Kolka u niemowląt – objawy i charakterystyczne oznaki

Kolka u niemowląt stanowi jedno z najczęstszych wyzwań, z jakimi mierzą się rodzice w pierwszych miesiącach życia dziecka. Jest to stan charakteryzujący się intensywnym, długotrwałym płaczem u zdrowego niemowlęcia, który nie ma wyraźnej przyczyny i trudno go ukoić¹². Kolka dotyka około 15-25% wszystkich niemowląt, niezależnie od sposobu karmienia – czy to piersią, czy mieszanką³⁴.

Zasada trzech – kluczowe kryterium rozpoznania

Kolka u niemowląt jest definiowana według słynnej „zasady trzech”, opracowanej przez pediatrę Morris’a Wessel’a w latach 50. XX wieku⁵. Według tej definicji, dziecko ma kolkę, jeśli płacze przez więcej niż 3 godziny dziennie, przez co najmniej 3 dni w tygodniu, przez okres dłuższy niż 3 tygodnie¹². Ta klasyczna definicja, znana również jako kryteria Wessela, pozostaje standardem diagnostycznym używanym przez lekarzy na całym świecie⁵.

Charakterystyczne objawy kolki

Płacz związany z kolką znacznie różni się od normalnego płaczu niemowlęcia. Charakteryzuje się wysokim tonem, jest przenikliwy i brzmi jakby dziecko odczuwało ból¹⁷. Epizody płaczu rozpoczynają się nagle, często bez żadnego ostrzeżenia, a dziecko może przejść od spokoju do intensywnego krzyczenia w ciągu kilku sekund⁸⁹.

Podczas napadu kolki niemowlęta wykazują charakterystyczne zachowania fizyczne. Zaciśkają pięści, podkurczają nogi do brzucha lub wyprostowują je sztywno, a ich brzuch staje się napięty i wydęty⁸¹⁰. Dzieci często wyginają plecy w łuk, a ich twarz staje się czerwona od wysiłku⁷¹¹. Niektóre niemowlęta podczas płaczu zamykają oczy bardzo mocno, inne wręcz przeciwnie – otwierają je bardzo szeroko¹¹.

Istotną cechą kolki jest jej przewidywalność czasowa. Epizody płaczu zwykle występują o tej samej porze dnia, najczęściej późnym popołudniem lub wieczorem, między godziną 18:00 a północą¹²¹³. Ten okres jest często nazywany przez rodziców „godziną czarownic” ze względu na regularność i intensywność płaczu⁹.

Przebieg czasowy kolki

Kolka ma charakterystyczny przebieg czasowy, który pomaga w jej rozpoznaniu. Pierwsze objawy pojawiają się zwykle między 2. a 3. tygodniem życia dziecka¹⁴¹⁵. U dzieci urodzonych przedwcześnie kolka może rozpocząć się około dwóch tygodni po pierwotnie przewidywanym terminie porodu¹⁶.

Nasilenie objawów osiąga szczyt około 6. tygodnia życia dziecka¹¹⁷. W tym okresie epizody płaczu mogą trwać nawet do 3 godzin dziennie¹⁸. Po osiągnięciu szczytu objawy stopniowo maleją i zwykle całkowicie ustępują między 12. a 16. tygodniem życia³¹⁹. U około 80-90% niemowląt kolka kończy się przed ukończeniem 4. miesiąca życia¹⁷.

Dodatkowe objawy towarzyszące

Oprócz głównego objawu, jakim jest intensywny płacz, kolka może się manifestować dodatkowymi symptomami. Dzieci często odbijają i wypuszczają gazy, co jednak jest skutkiem połykania powietrza podczas płaczu, a nie przyczyną kolki¹²²¹. Niektóre niemowlęta odczuwają ulgę po wypróżnieniu się lub wypuszczeniu gazów¹⁸.

Kolka może również wpływać na sen i karmienie dziecka. Epizody płaczu mogą przerywać karmienie i sen, co dodatkowo frustruje rodziców¹¹²². Ważne jest jednak podkreślenie, że mimo tych trudności, dzieci z kolką nadal prawidłowo się odżywiają i rosną²³.

Kiedy zwrócić się do lekarza

Chociaż kolka jest stanem łagodnym i samoograniczającym się, istnieją sytuacje, w których konieczna jest konsultacja lekarska. Rodzice powinni skontaktować się z pediatrą, jeśli płacz dziecka towarzyszy gorączka, wymioty, biegunka, obecność krwi lub śluzu w stolcu, słaby przyrost masy ciała lub zmniejszona aktywność dziecka⁶²⁴.

Ponadto, jeśli objawy kolki utrzymują się po 4. miesiącu życia lub nagle się nasilają, również wskazana jest ocena lekarska²⁵²⁶. Lekarz może wtedy wykluczyć inne przyczyny płaczu i zapewnić odpowiednie wsparcie dla rodziny.