Objawy astrocytoma – jakie są pierwsze symptomy gwiaździaka?

Objawy astrocytoma, potocznie zwanego gwiaździakiem, mogą być bardzo różnorodne i zależą przede wszystkim od lokalizacji guza w mózgu lub rdzeniu kręgowym, jego rozmiaru oraz stopnia złośliwości¹. Rozpoznanie pierwszych symptomów tego nowotworu jest kluczowe dla wczesnego podjęcia leczenia i poprawy rokowania pacjenta.

Objawy ogólne wynikające ze zwiększonego ciśnienia wewnątrzczaszkowego

Wiele objawów astrocytoma wynika ze zwiększonego ciśnienia wewnątrzczaszkowego, które powstaje w wyniku wzrostu guza²³. Do najczęstszych symptomów tego typu należą:

Bóle głowy są jednym z najczęściej występujących objawów astrocytoma¹⁴. Charakterystyczne dla nowotworów mózgu są bóle głowy, które są najintensywniejsze rano lub powodują przebudzenia ze snu¹⁵. Te bóle często nie ustępują po zastosowaniu typowych środków przeciwbólowych i mają tendencję do nasilania się z czasem.

Nudności i wymioty często towarzyszą bólom głowy, szczególnie w godzinach porannych⁶⁷. Wymioty mogą być wywołane nagłymi ruchami, takimi jak przewrócenie się w łóżku.

Zmiany stanu psychicznego obejmują senność, letarg, otępienie oraz zmiany osobowości²⁸. Pacjenci mogą wykazywać objawy podobne do depresji, zmiany w osądzie, agresywność, utratę inicjatywy lub spowolnienie psychoruchowe.

Napady padaczkowe jako częsty objaw astrocytoma

Napady padaczkowe występują u około 50% pacjentów z nadnamiotowymi guzami mózgu i są szczególnie częste w przypadku astrocytoma⁹¹⁰. Mogą one przybierać różne formy – od drgawek lub szarpnięć w twarzy, ramieniu lub nodze, po napady uogólnione z utratą przytomności⁶.

Charakterystyczne są również napady, podczas których pacjent wydaje się nieobecny lub wpatruje się w przestrzeń⁶¹¹. W przypadku guzów niskogradujących napady padaczkowe mogą być pierwszym i jedynym objawem przez długi czas¹². Szczegółowe informacje na temat różnych typów napadów padaczkowych i ich związku z lokalizacją guza można znaleźć Zobacz więcej: Napady padaczkowe w astrocytoma - rodzaje i charakterystyka.

Objawy ogniskowe zależne od lokalizacji guza

Objawy ogniskowe astrocytoma są bezpośrednio związane z lokalizacją guza w mózgu i mogą obejmować szeroki zakres zaburzeń neurologicznych¹³¹⁴.

Zaburzenia mowy i języka występują, gdy guz znajduje się w okolicach ośrodków mowy¹¹⁵. Mogą objawiać się trudnościami w mówieniu, rozumieniu słów, czytaniu lub pisaniu.

Osłabienie lub porażenie może dotyczyć jednej strony ciała, gdy guz naciska na obszary odpowiedzialne za funkcje motoryczne¹⁵. Pacjenci mogą doświadczać stopniowo narastającego osłabienia w kończynach górnych lub dolnych.

Zaburzenia widzenia obejmują podwójne widzenie, niewyraźne widzenie, ubytki w polu widzenia lub całkowitą utratę wzroku¹¹⁶. Ubytki w polu widzenia często pozostają niezauważone przez pacjenta i mogą zostać wykryte dopiero po wypadku, na przykład samochodowym.

Różnice w objawach między guzami o różnym stopniu złośliwości

Objawy astrocytoma różnią się znacznie w zależności od stopnia złośliwości guza¹⁵. Guzy niskogradujące (stopień I i II) mają tendencję do powolnego wzrostu i mogą osiągnąć znaczne rozmiary, zanim pojawią się objawy, ponieważ wypierają tkankę mózgową zamiast ją niszczyć¹.

Natomiast guzy wysokogradujące (stopień III i IV) mogą powodować objawy już przy małych rozmiarach, ponieważ szybko rosną, niszczą zdrową tkankę mózgową i powodują większy obrzęk¹⁷¹⁸. Glejak wielopostaciowy (GBM), będący najzłośliwszą postacią astrocytoma, charakteryzuje się szczególnie agresywnym przebiegiem z wyraźną inwazją i niszczeniem mózgu oraz bardzo szybką progresją¹.

Specyficzne objawy astrocytoma w różnych lokalizacjach

Szczegółowa prezentacja objawów zależy od konkretnej lokalizacji guza w układzie nerwowym. Objawy mogą się znacznie różnić w zależności od tego, czy guz znajduje się w półkulach mózgowych, pniu mózgu, móżdżku czy rdzeniu kręgowym Zobacz więcej: Objawy astrocytoma według lokalizacji - mózg, móżdżek, rdzeń.

Astrocytoma móżdżku może powodować problemy z równowagą i koordynacją ruchów¹⁹²⁰. Pacjenci mogą doświadczać ataksji (trudności z równowagą i koordynacją), dysmetrii (niemożności kontrolowania zakresu ruchów), mimowolnych ruchów gałek ocznych oraz drżenia.

Guzy zlokalizowane w okolicach płata czołowego często powodują zmiany osobowości, zaburzenia funkcji wykonawczych, pamięci i nastroju¹²²¹. Mogą występować zmiany zachowania, zwiększona drażliwość lub apatia.

Astrocytoma rdzenia kręgowego może powodować ból w dotkniętym obszarze, który nasila się w nocy, postępujące osłabienie kończyn górnych lub dolnych oraz trudności z chodzeniem⁶¹⁹.

Objawy u dzieci – szczególne aspekty

U dzieci objawy astrocytoma mogą różnić się od tych obserwowanych u dorosłych²²²³. Niektóre dzieci mogą mieć objawy przez kilka tygodni lub miesięcy przed postawieniem diagnozy, szczególnie w przypadku guzów niskogradujących, wolno rosnących.

U małych dzieci rosnące ciśnienie guza astrocytoma wewnątrz czaszki może powodować powiększenie głowy²²³. U niemowląt może być widoczne wybrzuszenie ciemiączka (miękkiej części czaszki).

Najczęstsze objawy u dzieci obejmują bóle głowy rano, które często ustępują po wymiotach, podwójne widzenie, napady padaczkowe oraz zmiany zachowania²³²⁴. Mogą również występować trudności z chodzeniem, utrata równowagi, niezdarność oraz nadmierne zmęczenie.

Kiedy należy skonsultować się z lekarzem

Każdy z opisanych objawów, szczególnie jeśli są uporczywe lub nasilają się, powinien skłonić do konsultacji z lekarzem¹⁰²⁵. Szczególnie niepokojące są nowe bóle głowy, które nie ustępują po zastosowaniu typowych środków przeciwbólowych, pierwsze napady padaczkowe u osób dorosłych oraz nagłe zmiany osobowości lub zachowania.

Wczesne wykrycie astrocytoma może znacznie poprawić wyniki leczenia²⁵. Dlatego też nie należy bagatelizować objawów neurologicznych, szczególnie jeśli występują one w połączeniu lub nasilają się z czasem. Natychmiastowa pomoc medyczna jest wymagana w przypadku nagłych i ciężkich objawów, takich jak silne bóle głowy, wymioty, zaburzenia świadomości czy napady padaczkowe.