Ogólne zasady dawkowania zonisamidu
Zonisamid jest dostępny w postaci twardych kapsułek do stosowania doustnego, w różnych dawkach (25 mg, 50 mg, 100 mg). Lek można przyjmować niezależnie od posiłków, co ułatwia jego stosowanie na co dzień123.
Dawkowanie u dorosłych – monoterapia
- Leczenie rozpoczyna się od dawki 100 mg na dobę (raz dziennie) przez pierwsze dwa tygodnie456.
- W trzecim i czwartym tygodniu zwiększa się dawkę do 200 mg na dobę (raz dziennie).
- Od piątego tygodnia dawka wynosi 300 mg na dobę (raz dziennie) – jest to zazwyczaj stosowana dawka podtrzymująca.
- W razie potrzeby, dawkę można zwiększać o 100 mg co dwa tygodnie, maksymalnie do 500 mg na dobę456.
Dawkowanie u dorosłych – leczenie wspomagające
- Początkowa dawka to 50 mg na dobę (w dwóch dawkach podzielonych) przez pierwszy tydzień456.
- W drugim tygodniu zwiększa się dawkę do 100 mg na dobę (w dwóch dawkach podzielonych).
- Dawkę można dalej zwiększać o 100 mg w odstępach tygodniowych (przy jednoczesnym stosowaniu leków przyspieszających metabolizm – tzw. induktorów CYP3A4) lub co dwa tygodnie (bez tych leków lub u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek/wątroby).
- Typowa dawka podtrzymująca to 300–500 mg na dobę (raz dziennie lub w dwóch dawkach podzielonych). U niektórych pacjentów wystarcza mniejsza dawka456.
- Lek należy odstawiać stopniowo, zmniejszając dawkę o 100 mg tygodniowo u dorosłych, aby zminimalizować ryzyko wystąpienia napadów z odstawienia478.
- Nie należy samodzielnie zmieniać dawki ani przerywać leczenia bez konsultacji z lekarzem.
- Przedawkowanie zonisamidu może prowadzić do poważnych objawów, takich jak śpiączka, drgawki, spadek ciśnienia krwi czy zaburzenia oddychania91011.
Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież (6 lat i starsze)
- Zonisamid jest stosowany jako leczenie wspomagające (nie jako jedyny lek) u dzieci w wieku 6 lat i starszych121314.
- Początkowa dawka to 1 mg/kg masy ciała na dobę (raz dziennie).
- Dawkę zwiększa się o 1 mg/kg co tydzień (przy stosowaniu leków indukujących CYP3A4) lub co dwa tygodnie (gdy nie stosuje się takich leków).
- Docelowa dawka podtrzymująca to 6–8 mg/kg masy ciała na dobę (maksymalnie 500 mg na dobę), podawana raz dziennie151617.
- U dzieci o masie ciała powyżej 55 kg dawka nie powinna przekraczać 500 mg na dobę.
- W przypadku dzieci o masie ciała poniżej 20 kg należy zachować szczególną ostrożność – dostępne są ograniczone dane dotyczące bezpieczeństwa i skuteczności.
Odstawianie leku u dzieci i młodzieży
- Zmniejszanie dawki powinno odbywać się stopniowo, zwykle o około 2 mg/kg masy ciała na tydzień, zgodnie ze schematem w zależności od masy ciała:
- 20–28 kg: 25–50 mg/na dobę
- 29–41 kg: 50–75 mg/na dobę
- 42–55 kg: 100 mg/na dobę
- powyżej 55 kg: 100 mg/na dobę
Pacjenci w podeszłym wieku
- Brakuje pełnych danych dotyczących stosowania zonisamidu u osób starszych, dlatego leczenie należy rozpoczynać ostrożnie181920.
- Nie ma konieczności automatycznego zmniejszania dawki, ale lekarz może zdecydować o wolniejszym zwiększaniu dawki oraz dokładniejszym monitorowaniu bezpieczeństwa terapii.
- U pacjentów z niewydolnością nerek zaleca się ostrożność – lek i jego metabolity są wydalane przez nerki, a wydłużenie przerw między zwiększaniem dawek może być konieczne18193.
