Najnowszy lek na osteoporozę – skuteczne zastrzyki i terapie 2024

Kiedy diagnozuje się osteoporozę?

Osteoporoza nie daje oczywistych objawów. Za chorobą stoi szereg patologicznych zmian w układzie szkieletowym, które rozwijają się w ukryciu przez lata. Przede wszystkim, na pierwszych etapach choroby, następuje utrata równowagi w procesach ubytku tkanki kostnej i jej odbudowy. Prowadzi to do znacznego pogorszenia właściwości kości. Osłabia się ich struktura i gęstość mineralna (parametr określający stan i wytrzymałość kości). Kości stają się bardziej kruche i zdecydowanie bardziej narażone na złamania nawet przy drobnych urazach.

Osteoporoza najbardziej dotyka obszary kręgosłupa, kości przedramienia oraz szyjki kości udowej i właśnie w tych lokalizacjach najczęściej dochodzi do złamań. Kości dotknięte osteoporozą, które uległy uszkodzeniu, niestety nie potrafią już wystarczająco się odbudować. Ponieważ choroba ta występuje często w starszej populacji, takie zdarzenie może doprowadzić do unieruchomienia pacjenta, niosąc za sobą szereg powikłań (przewlekły ból, zmiany zakrzepowe, zanik mięśni, odleżyny czy niedożywienie). Właśnie dlatego tak ważne jest nowoczesne leczenie osteoporozy, które może zapobiec tym poważnym powikłaniom. [1]

Co stanowi podstawę nowoczesnego leczenia osteoporozy?

Celem wszystkich dostępnych terapii jest zwiększenie wytrzymałości mechanicznej kości, a przez to zapobieganie złamaniom. Nowoczesne leczenie osteoporozy obejmuje zarówno tradycyjne metody, jak i najnowsze leki na osteoporozę, które oferują pacjentom większą skuteczność i wygodę stosowania. Współczesne podejście do terapii koncentruje się nie tylko na zatrzymaniu procesu utraty tkanki kostnej, ale również na jej aktywnej odbudowie.

Pomimo dostępności skutecznych metod leczenia redukcji złamań u pacjentów z osteoporozą, nadal istnieje potrzeba opracowania szerszego zakresu terapii. W szczególności potrzebne są środki, które są w stanie zastąpić już utraconą tkankę kostną, a także preparaty, które w dużo większym stopniu zmniejszą ryzyko złamań. Dzięki postępom w medycynie, najskuteczniejsze leki na osteoporozę stają się coraz bardziej precyzyjne w swoim działaniu. [2]

Jakie są najskuteczniejsze leki na osteoporozę – dwa kierunki działania

Preparaty stosowane w leczeniu osteoporozy można rozdzielić na dwie podstawowe grupy:

• leki zmniejszające utratę tkanki kostnej (tzw. leki antyresorpcyjne);
• leki stymulujące tworzenie tkanki kostnej (tzw. leki anaboliczne).

Nowoczesne leczenie osteoporozy wykorzystuje obydwie grupy preparatów, często w ramach terapii sekwencyjnej, aby osiągnąć najlepsze rezultaty terapeutyczne. Wybór odpowiedniego leku zależy od stopnia zaawansowania choroby, wieku pacjenta oraz obecności innych schorzeń współistniejących.

Leki antyresorpcyjne vs leki anaboliczne

W Polsce dostępne są przede wszystkim preparaty z grupy leków antyresorpcyjnych, a dokładniej bisfosfoniany, tj.: alendronian (np. Alendrogen, Alendronat Bluefish, Ostemax 70 Comfort, Ostenil), risendronian (np. Risendros 35) w postaci tabletek doustnych, ibandronian (np. Bonviva, Ibandronic Acid Aurovitas, Ibandronic Acid Viatrix, Kefort, Osagrand, Ossica) w postaci tabletek doustnych i wlewu dożylnego (Bonviva, Osagrand) oraz kwas zoledronowy (np. Osporil, Zerlinda, Zoledronic Acid Accord, Zometa, Aclasta, Zomikos) w postaci wlewu dożylnego. Dostępne są także leki biologiczne tj.: przeciwciało monoklonalne denozumab (Prolia) w zastrzyku (iniekcja podskórna raz na 6 miesięcy).

Leków o działaniu anabolicznym jest znacznie mniej, ale stanowią one istotną część nowoczesnego leczenia osteoporozy. W tej grupie aktualnie dostępne są 3 substancje:

• teryparatyd (Forsteo) dostępny w Polsce w postaci iniekcji podskórnej,
• abaloparatyd,
• romosozumab (Evenity).

Preparaty parathormonu – hormonu niezbędnego dla kości

Obydwie substancje – teryparatyd i abaloparatyd należą do tej samej grupy leków anabolicznych i stanowią ważny element nowoczesnego leczenia osteoporozy. Opierają się na ludzkim hormonie przytarczyc – parathormonie. Parathormon pobudza tworzenie tkanki kostnej, wpływając bezpośrednio na komórki tworzące kości (osteoblasty), dodatkowo zwiększając poziom wapnia w organizmie, który sprzyja odbudowie kości. Teryparatyd to aktywny fragment ludzkiego parathormonu, który jest dostępny w Polsce jako zastrzyk na osteoporozę.

