaczenie dla identyfikacji grup wysokiego ryzyka oraz opracowania optymalnych strategii diagnostycznych i terapeutycznych.

Częstość występowania w populacji ogólnej

Rak komórek Hürthle stanowi niewielki odsetek wszystkich nowotworów złośliwych tarczycy. Według różnych źródeł medycznych, jego udział waha się od 3% do 5% wszystkich przypadków raka tarczycy¹²³. W niektórych publikacjach wskazuje się na częstość występowania na poziomie 3-10% wszystkich guzków tarczycy, co czyni go jednym z najrzadszych typów nowotworów tego narządu⁴.

Dane z amerykańskiej bazy SEER (Surveillance, Epidemiology, and End Results) obejmującej okres 1988-2009 wskazują, że spośród wszystkich pacjentów z rakiem tarczycy, 3311 miało rozpoznany rak komórek Hürthle, co stanowiło około 2,4% wszystkich zróżnicowanych nowotworów tarczycy⁵⁶. W kontekście nowotworów pęcherzykowych tarczycy, rak komórek Hürthle reprezentuje około 6,67% wszystkich przypadków⁵.

Rozkład według płci i wieku

Rak komórek Hürthle wykazuje charakterystyczne różnice w rozkładzie według płci w porównaniu z innymi nowotworami tarczycy. Chociaż nadal częściej dotyka kobiety, różnica między płciami jest mniejsza niż w przypadku innych typów raka tarczycy. Stosunek kobiet do mężczyzn waha się od 1,6:1 do 4,8:1, przy czym w niektórych badaniach wskazuje się na stosunek około 3:1¹⁷.

Szczególnie istotne jest to, że u mężczyzn rak komórek Hürthle występuje częściej niż inne typy zróżnicowanych nowotworów tarczycy – 31,1% przypadków dotyczy mężczyzn, podczas gdy w innych typach nowotworów tarczycy odsetek ten wynosi tylko 23,0%⁶⁸. Ta różnica ma istotne znaczenie kliniczne, ponieważ u mężczyzn choroba często charakteryzuje się bardziej agresywnym przebiegiem i gorszym rokowaniem.

Pod względem wieku, rak komórek Hürthle typowo dotyka osoby w średnim wieku, ze szczytem zachorowań między 50. a 60. rokiem życia¹². Średni wiek w momencie rozpoznania wynosi około 57,6 lat, co jest istotnie wyższe niż w przypadku innych zróżnicowanych nowotworów tarczycy, gdzie średnia wynosi 48,9 lat⁶⁸. Zakres wiekowy pacjentów z tym schorzeniem obejmuje osoby od 20 do 85 lat².

Różnice geograficzne i czynniki środowiskowe

Interesującym aspektem epidemiologii raka komórek Hürthle są różnice geograficzne w jego występowaniu, które wydają się być związane z podażą jodu w diecie. W przeciwieństwie do raka pęcherzykowego tarczycy, który częściej występuje w regionach o niedoborze jodu, rak komórek Hürthle wydaje się być bardziej powszechny w obszarach bogatych w jod⁷⁹.

Ta obserwacja znajduje potwierdzenie w badaniach prowadzonych w różnych regionach świata. W krajach takich jak Korea Południowa czy Japonia, gdzie spożycie jodu jest wysokie, częstość występowania raka komórek Hürthle jest stosunkowo niska¹⁰. Podobnie, wprowadzenie suplementacji jodu w niektórych regionach wiązało się ze zmianami w epidemiologii nowotworów tarczycy, przy czym częstość raka pęcherzykowego malała, a raka brodawkowatego wzrastała¹¹.

Trendy czasowe i prognozy epidemiologiczne

Analiza trendów czasowych wskazuje, że częstość występowania raka komórek Hürthle pozostaje stosunkowo stabilna w czasie. Badania oparte na danych z rejestru SEER z okresu 1988-2009 nie wykazały istotnych zmian w częstości występowania tego typu nowotworu przez ostatnie dekady¹². Jest to istotna różnica w porównaniu z ogólnym trendem wzrostowym zachorowań na raka tarczycy, który obserwuje się w ostatnich latach.

Ogólna częstość nowotworów tarczycy wzrasta najszybciej spośród wszystkich typów nowotworów, zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet. Amerykańskie Towarzystwo Onkologiczne szacuje, że w 2023 roku zdiagnozowano około 43 720 nowych przypadków raka tarczycy²¹³. W tym kontekście względnie stała częstość raka komórek Hürthle może wskazywać na różne mechanizmy kancerogenezy w porównaniu z innymi typami nowotworów tarczycy.

Znaczenie epidemiologii dla praktyki klinicznej

Znajomość wzorców epidemiologicznych raka komórek Hürthle ma praktyczne znaczenie dla lekarzy i pacjentów. Ze względu na rzadkość tego schorzenia, większość endokrynologów i chirurgów ma ograniczone doświadczenie w jego leczeniu¹⁴. To sprawia, że pacjenci z podejrzeniem lub potwierdzonym rozpoznaniem raka komórek Hürthle powinni być kierowani do specjalistycznych ośrodków z odpowiednim doświadczeniem.

Ponadto, specyficzne cechy epidemiologiczne tego nowotworu – późniejszy wiek zachorowania, częstsze występowanie u mężczyzn w porównaniu z innymi typami raka tarczycy, oraz związek z podażą jodu – powinny być uwzględniane przy ocenie ryzyka i planowaniu strategii diagnostycznych. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów płci męskiej powyżej 50. roku życia, u których ryzyko agresywnego przebiegu choroby jest wyższe³¹⁵.