Epidemiologia nowotworu przełyku – występowanie i statystyki

Nowotwór przełyku, znany również jako rak przełyku, stanowi poważny problem zdrowotny na skalę globalną¹. To ósmą najczęściej diagnozowany nowotwór złośliwy na świecie i szósta najczęstsza przyczyna zgonów nowotworowych¹². W 2020 roku odnotowano ponad 600 tysięcy nowych przypadków tej choroby oraz około 540 tysięcy zgonów z jej powodu¹³.

Globalne rozmieszczenie nowotworu przełyku

Występowanie nowotworu przełyku wykazuje znaczące różnice geograficzne na świecie⁴. Prawie 80% wszystkich nowych przypadków wykrywa się w Azji, która reprezentuje 59,5% światowej populacji⁴. Najwyższe wskaźniki zachorowalności obserwuje się w krajach Afryki Południowej, takich jak Malawi, Zimbabwe i Mozambik, oraz w Azji Wschodniej, szczególnie w Mongolii i Chinach⁴.

W Stanach Zjednoczonych nowotwór przełyku jest siedemnastą najczęstszą formą raka, ale siódmą najczęstszą przyczyną zgonów nowotworowych u mężczyzn⁵. Amerykańskie Towarzystwo Onkologiczne szacuje, że w 2025 roku zdiagnozuje się około 22 070 nowych przypadków tej choroby⁵. W Wielkiej Brytanii rocznie diagnozuje się około 9400 nowych przypadków nowotworu przełyku⁶.

Szczególnie wysokie wskaźniki występowania obserwuje się w tak zwanym „azjatyckim pasie nowotworów przełyku”, który rozciąga się od Morza Kaspijskiego po północno-środkowe Chiny, oraz w „afrykańskim korytarzu nowotworów przełyku” obejmującym obszary od Afryki Wschodniej po Południową⁷. W niektórych regionach tych obszarów wskaźniki zachorowalności przekraczają 100 przypadków na 100 tysięcy mieszkańców rocznie⁷.

Różnice demograficzne i płciowe

Nowotwór przełyku występuje znacznie częściej u mężczyzn niż u kobiet¹. Na świecie około 70% przypadków dotyczy mężczyzn, a różnica w zachorowalności między płciami wynosi od 2 do 5 razy¹. W Stanach Zjednoczonych nowotwór przełyku występuje ponad 4 razy częściej u mężczyzn².

Choroba najczęściej diagnozowana jest w szóstej i siódmej dekadzie życia². Mediana wieku w momencie diagnozy wynosi 68 lat, a najczęściej nowotwór wykrywa się u osób w wieku 65-74 lata²⁸. Choroba jest około 20 razy częstsza u osób powyżej 65. roku życia w porównaniu z młodszymi pacjentami².

Typy histologiczne i ich rozmieszczenie

Nowotwór przełyku składa się z dwóch głównych typów histologicznych: raka płaskonabłonkowego (ESCC) i gruczolakoraka (EAC)³. Rak płaskonabłonkowy stanowi najczęstszy typ histologiczny na świecie, reprezentując około 90% wszystkich przypadków nowotworu przełyku globalnie⁹¹⁰.

Występowanie tych dwóch podtypów różni się znacząco w zależności od regionu geograficznego³. W krajach rozwijających się dominuje rak płaskonabłonkowy, podczas gdy w krajach rozwiniętych, szczególnie w Europie Zachodniej, Ameryce Północnej i Australii, obserwuje się wzrost częstości występowania gruczolakoraka⁹. W Stanach Zjednoczonych gruczolakorak przełyku stał się dominującym typem histologicznym⁵ Zobacz więcej: Typy histologiczne nowotworu przełyku - rozmieszczenie geograficzne.

Trendy czasowe i prognozy

Mimo że globalne wskaźniki zachorowalności na nowotwór przełyku wykazują tendencję spadkową, całkowita liczba przypadków wzrasta z powodu starzenia się populacji i wzrostu liczby ludności¹. Między 1990 a 2020 rokiem standaryzowany wg wieku wskaźnik zachorowalności spadł o 16,8%, ale całkowita liczba przypadków wzrosła o 94,7%³.

Prognozy na przyszłość wskazują na dalszy wzrost obciążenia nowotworami przełyku. Jeśli obecne trendy się utrzymają, przewiduje się, że w 2030 roku wystąpi około 740 tysięcy nowych przypadków i 723 tysiące zgonów, a w 2040 roku prawie 988 tysięcy nowych przypadków i 914 tysięcy zgonów⁴ Zobacz więcej: Trendy czasowe i prognozy rozwoju nowotworu przełyku.

Wskaźniki przeżywalności i rokowanie

Nowotwór przełyku charakteryzuje się jednymi z najgorszych wskaźników przeżywalności spośród wszystkich nowotworów złośliwych¹¹. Pięcioletnie przeżycie wynosi zaledwie 15-25% na całym świecie¹²¹³. W Stanach Zjednoczonych pięcioletni wskaźnik przeżycia względnego wynosi 21,7%¹⁴.

Główną przyczyną tak złego rokowania jest fakt, że większość nowotworów przełyku pozostaje bezobjawowa i pozostaje niewykryta do momentu rozprzestrzenienia się poza ścianę przełyku¹⁵. W krajach rozwijających się wskaźniki pięcioletniego przeżycia są zazwyczaj niższe niż 10%¹⁵.

Czynniki społeczno-ekonomiczne

Występowanie nowotworu przełyku wykazuje silną korelację z poziomem rozwoju społeczno-ekonomicznego regionu⁴. Prawie 80% wszystkich przypadków występuje w krajach mniej rozwiniętych¹. Obserwuje się pozytywny związek między wskaźnikami zachorowalności i śmiertelności a poziomem Wskaźnika Rozwoju Społecznego (HDI)⁴.

W krajach o wysokim poziomie rozwoju społeczno-ekonomicznego obserwuje się bardziej wyraźne zmniejszenie standaryzowanych wskaźników zachorowalności w porównaniu z krajami o niskim poziomie rozwoju¹⁶. Jednocześnie w niektórych regionach Afryki Subsaharyjskiej odnotowuje się wzrost wskaźników zachorowalności¹⁶.

Znaczenie dla zdrowia publicznego

Nowotwór przełyku stanowi znaczące wyzwanie dla systemów opieki zdrowotnej na całym świecie¹⁷. Wiedza na temat epidemiologii i czynników ryzyka tej choroby jest niezbędna dla podejmowania decyzji dotyczących stratyfikacji ryzyka, badań przesiewowych i prewencji¹⁷. Znaczące zmniejszenie śmiertelności z powodu nowotworu przełyku będzie prawdopodobnie wymagać opracowania skutecznych strategii badań przesiewowych dla bezobjawowych osób z wysokim ryzykiem¹⁵.