Natomiast abaloparatyd to rekombinowane ludzkie białko podobne do parathormonu, który został zatwierdzony do stosowania w 2017 roku przez FDA (Agencję Żywności i Leków w USA). Wstępne badania sugerują, że abaloparatyd wykazuje zwiększone działanie kościotwórcze, jednak jeszcze nie jest dostępny w Polsce. Obydwie substancje stosowane są u pacjentów z zaawansowaną osteoporozą (u kobiet w wieku pomenopauzalnym i u mężczyzn z wyższym ryzykiem złamań oraz w osteoporozie spowodowanej długotrwałym stosowaniem glikokortykosteroidów o działaniu ogólnoustrojowym). Możliwa jest pojedyncza kuracja jednym z dwóch preparatów (codzienne iniekcje przez okres 2 lat), po której kontynuowana jest terapia lekami antyresorpcyjnymi. [3,4]

Aktualne badania skupiają się na poznaniu ich dokładniejszego mechanizmu, dzięki czemu możliwe będzie stworzenie innej, wygodniejszej dla pacjenta formy podania leku z mniejszym spektrum działań niepożądanych. [4]

Najnowszy lek na osteoporozę – romosozumab

Romosozumab (Evenity) jest w pełni ludzkim przeciwciałem monoklonalnym, czyli białkową cząsteczką posiadającą w swojej budowie region wiążący się z konkretnym białkiem. Ten najnowszy lek na osteoporozę wiąże białko sklerostynę, która hamuje proces odbudowy kości. Dzięki temu kość może się odbudować, a na skutek innych mechanizmów również zmniejsza się tempo utraty tkanki kostnej. Romosozumab łączy zatem działanie anaboliczne i antyresorpcyjne, co czyni go jednym z najskuteczniejszych leków na osteoporozę. Preparat został zatwierdzony do stosowania przez FDA w 2019 roku i jest dostępny w Polsce pod nazwą Evenity w formie roztworu do wstrzykiwań jako zastrzyk na osteoporozę.

W USA wskazany jest do stosowania u kobiet w wieku pomenopauzalnym z dużym ryzykiem złamań oraz w przypadku niepowodzenia innych terapii. Podawany jest w formie podskórnych iniekcji przez rok, stanowiąc nowoczesny zastrzyk na osteoporozę. Do najpoważniejszych, choć oczywiście bardzo rzadkich, zagrożeń wynikających ze stosowania leku zalicza się zwiększanie ryzyka zawału, udaru i powikłań sercowo-naczyniowych. Ze względu na krótki czas dostępności preparatu na rynku preparat jest wciąż obserwowany pod względem bezpieczeństwa i dokładnego mechanizmu działania u aktualnie go stosujących pacjentów. [5]

Jakie są inne innowacje w nowoczesnym leczeniu osteoporozy?

Wiele różnych cząsteczek zostało zbadanych jako potencjalne cele dla rozwoju nowych terapii w osteoporozie, szczególnie z grupy substancji o działaniu anabolicznym. Niektóre z nich przedostały się również do wczesnych badań klinicznych. Jednak większość badanych leków nie przeszła do dalszych etapów, głównie przez ich wąski profil bezpieczeństwa, a także niską skuteczność. [2] Dlatego aktualne badania skupiają się na ulepszeniu struktury chemicznej czy stworzeniu nowych form podania znanych już leków w celu zwiększenia ich skuteczności i bezpieczeństwa stosowania.

Nowoczesne leczenie osteoporozy rozwija się także w kierunku personalizacji terapii. Coraz większą uwagę zwraca się na indywidualne czynniki ryzyka pacjenta, jego wiek, płeć, współistniejące choroby oraz preferencje dotyczące formy podania leku. Dzięki temu możliwe jest dobranie najskuteczniejszych leków na osteoporozę dla konkretnego pacjenta.

Większą skuteczność leczenia osteoporozy można też osiągnąć przez zastosowanie terapii skojarzonych – łączących stosowanie sprawdzonych i dostępnych leków w różnych dawkach. Duże znaczenie w leczeniu osteoporozy może mieć też terapia sekwencyjna. Polega ona na zastosowaniu leków o różnym lub zbliżonym mechanizmie działania w odpowiedniej kolejności, aby zwiększyć skuteczność leczenia (zastosowanie leku anabolicznego po leku antyresorpcyjnym lub na odwrót). Takie podejście stanowi podstawę nowoczesnego leczenia osteoporozy i pozwala na osiągnięcie lepszych rezultatów terapeutycznych niż monoterapia. [6]

Podsumowanie

Nowoczesne leczenie osteoporozy oferuje obecnie szerokie spektrum terapeutycznych możliwości, od tradycyjnych bisfosfonianów po najnowsze leki na osteoporozę, takie jak romosozumab. Najskuteczniejsze leki na osteoporozę łączą działanie antyresorpcyjne z anabolicznym, umożliwiając nie tylko zatrzymanie utraty tkanki kostnej, ale także jej aktywną odbudowę. Dostępne w Polsce zastrzyki na osteoporozę, w tym teryparatyd i denozumab, zapewniają pacjentom większą wygodę stosowania i lepszą adherencję do terapii. Przyszłość nowoczesnego leczenia osteoporozy leży w personalizacji terapii oraz zastosowaniu terapii sekwencyjnych, które pozwalają na maksymalizację korzyści terapeutycznych przy jednoczesnym minimalizowaniu ryzyka działań niepożądanych.