Zapalenie oskrzeli u dzieci: przyczyny

Zapalenie oskrzeli to choroba infekcyjna dolnych dróg oddechowych, wywołana najczęściej zakażeniem wirusami. W jej przebiegu w oskrzelikach, czyli strukturach położonych między oskrzelami a pęcherzykami płucnymi rozwija się stan zapalny. Za większość przypadków ostrego zapalenia oskrzelików odpowiadają wirusy RS (wirus nabłonka oddechowego).

Choroba ta jest groźna dla dzieci, gdyż może prowadzić do niewydolności oddechowej. Oskrzeliki, które mają postać małych rurek, pod wpływem stanu zapalnego niebezpiecznie się zawężają. Uszkodzony nabłonek oskrzeli ulega złuszczeniu, tworząc czopy zatykające w mniejszym lub większym stopniu światło oskrzelików, zmniejszając ich drożność.

W części przypadków przebieg jest stosunkowo łagodny i może być leczony w warunkach domowych, oczywiście w kontakcie z lekarzem pediatrą. U części dzieci może rozwijać się niewydolność oddechowa i stan ten wymaga hospitalizacji [2].

Kiedy dzieci są bardziej podatne na infekcje dróg oddechowych?

Do czynników predysponujących do cięższego przebiegu zapalenia oskrzelików należą wcześniactwo, przewlekłe choroby układu oddechowego, niektóre wady serca czy choroby neurologiczne i zaburzenia odporności. Bardziej podatne są też dzieci w wieku poniżej 3. miesiąca oraz karmione piersią krócej niż 2 miesiące. Ze względu na sposób przenoszenia się infekcji, łatwiej również zarazić się dzieciom uczęszczającym do żłobka, czy mającym kontakt z rodzeństwem wieku przedszkolnym i szkolnym. Osłabiać nabłonek układu oddechowego i zwiększyć podatność na zakażenia mogą też zanieczyszczenia powietrza i dym tytoniowy. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową [2].

Jak się objawia zapalenie oskrzelików u dzieci?

Po mniej więcej 5 dniach od kontaktu z wirusem rozwijają się pierwsze objawy choroby. Jej przebieg jest zwykle dwufazowy. Pierwsza faza polega na wystąpieniu stanu zapalnego górnych dróg oddechowych (pojawia się katar i suchy kaszel z towarzyszącą niewysoką gorączką), a po 2-3 dniach dochodzi do pogorszenia stanu zdrowia. Kaszel przybiera na sile i staje się bardziej mokry (o innych przyczynach kaszlu przeczytasz tutaj: Kaszel — przyczyny oraz sposoby leczenia). W płucach zalega gęsta, trudna do odkrztuszenia wydzielina. Dziecko zwykle ma problem z jedzeniem i przerywa karmienie [2].

Skuteczne leczenie

Ostre zapalenie oskrzelików u dzieci leczy się objawowo. Jeśli maluch jest w dobrym stanie ogólnym i pomimo kataru i podwyższonej temperatury, chętnie je i pije, nie pojawiają się duszności — możemy leczyć go w warunkach domowych. Należy delikatnie czyścić nos (np. aspiratorem, lub gruszką) z zalegającej wydzieliny. Można również stosować wodę morską w aerozolu do nosa. Jeśli pojawi się gorączka, należy podać leki obniżające temperaturę. W złagodzeniu objawów pomoże również odpowiednie nawilżenie powietrza w pokoju malucha i utrzymanie temperatury w okolicach 18-20°C. Ważne jest również odpowiednie nawodnienie i maksymalne ułatwienie oddychania, np. przez ułożenie dziecka w pozycji półsiedzącej. W niektórych przypadkach stosuje się leki rozszerzające oskrzela, ale wskazania do takiego leczenia zależą od konkretnego przypadku. Antybiotyki stosuje się u dzieci z powikłaniami bakteryjnymi, takimi jak: zapalenie ucha środkowego.

Jeśli u dziecka pojawiają się duszności i silny kaszel, należy zastanowić się z lekarzem nad ewentualną hospitalizacją malucha. Hospitalizacja stosowana jest w celu wyrównania zaburzeń oddychania, niedotlenienia i dodatkowego nawodnienia.

Całkowite dochodzenie do zdrowia trwa zwykle około od 2 do 3 tygodni. Jednak należy pamiętać o możliwości rozwoju kolejnych infekcji, czy to tych wywołanych przez wirusa RS, czy innych drobnoustrojów atakujących układ oddechowy. Ma to związek z brakiem trwałej pamięci immunologicznej po przebytym zakażeniu i czasowym osłabieniem odporności nabłonka układu oddechowego [1].