Co to jest omalizumab i do czego służy?

Omalizumab to humanizowane przeciwciało monoklonalne, które pomaga kontrolować objawy alergiczne, takie jak astma alergiczna, przewlekłe zapalenie błony śluzowej nosa z polipami nosa (CRSwNP) oraz przewlekła pokrzywka spontaniczna. Działa poprzez wiązanie się z immunoglobuliną E (IgE), która jest kluczowym czynnikiem w reakcjach alergicznych, i zapobiega jej przyłączaniu do komórek układu odpornościowego, co zmniejsza reakcje zapalne123.

Omalizumab stosowany jest jako leczenie wspomagające u pacjentów z ciężką, przewlekłą astmą alergiczną, u których standardowa terapia nie przynosi wystarczającej kontroli choroby, a także u dorosłych z ciężkim CRSwNP oraz u osób z przewlekłą pokrzywką spontaniczną, które nie reagują na leki przeciwhistaminowe456.

Stosowanie omalizumabu wymaga ostrożności i uwzględnienia przeciwwskazań, które mogą być bezwzględne lub względne, w zależności od stanu zdrowia pacjenta oraz postaci leku i dawki7.

Przeciwwskazania bezwzględne (nie stosować w żadnym przypadku)

  • Nadwrażliwość na omalizumab lub na którąkolwiek substancję pomocniczą – stosowanie leku u osób uczulonych może wywołać poważne reakcje alergiczne, w tym wstrząs anafilaktyczny, który zagraża życiu89.

Przeciwwskazania względne (stosowanie tylko w wyjątkowych przypadkach)

Omalizumab może być stosowany jedynie po dokładnej ocenie ryzyka przez lekarza w następujących sytuacjach:

  • Pacjenci z chorobami autoimmunologicznymi lub stanami wywołanymi przez kompleksy immunologiczne – brak danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania u tych osób, co wymaga ostrożności107.
  • Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby – brak badań potwierdzających bezpieczeństwo, konieczne monitorowanie107.
  • Pacjenci z zespołem hiper-IgE lub alergiczną aspergilozą oskrzelowo-płucną – omalizumab nie jest wskazany w leczeniu tych schorzeń107.
  • Pacjenci z anafilaksją w wywiadzie niezwiązaną z omalizumabem – zwiększone ryzyko reakcji anafilaktycznych po podaniu leku, konieczne podanie pod nadzorem lekarza i dostęp do leków przeciwdziałających reakcjom alergicznym1112.
Ważne: Pierwsze trzy dawki omalizumabu powinny być podawane pod ścisłym nadzorem pracownika ochrony zdrowia, ponieważ w tym czasie istnieje największe ryzyko wystąpienia reakcji alergicznych, w tym anafilaksji. Należy mieć zawsze pod ręką leki do natychmiastowego leczenia tych reakcji.13

Zachowaj szczególną ostrożność przy stosowaniu omalizumabu

W niektórych sytuacjach stosowanie omalizumabu wymaga szczególnej uwagi i ostrożności:

