Leczenie sepsy – skuteczne metody terapii posocznicowej infekcji

Sepsa, znana również jako posocznica, stanowi stan zagrożenia życia wymagający natychmiastowego i agresywnego leczenia w warunkach szpitalnych¹². Skuteczność terapii w znacznym stopniu zależy od szybkości rozpoczęcia odpowiedniego postępowania – każda godzina opóźnienia zwiększa ryzyko zgonu średnio o 7,6 procent². Leczenie sepsy koncentruje się na trzech głównych celach: zwalczaniu infekcji będącej przyczyną schorzenia, przywróceniu prawidłowego przepływu krwi oraz zapobieganiu uszkodzeniu narządów³.

Antybiotykoterapia jako podstawa leczenia

Antybiotyki stanowią fundament leczenia sepsy i powinny być podane tak szybko, jak to możliwe, najlepiej w ciągu pierwszej godziny od rozpoznania¹⁴. W początkowej fazie stosuje się antybiotyki o szerokim spektrum działania, które są skuteczne przeciwko różnorodnym bakteriom⁵. Takie podejście jest konieczne, ponieważ nie ma czasu na oczekiwanie na wyniki badań identyfikujących konkretny patogen wywołujący infekcję⁵.

Po otrzymaniu wyników badań mikrobiologicznych, które wskazują na konkretnego patogena, lekarz może zmienić antybiotyk na bardziej ukierunkowany preparat¹. Wybór odpowiednich leków zależy od kilku czynników, w tym od stanu obronnościowego pacjenta, potencjalnych źródeł infekcji oraz najbardziej prawdopodobnych mikroorganizmów chorobotwórczych⁶. Antybiotyki podawane są dożylnie, aby zapewnić szybkie dotarcie leku do krwiobiegu i skuteczne zwalczanie infekcji⁷.

W przypadku infekcji wirusowych antybiotyki nie będą skuteczne, jednak ze względu na zagrożenie życia, zbyt niebezpieczne byłoby opóźnianie leczenia w celu ustalenia konkretnej przyczyny⁸. Dlatego antybiotyki są zazwyczaj podawane niezależnie od rodzaju patogena, a w przypadku potwierdzenia infekcji wirusowej mogą zostać dodatkowo zastosowane leki przeciwwirusowe⁸. Szczegółowe informacje dotyczące różnych rodzajów antybiotykoterapii omówione są w dalszej części Zobacz więcej: Antybiotykoterapia w sepsie - wybór preparatów i dawkowanie.

Płynoterapia i wsparcie układu krążenia

Płynoterapia dożylna stanowi drugi filar leczenia sepsy i powinna zostać rozpoczęta równie szybko jak antybiotykoterapia¹⁴. Organizm w przebiegu sepsy potrzebuje dodatkowych płynów, aby zapobiec odwodnieniu i niewydolności nerek⁴⁸. Płyny pomogają również w utrzymaniu odpowiedniego ciśnienia krwi i zapewnieniu prawidłowego przepływu krwi do narządów².

Zgodnie z wytycznymi, pacjenci z sepsą powinni otrzymać dożylnie roztwory krystaloidów w dawce 30 ml na kilogram masy ciała w ciągu pierwszych trzech godzin⁹¹⁰. Preferowane są zrównoważone roztwory izotonicznej soli fizjologicznej lub inne krystalloidy¹¹. Jeśli pacjent nie odpowiada na resuscytację płynową kilkoma litrami roztworu krystaloidów lub występują oznaki przeciążenia objętościowego, może być konieczne zastosowanie leków naczynioaktywnych¹⁰.

W przypadkach ciężkiej sepsy lub wstrząsu septycznego płyny są zazwyczaj podawane dożylnie przez pierwsze 24-48 godzin⁸. Ważne jest monitorowanie ilości moczu wydalanegoprze nerki, co pomaga lekarzom wykryć oznaki niewydolności nerek⁸. W przypadku przyjęcia z ciężką sepsą lub wstrząsem septycznym zwykle zakłada się cewnik do pęcherza moczowego w celu monitorowania diurezy⁸.

Leki naczynioaktywne i wsparcie ciśnienia krwi

Gdy płynoterapia nie jest wystarczająca do utrzymania odpowiedniego ciśnienia krwi, konieczne staje się zastosowanie leków naczynioaktywnych zwanych wazopresorami¹¹². Wazopresory działają poprzez zwężanie naczyń krwionośnych i pomagają w zwiększeniu ciśnienia krwi¹. Te leki są stosowane, gdy ciśnienie krwi pozostaje zbyt niskie pomimo odpowiedniej resuscytacji płynowej¹³.

