Bezpieczeństwo stosowania leków u dzieci – dlaczego to tak ważne?

Leczenie dzieci lekami, w tym antybiotykami takimi jak streptomycyna, różni się znacząco od terapii osób dorosłych. Dzieci nie są „małymi dorosłymi” – ich organizmy mają inne tempo metabolizmu, wchłaniania i wydalania leków. Ponadto ich układ nerwowy i słuchowy są bardziej wrażliwe, co sprawia, że niektóre substancje czynne mogą wywoływać poważniejsze działania niepożądane. Dlatego też bezpieczeństwo i skuteczność leków muszą być oceniane osobno dla pacjentów pediatrycznych, a dawkowanie dostosowywane nie tylko do masy ciała, ale również do wieku oraz rozwoju poszczególnych narządów1.

Zakres stosowania streptomycyny u dzieci

Streptomycyna to antybiotyk aminoglikozydowy, który jest stosowany w leczeniu umiarkowanie ciężkich i ciężkich zakażeń wywołanych przez wrażliwe bakterie. Wskazania do stosowania obejmują m.in. gruźlicę (zawsze w połączeniu z innymi lekami przeciwprątkowymi), dżumę, tularemię, brucelozę, niektóre choroby weneryczne (np. ziarniniak pachwinowy, wrzód miękki), zakażenia układu oddechowego, zapalenie wsierdzia i układu moczowego oraz posocznicę2. Jednak decyzja o wdrożeniu streptomycyny u dzieci wymaga dużej ostrożności, a jej zastosowanie powinno być uzasadnione ciężkością zakażenia i brakiem alternatyw.

Przedziały wiekowe i ograniczenia

Streptomycynę można stosować u dzieci, jednak należy pamiętać, że u najmłodszych pacjentów ryzyko działań niepożądanych jest wyższe. U małych dzieci, zwłaszcza otrzymujących dawki wyższe niż zalecane, opisywano przypadki poważnych zaburzeń czynności układu nerwowego, takich jak osłupienie, zwiotczenie mięśni, śpiączka czy depresja oddechowa3. Dlatego też stosowanie streptomycyny u dzieci powinno być zawsze bardzo dokładnie rozważone.

Ważne dla rodziców:

  • Streptomycyna może powodować uszkodzenie słuchu, szczególnie przy długotrwałym leczeniu lub przekroczeniu zalecanej dawki.
  • Przed rozpoczęciem terapii oraz w trakcie leczenia zaleca się wykonywanie badań słuchu u dzieci.
  • W razie wystąpienia objawów takich jak szumy uszne, ból głowy, nudności lub zaburzenia równowagi należy niezwłocznie poinformować lekarza.
  • Małym dzieciom lek należy podawać wyłącznie w zalecanych dawkach, a każda zmiana dawkowania powinna być skonsultowana z lekarzem.

Dawkowanie streptomycyny u dzieci

Dawkowanie streptomycyny u dzieci zawsze powinno być ustalane indywidualnie przez lekarza, z uwzględnieniem wieku, masy ciała oraz stanu zdrowia dziecka. Producent zaleca, aby u małych dzieci nie przekraczać zalecanych dawek leku, gdyż zbyt duża ilość substancji może prowadzić do poważnych zaburzeń układu nerwowego i oddechowego13.

Dawkowanie powinno być dostosowane także w przypadku dzieci z zaburzeniami pracy nerek, ponieważ w tej grupie pacjentów ryzyko toksycznego działania leku na słuch i układ nerwowy jest jeszcze większe1.

Bezpieczeństwo stosowania streptomycyny u dzieci

Streptomycyna może powodować poważne działania niepożądane, zwłaszcza u dzieci. Najgroźniejsze z nich to uszkodzenie słuchu (ototoksyczność), objawiające się m.in. szumami usznymi, zaburzeniami równowagi, a nawet trwałą utratą słuchu1. Dodatkowo mogą wystąpić objawy neurotoksyczności, takie jak osłupienie czy depresja oddechowa, szczególnie przy przedawkowaniu. U dzieci, które przeszły zabieg chirurgiczny, istnieje ryzyko wystąpienia groźnego dla życia bezdechu po rozintubowaniu3.

Streptomycyna jest przeciwwskazana u pacjentów z chorobami narządu słuchu, zaburzeniami błędnika oraz miastenią, a także w przypadku nadwrażliwości na antybiotyki z grupy aminoglikozydów4.

O czym pamiętać przy stosowaniu streptomycyny u dzieci:

  • Streptomycynę należy podawać domięśniowo, najlepiej w duże grupy mięśni, aby zmniejszyć ryzyko uszkodzenia nerwów i podrażnienia w miejscu wstrzyknięcia.
  • W razie pojawienia się nowych zakażeń grzybiczych lub bakteryjnych podczas terapii, lek należy odstawić i rozpocząć odpowiednie leczenie.
  • W trakcie leczenia konieczna jest ścisła obserwacja dziecka, zwłaszcza jeśli lek podawany jest podczas lub po zabiegu chirurgicznym.
  • Nie należy stosować streptomycyny u dzieci z rozpoznaną miastenią, ze względu na ryzyko nasilenia objawów tej choroby.

Streptomycyna – podsumowanie bezpieczeństwa stosowania u dzieci

Grupa wiekowa Możliwość stosowania Dawkowanie
Niemowlęta (0–1 rok) Z dużą ostrożnością, tylko w uzasadnionych przypadkach Nie przekraczać zalecanych dawek; indywidualne dostosowanie przez lekarza
Dzieci (1–12 lat) Możliwe przy ścisłej kontroli, tylko w uzasadnionych wskazaniach Nie przekraczać zalecanych dawek; indywidualne dostosowanie przez lekarza
Młodzież (≥12 lat) Możliwość stosowania jak u dorosłych, pod kontrolą lekarza Dawka jak u dorosłych, po indywidualnej ocenie

13

Pytania i odpowiedzi

Czy streptomycynę można stosować u dzieci?

Tak, ale wyłącznie w określonych wskazaniach i pod ścisłą kontrolą lekarza. Stosowanie wymaga dużej ostrożności.

Jakie działania niepożądane może wywołać streptomycyna u dzieci?

Może powodować uszkodzenie słuchu, zaburzenia równowagi, neurotoksyczność oraz reakcje alergiczne.

Czy streptomycynę można stosować u niemowląt?

Stosowanie jest możliwe tylko w uzasadnionych przypadkach i pod ścisłą kontrolą lekarza, nie należy przekraczać zalecanych dawek.

Jak podaje się streptomycynę dzieciom?

Lek podaje się domięśniowo, najlepiej w duże grupy mięśni, aby zmniejszyć ryzyko działań niepożądanych.