REKLAMA

Jak działa morfina?

Morfina należy do grupy silnych leków przeciwbólowych zwanych opioidami. Jej działanie polega na wiązaniu się z receptorami opioidowymi w ośrodkowym układzie nerwowym, co prowadzi do zniesienia odczuwania bólu oraz łagodzenia emocjonalnej reakcji na ból123. Działa także uspokajająco, może wywoływać senność i obniżać napięcie mięśni gładkich w różnych narządach, jak przewód pokarmowy czy drogi moczowe45.

Wskazania do stosowania morfiny u dorosłych

Zakres zastosowań morfiny jest szeroki, ale zależy od postaci leku oraz drogi podania. Morfina występuje w postaci tabletek, roztworów do wstrzykiwań oraz preparatów do podania zewnątrzoponowego i podpajęczynówkowego67.

  • Silny i przewlekły ból – morfina jest stosowana u osób dorosłych w leczeniu silnego bólu, zwłaszcza gdy inne leki nie są wystarczająco skuteczne89.
  • Ból nowotworowy – szczególnie często stosowana w łagodzeniu bólu towarzyszącego chorobom nowotworowym10.
  • Ból pooperacyjny – morfina może być używana w silnych bólach pooperacyjnych, najczęściej od drugiego dnia po zabiegu11.
  • Ból ostry i przewlekły o nasileniu od umiarkowanego do silnego – podawana w przypadkach, gdy ból nie ustępuje po zastosowaniu innych leków121314.
  • Bóle wywołane rozległymi urazami – szczególnie w sytuacjach nagłych, takich jak urazy wielonarządowe15.
  • Ból w opiece paliatywnej – stosowana do łagodzenia bólu u osób w zaawansowanym stadium choroby, na przykład w hospicjach10.
  • Ból pochodzenia nocyceptywnego – czyli ból wynikający z uszkodzenia tkanek, nie zaś z zaburzeń nerwowych16.
Ważne: Wskazania do stosowania morfiny mogą się różnić w zależności od postaci leku i drogi podania. Nie każda postać leku jest przeznaczona do wszystkich typów bólu – na przykład roztwory do wstrzykiwań są stosowane głównie w nagłych przypadkach lub tam, gdzie podanie doustne nie jest możliwe. Z kolei tabletki o przedłużonym uwalnianiu są przeznaczone do leczenia bólu przewlekłego. Zawsze należy uwzględnić te różnice przy planowaniu leczenia61718.

Wskazania w zależności od drogi podania

  • Podanie doustne (tabletki o przedłużonym lub zmodyfikowanym uwalnianiu, tabletki powlekane): stosowane w przewlekłym bólu, szczególnie nowotworowym, ale także w silnym bólu pooperacyjnym od drugiego dnia po operacji1110.
  • Roztwory do wstrzykiwań (dożylnie, domięśniowo, podskórnie): stosowane w nagłych przypadkach silnego bólu, takich jak rozległe urazy lub silny ból pooperacyjny, a także w przypadkach, gdy nie można zastosować drogi doustnej1215.
  • Podanie zewnątrzoponowe i podpajęczynówkowe: wykorzystywane w leczeniu silnych bólów, nieustępujących po innych lekach, najczęściej podczas zabiegów operacyjnych lub w leczeniu przewlekłego bólu18.

Stosowanie morfiny u dzieci

Stosowanie morfiny u dzieci jest ograniczone i zależy od postaci leku oraz wieku dziecka.

  • Tabletki o przedłużonym i zmodyfikowanym uwalnianiu: nie są zalecane dla dzieci poniżej 12 lat19.
  • Tabletki powlekane: mogą być niewłaściwe dla dzieci poniżej 12 lat ze względu na dawkę substancji czynnej20.
  • Roztwory do wstrzykiwań: u dzieci i noworodków należy zachować szczególną ostrożność i rozważyć niższe dawki, ze względu na zwiększoną wrażliwość na działanie morfiny, zwłaszcza jeśli chodzi o oddychanie21.

