Epidemiologia fibromialgii – częstość występowania w populacji

Fibromialgia stanowi jeden z najczęstszych przewlekłych zespołów bólowych na świecie, dotykając miliony ludzi w różnych krajach i kontynentach¹. Jest to trzecie najczęstsze schorzenie układu mięśniowo-szkieletowego po bólu kręgosłupa i chorobie zwyrodnieniowej stawów². Zrozumienie epidemiologii fibromialgii ma kluczowe znaczenie dla oceny obciążenia społecznego i ekonomicznego tego schorzenia.

Częstość występowania w populacji ogólnej

Według najnowszych danych epidemiologicznych, fibromialgia dotyka około 2-3% populacji ogólnej w Stanach Zjednoczonych i innych krajach rozwiniętych¹³. W rzeczywistości dane te mogą być zaniżone ze względu na trudności diagnostyczne i różnorodność stosowanych kryteriów rozpoznawania. Badania wykorzystujące nowsze kryteria diagnostyczne z 2010 roku wykazują wyższą częstość występowania – nawet do 6,4% populacji⁴.

W Europie całkowita częstość występowania fibromialgii została oszacowana na 2,64% populacji⁵. Poszczególne kraje wykazują różne wskaźniki zachorowalności: we Francji 1,4-1,6%, w Niemczech 2,1-3,2%, a w Hiszpanii 2,4%⁶. Te różnice mogą wynikać z różnej metodologii badań, stosowanych kryteriów diagnostycznych oraz czynników społeczno-kulturowych.

Różnice płciowe w występowaniu fibromialgii

Jedną z najbardziej charakterystycznych cech epidemiologii fibromialgii jest wyraźna przewaga zachorowań wśród kobiet. Tradycyjnie uważano, że kobiety chorują na fibromialgię nawet dziewięciokrotnie częściej niż mężczyźni⁷, jednak nowsze badania populacyjne sugerują mniejszą dysproporcję – około dwukrotnie wyższą częstość u kobiet¹.

Według kryteriów diagnostycznych z 2010 roku, stosunek kobiet do mężczyzn wynosi około 2:1⁸, podczas gdy starsze kryteria z 1990 roku wskazywały na stosunek nawet 9:1. Ta różnica może wynikać z faktu, że wcześniejsze kryteria opierały się głównie na badaniu punktów tkliwych, które mogą być mniej obiektywne i podatne na błędy diagnostyczne Zobacz więcej: Różnice płciowe w epidemiologii fibromialgii - fakty i mity.

Wśród kobiet dorosłych częstość występowania fibromialgii wynosi 3,4-5,6%⁵⁹, podczas gdy u mężczyzn oscyluje wokół 0,5%¹⁰. Szczególnie narażone są kobiety w wieku rozrodczym między 20 a 55 rokiem życia, u których fibromialgia stanowi główną przyczynę uogólnionego bólu mięśniowo-szkieletowego³.

Rozkład wiekowy zachorowań

Fibromialgia może wystąpić w każdym wieku, jednak najczęściej diagnozowana jest u osób w średnim wieku. Szczyt zachorowań przypada na okres między 30 a 60 rokiem życia¹⁰, z największą częstością występowania w grupie wiekowej 50-60 lat². Częstość występowania wzrasta stopniowo z wiekiem aż do 80 roku życia, po czym następuje spadek⁹.

U dzieci i młodzieży występuje młodzieńcza pierwotna fibromialgia (JPFS), która dotyka 1,2-6,2% populacji w wieku szkolnym¹¹. Średni wiek wystąpienia objawów wynosi 11,4-13,7 lat, natomiast diagnoza stawiana jest średnio w wieku 14,5-15,5 lat¹¹. Podobnie jak u dorosłych, JPFS znacznie częściej dotyka dziewczęta – około 84% przypadków¹ Zobacz więcej: Fibromialgia u dzieci i młodzieży - epidemiologia JPFS.

Czynniki społeczno-demograficzne

Badania epidemiologiczne identyfikują szereg czynników społeczno-demograficznych związanych z wyższym ryzykiem wystąpienia fibromialgii. Należą do nich niski status socjoekonomiczny, niepełne wykształcenie średnie, niskie dochody oraz stan cywilny – osoby rozwiedzione chorują częściej⁹¹².

Fibromialgia nie wykazuje predylekcji rasowej i występuje we wszystkich grupach etnicznych i kulturach⁷. Jednak niektóre badania wskazują na różnice w częstości występowania między grupami etnicznymi – na przykład wśród żołnierzy amerykańskich fibromialgia częściej diagnozowana była u osób pochodzenia afroamerykańskiego (0,245%) w porównaniu z białymi nie-Hispanami (0,12%)¹³.

Obciążenie ekonomiczne i społeczne

Fibromialgia generuje znaczne koszty dla systemów opieki zdrowotnej na całym świecie. Pacjenci z fibromialgią wymagają prawie dwukrotnie więcej konsultacji medycznych rocznie w porównaniu ze zdrową populacją⁵. Całkowite koszty opieki nad pacjentami z fibromialgią są około trzykrotnie wyższe niż w przypadku losowo wybranej próby populacji¹⁴.

W Stanach Zjednoczonych roczne obciążenie ekonomiczne fibromialgii wynosi około 10 199 dolarów na pacjenta, co jest prawie dwukrotnie wyższe niż u pacjentów kontrolnych. Szacuje się, że fibromialgia kosztuje amerykańską gospodarkę ponad 9 miliardów dolarów rocznie⁷. W Europie jedna piąta osób dotkniętych fibromialgią nie jest zdolna do pracy zarobkowej¹⁵.

Szczególnie niepokojące są dane dotyczące kobiet w wieku aktywności zawodowej. Kobiety z fibromialgią w przedziale wiekowym 20-55 lat są dziesięciokrotnie mniej skłonne do powrotu do pracy i czterokrotnie mniej prawdopodobne do utrzymania zatrudnienia rok po hospitalizacji z powodu fibromialgii¹⁶.

Perspektywy badawcze

Epidemiologia fibromialgii pozostaje obszarem intensywnych badań naukowych. Wprowadzenie nowych kryteriów diagnostycznych w 2010 roku umożliwiło prowadzenie szerszych badań epidemiologicznych bez konieczności badania punktów tkliwych¹⁷. Nowe kryteria wydają się być bardziej czułe, ale mniej swoiste w porównaniu ze starymi kryteriami z 1990 roku, co może wpływać na zwiększenie liczby diagnozowanych przypadków¹⁷.

Badania bliźniacze sugerują, że ryzyko rozwoju fibromialgii w 50% zależy od czynników genetycznych, a w 50% od środowiskowych¹². Wysoką częstość występowania fibromialgii obserwuje się wśród krewnych pierwszego stopnia pacjentów z tym schorzeniem, co może wynikać zarówno z predyspozycji genetycznych, jak i wspólnych czynników środowiskowych¹⁸.