Jak podaje się kwas zoledronowy?
Kwas zoledronowy należy do leków z grupy bisfosfonianów i jest stosowany przede wszystkim u dorosłych w celu zapobiegania powikłaniom kostnym u pacjentów z nowotworami z przerzutami do kości oraz w leczeniu hiperkalcemii, czyli podwyższonego poziomu wapnia we krwi spowodowanego chorobą nowotworową1234. Lek podaje się wyłącznie dożylnie, w postaci roztworu lub koncentratu rozcieńczanego przed podaniem. Infuzja powinna trwać co najmniej 15–20 minut, a przed jej rozpoczęciem pacjent powinien być odpowiednio nawodniony567.
Schemat dawkowania dla dorosłych
- Zapobieganie powikłaniom kostnym u pacjentów z nowotworami: standardowa dawka to 4 mg kwasu zoledronowego podawana co 3 do 4 tygodni w formie dożylnej infuzji1234891011.
- Leczenie hiperkalcemii (TIH): podaje się jednorazowo 4 mg kwasu zoledronowego w postaci infuzji dożylnej1213141516171819.
- Suplementacja: zaleca się, aby pacjenci dodatkowo przyjmowali doustnie 500 mg wapnia i 400 j.m. witaminy D na dobę w trakcie leczenia1234891011.
- Czas trwania terapii: zależy od decyzji lekarza prowadzącego oraz efektów leczenia. Początek działania kwasu zoledronowego występuje po 2–3 miesiącach od rozpoczęcia leczenia122348.
Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
Bezpieczeństwo i skuteczność stosowania kwasu zoledronowego u dzieci i młodzieży nie zostały określone dla większości wskazań onkologicznych, dlatego nie zaleca się rutynowego stosowania tej substancji w tej grupie wiekowej2829303132333435. Wyjątkiem są badania dotyczące leczenia ciężkiej wrodzonej łamliwości kości, gdzie stosowano dawki uzależnione od masy ciała (np. 0,025 mg/kg co 3 miesiące u dzieci w wieku 1–3 lat oraz 0,05 mg/kg co 3 miesiące u dzieci w wieku 3–17 lat), ale dotyczy to tylko wybranych przypadków i nie jest standardem363738394041.
Pacjenci w podeszłym wieku
Dawkowanie dla osób starszych jest takie samo jak dla dorosłych, o ile nie występują zaburzenia czynności nerek lub inne przeciwwskazania1234.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
- TIH (hiperkalcemia nowotworowa): u pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek (stężenie kreatyniny poniżej 400 μmol/l lub 4,5 mg/dl) nie ma konieczności modyfikacji dawki1213141516171819.
-
Zapobieganie powikłaniom kostnym: przed rozpoczęciem leczenia należy oznaczyć klirens kreatyniny. U osób z klirensem kreatyniny od 30 do 60 ml/min stosuje się zmniejszone dawki:
- klirens >60 ml/min: 4,0 mg
- klirens 50–60 ml/min: 3,5 mg
- klirens 40–49 ml/min: 3,3 mg
- klirens 30–39 ml/min: 3,0 mg
- Ciężka niewydolność nerek (klirens kreatyniny poniżej 30 ml/min): kwas zoledronowy jest przeciwwskazany2021222324252627.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
Nie ma konieczności modyfikacji dawki, jednak z powodu ograniczonych danych należy zachować ostrożność424344454647.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
Kwas zoledronowy nie jest zalecany do stosowania w ciąży oraz w okresie karmienia piersią – w tych grupach lek jest przeciwwskazany4849505152535455.
Zmiany dawkowania w zależności od wskazania
W przypadku kwasu zoledronowego stosowanego do zapobiegania powikłaniom kostnym oraz w leczeniu hiperkalcemii nowotworowej, schemat dawkowania jest jasno określony i nie zmienia się w zależności od rodzaju nowotworu. Zmiany dotyczą tylko pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, gdzie dawka jest indywidualnie dostosowywana1234891011.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
- Zalecana maksymalna dawka jednorazowa nie powinna przekraczać 4 mg na dobę u dorosłych w przypadku leczenia powikłań kostnych lub hiperkalcemii nowotworowej1234891011.
- Przekroczenie dawki może prowadzić do zaburzeń czynności nerek i nieprawidłowych stężeń elektrolitów, w tym wapnia, fosforu i magnezu, co może być groźne dla zdrowia5657585960616263.
- W przypadku przedawkowania zalecane jest monitorowanie stanu pacjenta i wyrównanie poziomu wapnia, jeśli wystąpi hipokalcemia5657585960616263.
- Podczas terapii kwasem zoledronowym należy regularnie monitorować parametry biochemiczne krwi, w tym poziom wapnia, fosforanów, magnezu i kreatyniny.
- Lek nie powinien być mieszany z roztworami zawierającymi wapń lub inne kationy dwuwartościowe, aby uniknąć ryzyka interakcji.
- Utrzymanie odpowiedniego nawodnienia przed i po podaniu leku zmniejsza ryzyko działań niepożądanych ze strony nerek.
- W przypadku wystąpienia pogorszenia czynności nerek podczas leczenia należy czasowo odstawić lek i wznowić dopiero po powrocie parametrów do normy.
Podsumowanie – kwas zoledronowy: schematy dawkowania dla różnych grup pacjentów
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli (zapobieganie powikłaniom kostnym) | 4 mg dożylnie co 3–4 tygodnie1234 |
| Dorośli (leczenie hiperkalcemii nowotworowej) | Jednorazowa dawka 4 mg dożylnie1213 |
| Osoby starsze | Dawka jak u dorosłych, jeśli nie występują zaburzenia czynności nerek1 |
| Dzieci i młodzież | Nie zaleca się stosowania, brak zaleceń dotyczących dawkowania w onkologii2829 |
| Pacjenci z łagodną lub umiarkowaną niewydolnością nerek |
|
| Pacjenci z ciężką niewydolnością nerek (CLcr < 30 ml/min) | Przeciwwskazane20 |
| Kobiety w ciąży i karmiące piersią | Przeciwwskazane48 |
| Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby | Brak konieczności modyfikacji dawki, zalecana ostrożność42 |


