Niektóre postaci morfiny nie są przeznaczone do stosowania u dzieci, a w przypadku dzieci młodszych niż 6 lat stosowanie morfiny w tabletkach jest zazwyczaj niewskazane20. Zawsze należy uwzględnić wiek i masę ciała dziecka oraz indywidualne potrzeby w doborze dawki.

Inne specjalne grupy pacjentów

  • Osoby starsze: mogą być bardziej wrażliwe na działanie morfiny, dlatego często zaleca się stosowanie mniejszych dawek oraz dokładne monitorowanie2223.
  • Pacjenci z niewydolnością nerek lub wątroby: w tych grupach może być konieczne zmniejszenie dawki oraz zachowanie szczególnej ostrożności2425.

Tabela: Wskazania do stosowania morfiny w różnych grupach pacjentów

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Silny i przewlekły ból Tak Tak, z ograniczeniami Nie (w przypadku tabletek o przedłużonym uwalnianiu) Tak, z modyfikacją Tak, z modyfikacją
Ból nowotworowy Tak Tak, z ograniczeniami Nie (w przypadku tabletek o przedłużonym uwalnianiu) Tak, z modyfikacją Tak, z modyfikacją
Ból pooperacyjny (od 2. dnia) Tak Nie (w przypadku tabletek o przedłużonym uwalnianiu) Nie Tak, z modyfikacją Tak, z modyfikacją
Ból ostry (urazy) Tak Tak, z ograniczeniami Tak, z ograniczeniami Tak, z modyfikacją Tak, z modyfikacją
Informacje praktyczne:

  • Morfina jest stosowana tylko wtedy, gdy inne leki przeciwbólowe nie przynoszą wystarczającej ulgi.
  • Nie każda postać morfiny jest odpowiednia dla wszystkich pacjentów – wybór zależy od rodzaju bólu, wieku i stanu zdrowia.
  • Wskazania do stosowania morfiny u dzieci są bardzo ograniczone i wymagają indywidualnej oceny przez lekarza.
  • W przypadku pacjentów z chorobami nerek lub wątroby konieczne jest indywidualne dobranie dawki.
  • Osoby starsze mogą wymagać mniejszych dawek i dokładniejszego monitorowania podczas leczenia morfiną.

Morfina jako skuteczny lek na silny ból

Morfina pozostaje jednym z najważniejszych leków w leczeniu silnego bólu, szczególnie wtedy, gdy inne środki okazują się nieskuteczne. Jej zastosowanie wymaga jednak indywidualnego podejścia – należy uwzględnić rodzaj bólu, drogę podania oraz szczególne potrzeby pacjenta, zwłaszcza jeśli chodzi o dzieci, osoby starsze czy osoby z chorobami nerek lub wątroby. Właściwy dobór postaci leku i dawki sprawia, że morfina jest bezpiecznym i skutecznym narzędziem w walce z bólem, pod warunkiem stosowania zgodnie z zaleceniami lekarza81811.

Pytania i odpowiedzi

Kiedy stosuje się morfinę?

Morfina jest stosowana w leczeniu silnego i przewlekłego bólu, zwłaszcza gdy inne leki nie działają812.

Czy morfinę można podawać dzieciom?

Niektóre postacie morfiny nie są zalecane dla dzieci, zwłaszcza poniżej 12 lat. Stosowanie u dzieci wymaga ostrożności i indywidualnej oceny2021.

Jakie są główne wskazania do stosowania morfiny?

Najczęściej morfinę stosuje się w silnym bólu nowotworowym, bólu pooperacyjnym oraz przy rozległych urazach1015.

Czy osoby starsze mogą przyjmować morfinę?

Tak, ale mogą wymagać mniejszych dawek i dokładniejszego monitorowania podczas leczenia2423.

W jakich przypadkach nie należy stosować morfiny?

Nie zaleca się stosowania morfiny w łagodzeniu bólu o cechach psychopatologicznych oraz w niektórych przypadkach u dzieci2720.

REKLAMA