- W przypadku ostrej niewydolności nerek lub znacznie podwyższonego poziomu kreatyniny w surowicy lek należy odstawić.
- U osób z bardzo niskim klirensem kreatyniny (<20 ml/min) obserwowano zwiększenie stężenia zonisamidu w organizmie.
- U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby (łagodne lub umiarkowane) może być konieczne wydłużenie odstępów pomiędzy zwiększaniem dawki123.
- Stosowanie leku jest przeciwwskazane przy ciężkich zaburzeniach czynności wątroby.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
- Zonisamid może być stosowany u kobiet w wieku rozrodczym wyłącznie wtedy, gdy jest to konieczne i po dokładnej ocenie ryzyka i korzyści212223.
- Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję podczas leczenia i przez miesiąc po jego zakończeniu.
- Jeśli pacjentka zajdzie w ciążę lub podejrzewa ciążę, powinna niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
- Maksymalna dawka dobowa zonisamidu to 500 mg na dobę, niezależnie od tego, czy lek jest stosowany samodzielnie, czy jako lek wspomagający456.
- Przedawkowanie może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak śpiączka, drgawki, depresja oddechowa, zaburzenia pracy serca i nerek91011.
- Nie ma specyficznej odtrutki – w razie przedawkowania stosuje się leczenie objawowe, a w wyjątkowych przypadkach można rozważyć hemodializę.
Tabela: Schemat dawkowania zonisamidu w różnych grupach pacjentów
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli (monoterapia) | 100 mg/dobę przez 2 tygodnie, następnie 200 mg/dobę przez kolejne 2 tygodnie, potem 300 mg/dobę (raz na dobę). W razie potrzeby zwiększanie o 100 mg co 2 tygodnie do maks. 500 mg/dobę456. |
| Dorośli (leczenie wspomagające) | 50 mg/dobę (w 2 dawkach podzielonych) przez 1 tydzień, potem 100 mg/dobę przez 2 tydzień, zwiększanie o 100 mg co tydzień (z induktorami CYP3A4) lub co 2 tygodnie (bez induktorów lub przy zaburzeniach nerek/wątroby), docelowo 300–500 mg/dobę456. |
| Dzieci (6 lat i starsze) | Początkowo 1 mg/kg/dobę (raz dziennie), zwiększanie o 1 mg/kg co tydzień (z induktorami CYP3A4) lub co 2 tygodnie (bez induktorów), docelowo 6–8 mg/kg/dobę, maks. 500 mg/dobę151617. |
| Osoby starsze | Jak u dorosłych, ale zaleca się ostrożność i powolne zwiększanie dawki181920. |
| Pacjenci z niewydolnością nerek | Zalecane wolniejsze zwiększanie dawki. Przeciwwskazane w ostrej niewydolności nerek lub znacznie podwyższonej kreatyninie18193. |
| Pacjenci z niewydolnością wątroby | Nie stosować w ciężkiej niewydolności. W łagodnej lub umiarkowanej niewydolności wydłużyć odstępy pomiędzy zwiększaniem dawki123. |
| Kobiety w ciąży i karmiące piersią | Stosować tylko w razie konieczności, po dokładnej ocenie ryzyka i korzyści, z obowiązkową antykoncepcją podczas leczenia212223. |
Zonisamid – elastyczność i bezpieczeństwo dawkowania
Dawkowanie zonisamidu jest precyzyjnie dostosowywane do indywidualnych potrzeb pacjenta. Lek można stosować zarówno jako jedyny środek przeciwpadaczkowy, jak i w połączeniu z innymi lekami. Dawkę zwiększa się stopniowo, co pozwala ograniczyć ryzyko działań niepożądanych i umożliwia ocenę skuteczności terapii. W szczególnych grupach pacjentów, takich jak dzieci, osoby starsze czy osoby z chorobami nerek lub wątroby, dawkowanie wymaga większej ostrożności i często wolniejszego tempa zwiększania dawki. Przestrzeganie schematu dawkowania oraz konsultacje z lekarzem pozwalają osiągnąć skuteczną i bezpieczną terapię456.


















