Testy laboratoryjne w diagnostyce bólu gardła – rodzaje i zastosowanie

Szybki test antygenowy (RADT)

Szybki test antygenowy na wykrywanie paciorkowców grupy A jest najczęściej stosowaną metodą diagnostyczną w praktyce ambulatoryjnej¹. Test polega na pobraniu wymazu z tylnej ściany gardła i migdałków za pomocą jałowej wymazówki, a następnie analizie próbki w kierunku obecności antygenu paciorkowcowego².

Główną zaletą szybkiego testu jest możliwość uzyskania wyniku w ciągu 10-20 minut, co pozwala na podjęcie decyzji terapeutycznej podczas tej samej wizyty³. Test charakteryzuje się wysoką swoistością wynoszącą 90-100%, co oznacza, że pozytywny wynik bardzo rzadko jest fałszywy⁴. Jednak czułość testu jest zmienna i wynosi 70-90%, co może prowadzić do przegapienia niektórych przypadków infekcji paciorkowcowej¹.

Interpretacja wyników szybkiego testu

Pozytywny wynik szybkiego testu antygenowego potwierdza obecność infekcji paciorkowcowej i wskazuje na konieczność wdrożenia antybiotykoterapii⁵. W przypadku pozytywnego wyniku nie są potrzebne dodatkowe badania potwierdzające⁵.

Negatywny wynik szybkiego testu wymaga ostrożnej interpretacji. Ze względu na możliwość uzyskania wyników fałszywie negatywnych (szacuje się, że wynoszą one 14-20%)³, u dzieci i młodzieży zaleca się wykonanie posiewu z gardła w celu potwierdzenia negatywnego wyniku⁶. U dorosłych, ze względu na niższą częstość występowania infekcji paciorkowcowej, potwierdzający posiew nie jest rutynowo zalecany⁴.

Posiew z gardła jako złoty standard

Posiew z gardła jest uważany za złoty standard diagnostyczny w wykrywaniu infekcji paciorkowcowej⁷. Test charakteryzuje się czułością wynoszącą 90-95% przy prawidłowym pobraniu próbki i zastosowaniu odpowiednich technik hodowlanych⁸. Swoistość posiewu jest również bardzo wysoka i wynosi 90-99%⁴.

Główną wadą posiewu z gardła jest długi czas oczekiwania na wyniki, który wynosi 24-48 godzin⁹. To opóźnienie może wpływać na decyzje terapeutyczne i prowadzić do niepotrzebnego stosowania antybiotyków w przypadkach, gdzie pacjenci są leczeni empirycznie w oczekiwaniu na wyniki¹⁰.

Technika pobierania próbki

Prawidłowe pobranie próbki ma kluczowe znaczenie dla dokładności obu testów. Wymaz powinien być pobrany z tylnej ściany gardła i powierzchni migdałków za pomocą jałowej wymazówki¹¹. Należy energicznie przetrzeć wymażówką te obszary, uzyskując próbkę wysięku¹¹. Dziecko może lekko się zakrztusić podczas pobierania próbki, co jest reakcją normalną¹².

Nowoczesne testy molekularne (NAAT)

Testy oparte na amplifikacji kwasów nukleinowych (NAAT) to najnowsza generacja testów diagnostycznych w wykrywaniu infekcji paciorkowcowej¹⁰. Testy te charakteryzują się czułością i swoistością porównywalną z posiewem z gardła, oferując jednocześnie znacznie krótszy czas otrzymania wyników¹³.

Główną zaletą testów molekularnych jest możliwość uzyskania definitywnego wyniku bez konieczności wykonywania potwierdzającego posiewu z gardła w przypadku negatywnego wyniku¹⁴. Niektóre testy molekularne mogą dostarczyć wyników w ciągu zaledwie 2 minut¹⁵, co znacznie usprawnia proces diagnostyczny.

Porównanie kosztów i efektywności

Chociaż pojedynczy test molekularny jest droższy niż tradycyjne metody, może być bardziej opłacalny w długoterminowej perspektywie ze względu na oszczędności związane z uzyskaniem definitywnego wyniku podczas pierwszej wizyty¹⁴. Eliminuje to konieczność ponownych wizyt i ułatwia wdrożenie odpowiedniej antybiotykoterapii.

Wskazania do poszczególnych testów

Szybki test antygenowy jest najczęściej używany jako test pierwszego rzutu w ambulatoryjnej diagnostyce bólu gardła¹⁶. Jest szczególnie przydatny w sytuacjach, gdy potrzebna jest szybka decyzja terapeutyczna i gdy dostęp do laboratorium jest ograniczony.

Posiew z gardła zalecany jest jako test potwierdzający w przypadku negatywnego wyniku szybkiego testu u dzieci i młodzieży⁸, a także w sytuacjach, gdy konieczne jest wykrycie innych patogenów bakteryjnych niż paciorkowce grupy A¹⁷.

Testy molekularne znajdują zastosowanie w placówkach, gdzie dostępne są odpowiednie urządzenia i gdzie priorytetem jest uzyskanie szybkich, ale jednocześnie bardzo dokładnych wyników diagnostycznych.