Endoskopia nosa w diagnostyce przewlekłego zapalenia zatok

Endoskopia nosa, zwana również rynoskopią, stanowi podstawowe badanie w diagnostyce przewlekłego zapalenia zatok¹. Jest to nieinwazyjne badanie, które pozwala lekarzowi na bezpośrednie obejrzenie struktur wewnętrznych nosa i ocenę stanu ujść zatok przynosowych.

Technika wykonywania endoskopii nosowej

Podczas endoskopii nosowej lekarz wprowadza cienki, elastyczny endoskop z kamerą i źródłem światła przez nozdrza pacjenta². Urządzenie to ma średnicę zaledwie kilku milimetrów, co umożliwia wprowadzenie go do jam nosowych bez znacznego dyskomfortu³. Przed badaniem jam nosowe mogą być znieczulone lokalnie oraz nawilżone specjalnymi preparatami, co zwiększa komfort pacjenta⁴.

Badanie trwa zazwyczaj kilka minut i wykonywane jest w gabinecie lekarskim⁵. Pacjent siedzi w pozycji pionowej, a lekarz delikatnie prowadzi endoskop przez kolejne części jamy nosowej, obserwując obraz na monitorze. Nowoczesne endoskopy wyposażone są w wysokiej jakości kamery, które pozwalają na bardzo dokładną wizualizację nawet najmniejszych struktur⁶.

Możliwości diagnostyczne endoskopii

Endoskopia nosowa dostarcza szczegółowych informacji o stanie błony śluzowej nosa i zatok¹. Badanie pozwala na wykrycie stanu zapalnego, obecności ropy lub zagęszczonej wydzieliny, obrzęku błony śluzowej oraz polipów nosowych. Lekarz może również ocenić drożność ujść zatok i zidentyfikować ewentualne blokady⁷.

Szczególnie ważne jest to, że endoskopia umożliwia wykrycie odchylenia przegrody nosowej, powiększonych małżowin nosowych czy innych nieprawidłowości anatomicznych, które mogą przyczyniać się do rozwoju przewlekłego zapalenia zatok¹. Te informacje są kluczowe przy planowaniu leczenia, szczególnie jeśli rozważana jest interwencja chirurgiczna.

Pobieranie próbek podczas endoskopii

Jedną z najważniejszych zalet endoskopii nosowej jest możliwość pobrania próbek wydzieliny bezpośrednio z zatok pod kontrolą wzroku⁵. Próbki pobrane w ten sposób są znacznie bardziej wiarygodne niż wymazy z przedsionka nosa, ponieważ pochodzą bezpośrednio z miejsca infekcji⁹.

Materiał pobrany podczas endoskopii może być przesłany do laboratorium w celu identyfikacji bakterii, grzybów czy innych mikroorganizmów⁶. Pozwala to na precyzyjne ukierunkowanie terapii antybiotykowej, co jest szczególnie ważne w przypadkach opornych na standardowe leczenie¹⁰.

Rola endoskopii w monitorowaniu leczenia

Endoskopia nosowa nie służy tylko do początkowej diagnostyki, ale również do monitorowania skuteczności leczenia¹¹. Regularne badania endoskopowe pozwalają lekarzowi ocenić, czy zastosowana terapia przynosi oczekiwane efekty, czy stan zapalny ustępuje i czy drożność ujść zatok się poprawia.

U pacjentów po operacjach zatok endoskopia jest niezbędna do kontroli gojenia się ran pooperacyjnych i wykrywania ewentualnych powikłań¹². Badanie pozwala również na usuwanie skrzepów, oczyszczanie ran i ocenę skuteczności interwencji chirurgicznej.

Ograniczenia i przeciwwskazania

Chociaż endoskopia nosowa jest badaniem bezpiecznym, istnieją pewne ograniczenia w jej wykonywaniu. Badanie może być trudne u pacjentów z bardzo silnym obrzękiem błony śluzowej nosa, który uniemożliwia wprowadzenie endoskopu⁸. W takich przypadkach może być konieczne wcześniejsze zastosowanie leków przeciwobrzękowych.

Rzadko mogą wystąpić powikłania, takie jak krwawienie z nosa, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami krzepnięcia krwi⁷. Dlatego przed badaniem lekarz zawsze przeprowadza szczegółowy wywiad dotyczący stosowanych leków i chorób towarzyszących.

Przygotowanie do badania

Endoskopia nosowa zazwyczaj nie wymaga specjalnego przygotowania ze strony pacjenta. Zaleca się jednak unikanie stosowania kropli do nosa na kilka godzin przed badaniem, ponieważ mogą one wpływać na obraz endoskopowy³. Pacjent powinien poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, szczególnie tych wpływających na krzepnięcie krwi.

Po badaniu pacjent może odczuwać przez krótki czas niewielki dyskomfort w nosie, szczególnie jeśli były pobierane próbki. Jest to reakcja całkowicie normalna, która ustępuje zazwyczaj w ciągu kilku godzin⁶.

Znaczenie w kompleksowej diagnostyce

Endoskopia nosowa ma bardzo wysoką korelację diagnostyczną z tomografią komputerową zatok¹³. Oba badania wzajemnie się uzupełniają – endoskopia dostarcza informacji o stanie błony śluzowej i drożności ujść, podczas gdy CT pokazuje anatomię zatok i obecność zmian w ich wnętrzach.

W praktyce klinicznej endoskopia jest często pierwszym badaniem wykonywanym u pacjentów z podejrzeniem przewlekłego zapalenia zatok, ponieważ jest łatwo dostępna, bezpieczna i dostarcza natychmiastowych informacji diagnostycznych¹⁴. Wyniki endoskopii pomagają lekarzowi zdecydować o konieczności wykonania dalszych badań, takich jak tomografia komputerowa czy testy alergologiczne.