Objawy martwicy jałowej kości – jak rozpoznać osteonekrozę

Martwica jałowa kości, znana również jako osteonekroza, to poważne schorzenie charakteryzujące się stopniowym rozwojem objawów¹. Proces chorobowy rozpoczyna się od przerwania dopływu krwi do tkanki kostnej, co prowadzi do śmierci komórek kostnych i ostatecznie do osłabienia struktury kości².

Początkowy przebieg bezobjawowy

Jedną z najbardziej charakterystycznych cech martwicy jałowej kości jest fakt, że we wczesnych stadiach choroba może przebiegać całkowicie bezobjawowo¹³. Pacjenci mogą nie odczuwać żadnego dyskomfortu przez tygodnie, a nawet miesiące od rozpoczęcia procesu chorobowego⁴. To sprawia, że wczesne wykrycie schorzenia stanowi znaczące wyzwanie diagnostyczne.

Proces martwicy rozpoczyna się na długo przed pojawieniem się pierwszych objawów – zwykle miesiące lub nawet lata wcześniej⁵. W tym czasie dochodzi do stopniowego pogarszania się ukrwienia tkanki kostnej, ale struktura kości pozostaje na tyle stabilna, że nie wywołuje dolegliwości bólowych⁶.

Rozwój objawów bólowych

Gdy martwica jałowa kości zaczyna postępować, pierwszym i najważniejszym objawem jest ból w obrębie dotkniętego stawu³⁷. Początkowo ból pojawia się jedynie podczas obciążania stawu – na przykład podczas chodzenia, stania czy wchodzenia po schodach⁸. Charakterystyczne jest to, że odpoczynek przynosi ulgę w dolegliwościach⁹.

Z czasem intensywność bólu stopniowo narasta. Dolegliwości, które początkowo występowały tylko podczas aktywności fizycznej, zaczynają się pojawiać również w spoczynku¹⁰¹¹. W zaawansowanych stadiach choroby ból może być odczuwalny nawet podczas leżenia¹. Intensywność dolegliwości bólowych może wahać się od łagodnych po bardzo silne¹.

Lokalizacja bólu zależy od tego, która kość została dotknięta chorobą. W przypadku martwicy biodra – najczęstszej lokalizacji schorzenia – ból zazwyczaj odczuwany jest w pachwinie, ale może promieniować do uda lub pośladka¹². Szczegółowe omówienie objawów w zależności od lokalizacji znajdziesz Zobacz więcej: Objawy martwicy jałowej kości w różnych lokalizacjach.

Ograniczenie ruchomości i sztywność stawów

Wraz z nasileniem dolegliwości bólowych pacjenci zaczynają odczuwać sztywność w dotkniętym stawie oraz ograniczenie zakresu ruchów⁴¹². Początkowo mogą to być subtelne zmiany, które pacjent dostrzega podczas wykonywania codziennych czynności – na przykład trudności z założeniem butów czy wejściem do wanny.

Postępujące ograniczenie ruchomości prowadzi do rozwoju charakterystycznego kuśtykania, szczególnie gdy choroba dotyczy stawów kończyn dolnych¹³¹⁴. Pacjenci instynktownie starają się unikać obciążania chorej kończyny, co prowadzi do zmiany sposobu chodzenia¹⁵.

W niektórych przypadkach może dojść do skurczów mięśni w okolicy dotkniętego stawu, co dodatkowo pogarsza komfort pacjenta i ogranicza funkcjonalność⁶⁹.

Progresja objawów i zaawansowane stadium

Martwica jałowa kości jest chorobą postępującą, która bez odpowiedniego leczenia nieuchronnie prowadzi do pogorszenia stanu pacjenta⁴¹⁶. Tempo progresji może być różne – od kilku miesięcy do ponad roku, w zależności od indywidualnych czynników³¹⁷.

W zaawansowanym stadium dochodzi do załamania się struktury kostnej, co powoduje gwałtowne nasilenie dolegliwości bólowych³¹⁸. Ból staje się stały i bardzo intensywny, znacząco ograniczając zdolność pacjenta do wykonywania codziennych czynności¹².

Ostatecznie nieleczona martwica jałowa kości prowadzi do rozwoju wtórnej choroby zwyrodnieniowej stawów (artrozy)¹¹³. Na tym etapie staw traci swoją prawidłową budowę anatomiczną, a kości zaczynają ocierać się o siebie, powodując dalsze uszkodzenia i nasilenie objawów¹². Szczegółowe informacje o przebiegu choroby w różnych stadiach znajdziesz Zobacz więcej: Stadia martwicy jałowej kości - progresja objawów.

Kiedy zgłosić się do lekarza

Wczesne rozpoznanie martwicy jałowej kości ma kluczowe znaczenie dla powodzenia leczenia¹⁹²⁰. Pacjenci powinni niezwłocznie zgłosić się do lekarza w przypadku wystąpienia uporczywego bólu stawu, szczególnie jeśli nasila się podczas obciążania i nie ustępuje po odpoczynku²¹.

Szczególnie czujni powinni być pacjenci z czynnikami ryzyka, takimi jak długotrwałe stosowanie kortykosteroidów, nadużywanie alkoholu czy przebyte urazy stawów. U tych osób nawet niewielkie dolegliwości bólowe wymagają dokładnej diagnostyki²².

Objawy wymagające pilnej konsultacji medycznej to przede wszystkim narastający ból stawu, rozwój kuśtykania bez urazowego podłoża oraz ograniczenie ruchomości stawu. Im wcześniej zostanie postawiona diagnoza, tym większe szanse na zatrzymanie procesu chorobowego i uniknięcie konieczności rozległych zabiegów operacyjnych²⁰.