Dlaczego stosowanie leków w ciąży i podczas karmienia piersią wymaga szczególnej ostrożności?

W okresie ciąży i laktacji kobieta powinna zachować wyjątkową ostrożność przy przyjmowaniu jakichkolwiek leków. Substancje lecznicze mogą przenikać przez łożysko, a także do mleka matki, wpływając na rozwój płodu lub dziecka. Każda decyzja o rozpoczęciu leczenia musi uwzględniać potencjalne korzyści i możliwe ryzyko zarówno dla matki, jak i dla dziecka1234567.

Stosowanie sofosbuwiru w ciąży

Sofosbuwir jest substancją czynną stosowaną w leczeniu przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu C. Występuje zarówno samodzielnie, jak i w połączeniu z innymi lekami przeciwwirusowymi (np. ledipaswir, welpataswir, woksylaprewir). Warto wiedzieć, że zalecenia dotyczące bezpieczeństwa mogą się różnić w zależności od formy leku i innych substancji czynnych obecnych w preparacie.

Sofosbuwir jako pojedyncza substancja czynna

  • Nie ma wystarczających danych na temat stosowania sofosbuwiru u kobiet w ciąży (dane dotyczą mniej niż 300 kobiet w ciąży)1589.
  • Badania na zwierzętach nie wykazały szkodliwego wpływu na rozwój płodu10111213.
  • Nie można jednak całkowicie ocenić ryzyka, dlatego w okresie ciąży zaleca się unikanie stosowania sofosbuwiru10111213.

Sofosbuwir w połączeniu z innymi lekami

  • W przypadku terapii skojarzonej z rybawiryną lub peginterferonem alfa i rybawiryną należy zachować szczególną ostrożność, gdyż rybawiryna jest silnie szkodliwa dla płodu (wykazano działanie teratogenne i embriotoksyczne u zwierząt)1589.
  • Kobiety w wieku rozrodczym oraz ich partnerzy powinni stosować skuteczną antykoncepcję w trakcie terapii i przez określony czas po jej zakończeniu zgodnie z zaleceniami dotyczącymi rybawiryny1589.
  • W przypadku połączeń z ledipaswirem, welpataswirem lub woksylaprewirem również nie zaleca się stosowania w ciąży, głównie z powodu braku wystarczających danych i możliwego ryzyka dla płodu23467.
  • W badaniach na zwierzętach nie wykazano szkodliwego wpływu na reprodukcję dla sofosbuwiru, ale dla welpataswiru istnieje potencjalne ryzyko toksycznego wpływu na rozwój płodu267.
Ważne:

  • W razie konieczności zastosowania terapii skojarzonej z rybawiryną, ciąża jest bezwzględnym przeciwwskazaniem dla kobiety i jej partnera15.
  • Wszelkie decyzje o rozpoczęciu leczenia w okresie ciąży muszą być podejmowane indywidualnie przez lekarza na podstawie oceny ryzyka i korzyści.
  • Stosowanie antykoncepcji jest obowiązkowe przez cały okres leczenia i przez określony czas po jego zakończeniu, jeśli w terapii obecna jest rybawiryna.

Stosowanie sofosbuwiru podczas karmienia piersią

  • Nie wiadomo, czy sofosbuwir lub jego metabolity przenikają do mleka kobiety karmiącej101415161112131718.
  • Na podstawie badań na zwierzętach stwierdzono, że metabolity sofosbuwiru przenikają do mleka, co oznacza, że nie można wykluczyć zagrożenia dla noworodka lub niemowlęcia101415161112131718.
  • W związku z tym nie zaleca się stosowania sofosbuwiru podczas karmienia piersią.
  • W przypadku terapii skojarzonej z rybawiryną lub peginterferonem alfa i rybawiryną, karmienie piersią jest również przeciwwskazane10111213.

Sofosbuwir w połączeniu z innymi substancjami czynnymi

  • Połączenia z ledipaswirem, welpataswirem lub woksylaprewirem również nie są zalecane podczas karmienia piersią, ponieważ nie ma danych dotyczących bezpieczeństwa, a u zwierząt wykazano przenikanie tych substancji do mleka1415161718.
Warto wiedzieć:

  • Niektóre postaci leków zawierających sofosbuwir mogą być stosowane wyłącznie w określonych sytuacjach klinicznych, zawsze pod ścisłą kontrolą lekarza.
  • W przypadku terapii skojarzonej z innymi lekami (np. rybawiryną) zalecenia dotyczące bezpieczeństwa mogą się różnić i należy zapoznać się z Charakterystyką Produktu Leczniczego danego leku.
  • Decyzja o przerwaniu karmienia piersią powinna być zawsze rozważana w porozumieniu z lekarzem prowadzącym.
  • Brak dostępnych danych o wpływie sofosbuwiru na płodność u ludzi, jednak badania na zwierzętach nie wykazały szkodliwego wpływu na płodność19231620212267.

Wpływ sofosbuwiru na płodność

Nie ma danych dotyczących wpływu sofosbuwiru na płodność u ludzi. Badania na zwierzętach nie wykazały negatywnego wpływu na zdolność do poczęcia potomstwa19231620212267.

Podsumowanie: Sofosbuwir w okresie ciąży i karmienia piersią – co warto zapamiętać?

Okres Możliwość stosowania Uwagi
Ciąża Nie zaleca się Brak wystarczających danych u ludzi; należy unikać, zwłaszcza w połączeniu z rybawiryną10234567.
Karmienie piersią Nie zaleca się Nie wiadomo, czy lek przenika do mleka kobiecego; ryzyko dla dziecka nie jest znane101415161112131718.
Wpływ na płodność Brak danych u ludzi Nie wykazano szkodliwego wpływu w badaniach na zwierzętach19231620212267.

Pytania i odpowiedzi

Czy sofosbuwir jest bezpieczny w ciąży?

Nie zaleca się stosowania sofosbuwiru w ciąży z powodu braku wystarczających danych u ludzi i potencjalnego ryzyka dla płodu102.

Czy podczas karmienia piersią można stosować sofosbuwir?

Nie zaleca się stosowania sofosbuwiru podczas karmienia piersią, ponieważ nie wiadomo, czy przenika do mleka i jakie może mieć skutki dla dziecka1014.

Jakie jest ryzyko stosowania sofosbuwiru z rybawiryną w ciąży?

Stosowanie sofosbuwiru z rybawiryną jest przeciwwskazane w ciąży ze względu na silne działanie szkodliwe rybawiryny na płód15.

Czy sofosbuwir wpływa na płodność?

Brak danych dotyczących wpływu na płodność u ludzi, ale badania na zwierzętach nie wykazały szkodliwego działania19.

Co zrobić, jeśli zajdę w ciążę podczas terapii sofosbuwirem i rybawiryną?

Należy natychmiast poinformować lekarza, ponieważ leczenie rybawiryną jest przeciwwskazane w ciąży1.