Noradrenalina jest lekiem pierwszego wyboru w leczeniu wstrząsu septycznego¹⁰¹⁴. Jest preferowana nad innymi wazopresorami ze względu na udowodnione korzyści w zakresie przeżywalności i mniejsze ryzyko zaburzeń rytmu serca w porównaniu z dopaminą¹⁵. Celem terapii wazopresorami jest odwrócenie patologicznego rozszerzenia naczyń i zaburzonego rozkładu przepływu krwi¹⁰. Leki te są zazwyczaj podawane dożylnie podczas pobytu na oddziale intensywnej terapii¹⁶.

Tlenoterapia i wsparcie oddychania

Zapotrzebowanie organizmu na tlen wzrasta w przebiegu sepsy¹⁶. Jeśli pacjent zostanie przyjęty do szpitala z sepsą i poziom tlenu we krwi jest niski, zazwyczaj podaje się tlen przez maskę lub rurki nosowe¹²¹⁶. Tlenoterapia ma na celu zapewnienie odpowiedniej ilości tlenu w organizmie i może być podawana różnymi metodami¹³.

Większość pacjentów z sepsą rozwija zaburzenia oddychania jako manifestację sepsy lub wstrząsu septycznego¹⁷. W ciężkich przypadkach może być konieczne zastosowanie wentylacji mechanicznej¹⁸. Gdy pacjenci potrzebują pomocy w oddychaniu, lekarze mogą założyć rurkę oddechową i używać respiratora, który pomaga w oddychaniu¹⁹. Respiratory, czasami nazywane wentylatorami, pomagają pacjentom oddychać i są szczególnie ważne w przypadku ostrej niewydolności oddechowej¹⁹.

Leczenie źródła infekcji i kontrola ogniska

Identyfikacja i leczenie źródła infekcji jest równie ważne jak antybiotykoterapia²⁰. Jeśli można zidentyfikować źródło infekcji, takie jak ropień lub zakażona rana, musi być ono również leczone¹⁶. W niektórych przypadkach konieczne może być chirurgiczne usunięcie źródeł infekcji, takich jak ropa, zakażone tkanki lub martwe tkanki¹⁸.

Kontrola źródła infekcji powinna nastąpić tak wcześnie, jak to możliwe, najlepiej w ciągu 6-12 godzin od rozpoznania sepsy²¹. Może to obejmować drenaż ropni, usunięcie zakażonych cewników czy innych urządzeń medycznych²². W bardziej poważnych przypadkach może być potrzebna chirurgia w celu usunięcia zakażonej tkanki i naprawy wszelkich uszkodzeń¹⁶. Chirurgiczne interwencje mogą obejmować również amputację w skrajnych przypadkach, gdy doszło do martwicy tkanek²².

Leczenie wspomagające i monitorowanie

Pacjenci z sepsą wymagają ścisłego monitorowania i leczenia w oddziale intensywnej terapii, ponieważ mogą potrzebować działań ratujących życie w celu stabilizacji oddychania i czynności serca¹. Leczenie wspomagające może obejmować wiele różnych interwencji w zależności od stopnia zaawansowania choroby²³. W przypadku wystąpienia niewydolności narządów mogą być potrzebne inne metody leczenia sepsy, takie jak dializa w przypadku niewydolności nerek lub wentylacja mechaniczna w przypadku niewydolności oddechowej²⁴.

Dodatkowe leczenie może obejmować kortykosteroidy w przypadku pacjentów, u których płynoterapia i wazopresory nie są w stanie odpowiednio leczyć wstrząsu septycznego²⁵. Może być również konieczne podawanie insuliny w celu kontroli poziomu glukozy we krwi, transfuzja krwi w przypadku niskiego poziomu czerwonych krwinek, czy dializa, gdy nerki nie filtrują krwi tak, jak powinny¹⁹²⁵. Szczegółowe informacje na temat leczenia wspomagającego i monitorowania znajdują się w dedykowanej sekcji Zobacz więcej: Leczenie wspomagające w sepsie - wsparcie funkcji narządów.

Leczenie sepsy wymaga kompleksowego podejścia i współpracy zespołu specjalistów. Wczesne rozpoznanie i natychmiastowe rozpoczęcie odpowiedniego leczenia znacząco poprawia rokowanie pacjentów. Większość osób z łagodną sepsą w pełni się regeneruje, jednak w przypadku ciężkich postaci śmiertelność może wynosić od 20 do 40 procent²⁶²⁷. Kluczowe znaczenie ma szybkość działania – im wcześniej rozpocznie się leczenie, tym lepsze są szanse na pełne wyzdrowienie.