  • Reakcje alergiczne typu I – mogą pojawić się miejscowe lub ogólnoustrojowe reakcje alergiczne, w tym anafilaksja i wstrząs anafilaktyczny, nawet po długim czasie stosowania. Reakcje te najczęściej występują w ciągu 2 godzin po podaniu dawki, szczególnie podczas pierwszych trzech dawek, ale mogą wystąpić także później1412.
  • Choroba posurowicza – opóźniona reakcja alergiczna typu III, związana z tworzeniem się kompleksów immunologicznych przeciwko omalizumabowi. Objawia się zapaleniem i bólem stawów, wysypką, gorączką i powiększeniem węzłów chłonnych. Leki przeciwhistaminowe i kortykosteroidy mogą pomóc w zapobieganiu lub leczeniu tego stanu1516.
  • Zespół Churga-Straussa i hipereozynofilia – rzadko może wystąpić układowe zapalenie naczyń i znaczne zwiększenie liczby eozynofilów (rodzaj białych krwinek) związane ze zmniejszeniem dawki kortykosteroidów. Objawy to wysypka, zaostrzenie objawów astmy, powikłania sercowe i neuropatia. W takich przypadkach może być konieczne przerwanie leczenia omalizumabem1718.
  • Zarażenia pasożytnicze – IgE bierze udział w obronie przed niektórymi pasożytami jelitowymi. U pacjentów z wysokim ryzykiem zarażeń, np. podróżujących na obszary endemiczną, należy zachować ostrożność. Jeśli leczenie przeciwpasożytnicze jest nieskuteczne, rozważa się przerwanie terapii omalizumabem1920.
  • Osoby wrażliwe na lateks – ampułko-strzykawki zawierają elementy z lateksu, co może powodować reakcje alergiczne u osób uczulonych na lateks21.
  • Zmniejszanie dawki kortykosteroidów – nie należy nagle przerywać stosowania kortykosteroidów ogólnoustrojowych lub wziewnych po rozpoczęciu leczenia omalizumabem. Dawki kortykosteroidów powinny być zmniejszane stopniowo i pod ścisłą kontrolą lekarza1412.
Ważne: Stosowanie omalizumabu wymaga regularnej obserwacji pacjenta pod kątem wystąpienia reakcji alergicznych i innych działań niepożądanych, zwłaszcza podczas pierwszych dawek oraz u osób z chorobami współistniejącymi. W przypadku pojawienia się niepokojących objawów należy natychmiast zgłosić się do lekarza.11

Podsumowanie przeciwwskazań i zaleceń dotyczących bezpieczeństwa stosowania omalizumabu

Omalizumab jest skutecznym lekiem stosowanym w leczeniu ciężkiej astmy alergicznej, przewlekłego zapalenia błony śluzowej nosa z polipami oraz przewlekłej pokrzywki spontanicznej. Jego stosowanie jest jednak przeciwwskazane u osób uczulonych na substancję czynną lub substancje pomocnicze. W przypadku niektórych schorzeń, takich jak choroby autoimmunologiczne, zaburzenia czynności nerek i wątroby, czy zespół hiper-IgE, stosowanie omalizumabu wymaga ostrożności. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko reakcji alergicznych, zwłaszcza anafilaksji, która może wystąpić nawet po długim czasie stosowania leku. Dlatego pierwsze dawki powinny być podawane pod nadzorem medycznym z dostępem do leków przeciwdziałających reakcjom alergicznym. Ponadto, należy unikać nagłego odstawienia kortykosteroidów podczas terapii omalizumabem oraz monitorować pacjentów z ryzykiem zakażeń pasożytniczych.

Przeciwwskazanie Typ
Nadwrażliwość na omalizumab lub substancje pomocnicze Przeciwwskazane
Choroby autoimmunologiczne Należy zachować ostrożność
Zaburzenia czynności nerek lub wątroby Należy zachować ostrożność
Zespół hiper-IgE i alergiczna aspergiloza oskrzelowo-płucna Przeciwwskazane
Alergia na lateks (dotyczy ampułko-strzykawek) Należy zachować ostrożność
Anafilaksja w wywiadzie niezwiązana z omalizumabem Należy zachować ostrożność
Zakażenia pasożytnicze u pacjentów z wysokim ryzykiem Należy zachować ostrożność

Pytania i odpowiedzi

Kiedy omalizumab jest przeciwwskazany?

Omalizumab jest przeciwwskazany u osób uczulonych na omalizumab lub składniki leku.

Czy omalizumab można stosować u osób z chorobami autoimmunologicznymi?

Stosowanie omalizumabu u pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi wymaga ostrożności i indywidualnej oceny lekarza.

Jakie są objawy reakcji alergicznych po podaniu omalizumabu?

Mogą to być wysypka, obrzęk, trudności w oddychaniu, a w ciężkich przypadkach wstrząs anafilaktyczny.

Czy omalizumab można stosować u osób uczulonych na lateks?

U osób wrażliwych na lateks stosowanie omalizumabu w ampułko-strzykawce może wiązać się z ryzykiem reakcji alergicznej.

Czy można nagle przerwać stosowanie kortykosteroidów podczas leczenia omalizumabem?

Nie, nagłe przerwanie kortykosteroidów nie jest zalecane; dawki należy zmniejszać stopniowo pod kontrolą lekarza.