REKLAMA

Jak działa kwas 5-aminolewulinowy?

Kwas 5-aminolewulinowy (5-ALA) należy do grupy leków przeciwnowotworowych oraz środków wykorzystywanych w terapii fotodynamicznej123. Po podaniu, 5-ALA jest przekształcany w komórkach w substancję o nazwie protoporfiryna IX (PPIX), która gromadzi się szczególnie w komórkach nowotworowych lub zmienionych chorobowo3. Po naświetleniu odpowiednim światłem, PPIX zaczyna świecić (fluorescencja) lub wywołuje reakcję, która prowadzi do zniszczenia nieprawidłowych komórek13. W zależności od zastosowania, mechanizm ten wykorzystywany jest do uwidaczniania złośliwych guzów podczas operacji lub do leczenia zmian skórnych.

Wskazania do stosowania u dorosłych

Wskazania do stosowania kwasu 5-aminolewulinowego zależą od postaci leku oraz drogi podania. Poniżej przedstawiono najważniejsze zastosowania tej substancji u osób dorosłych.

  • Wspomaganie chirurgii glejaka złośliwego (III i IV stopień WHO) – w postaci doustnej, kwas 5-aminolewulinowy jest wykorzystywany do uwidaczniania tkanek nowotworowych podczas zabiegów neurochirurgicznych. Pozwala to chirurgom lepiej odróżnić tkankę nowotworową od zdrowej i dokładniej usunąć guz4.
  • Leczenie rogowacenia słonecznego (aktynicznego) – w postaci żelu lub plastra, stosuje się miejscowo w terapii fotodynamicznej do usuwania łagodnych i umiarkowanych zmian typu rogowacenia słonecznego, głównie na twarzy, skórze głowy, szyi, tułowiu i kończynach56. Terapia polega na nałożeniu preparatu na zmienione miejsce, a następnie naświetleniu światłem czerwonym lub światłem dziennym, co prowadzi do zniszczenia nieprawidłowych komórek.
  • Leczenie powierzchownego i guzkowego raka podstawnokomórkowego – żel z kwasem 5-aminolewulinowym jest wskazany do leczenia niektórych postaci raka podstawnokomórkowego u dorosłych, szczególnie wtedy, gdy leczenie chirurgiczne nie jest możliwe lub może prowadzić do niekorzystnego efektu kosmetycznego5.
  • Leczenie obszarów zagrożonych nowotworem – żel może być stosowany także w miejscach, gdzie występuje wiele zmian rogowacenia słonecznego lub gdzie istnieje ryzyko rozwoju nowotworu skóry5.
Ważne: Wskazania kwasu 5-aminolewulinowego zależą od postaci leku. Roztwór doustny wykorzystywany jest wyłącznie w neurochirurgii do uwidaczniania złośliwych guzów mózgu, natomiast preparaty miejscowe (żel, plaster) przeznaczone są do leczenia zmian skórnych, takich jak rogowacenie słoneczne czy rak podstawnokomórkowy. Nie należy stosować preparatów miejscowych na inne zmiany niż te wymienione w wskazaniach456.

Połączenia z innymi substancjami czynnymi

W dostępnych produktach leczniczych kwas 5-aminolewulinowy występuje jako jedyna substancja czynna i nie jest łączony z innymi lekami w jednej postaci leku. Jednak w przypadku terapii fotodynamicznej, bardzo istotnym elementem jest połączenie działania leku z odpowiednim źródłem światła, które aktywuje substancję w leczonych tkankach3.

Wskazania do stosowania u dzieci i młodzieży

Stosowanie kwasu 5-aminolewulinowego w leczeniu rogowacenia słonecznego oraz raka podstawnokomórkowego nie jest przewidziane dla dzieci i młodzieży. Brakuje danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa stosowania tej substancji w tej grupie wiekowej7. Dotyczy to zarówno żelu, jak i plastra. Roztwór doustny jest przeznaczony wyłącznie dla dorosłych4.

  • Rogowacenie słoneczne – terapia nie jest zalecana u dzieci i młodzieży7.
  • Rak podstawnokomórkowy – nie stosować u dzieci i młodzieży7.
  • Wizualizacja glejaka złośliwego – wyłącznie dla dorosłych4.

Stosowanie w innych grupach pacjentów

W dokumentacji nie wskazano szczególnych zaleceń dotyczących stosowania kwasu 5-aminolewulinowego u osób starszych lub pacjentów z niewydolnością nerek, jednak dla niektórych postaci leku mogą być wymagane środki ostrożności lub indywidualna ocena przez lekarza89. W przypadku kobiet w ciąży, stosowanie plastra leczniczego nie jest zalecane, chyba że jest to absolutnie konieczne10.

Porównanie wskazań w różnych grupach pacjentów

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Wizualizacja glejaka złośliwego (roztwór doustny) Tak Nie Nie Tak Tak
Leczenie rogowacenia słonecznego (żel, plaster) Tak Nie Nie Tak Tak
Leczenie raka podstawnokomórkowego (żel) Tak Nie Nie Tak Tak
Wskazówka: Preparaty z kwasem 5-aminolewulinowym są dostępne w różnych formach: żel, plaster oraz proszek do sporządzania roztworu doustnego. Każda postać leku ma swoje specyficzne zastosowanie i nie można ich stosować zamiennie. Przed użyciem warto sprawdzić, czy dany produkt jest przeznaczony do leczenia Twojego schorzenia oraz czy jest odpowiedni dla Twojej grupy wiekowej i stanu zdrowia456.

Kwas 5-aminolewulinowy – nowoczesne wsparcie w leczeniu wybranych chorób

Kwas 5-aminolewulinowy jest wykorzystywany głównie u dorosłych pacjentów, w zależności od postaci leku i drogi podania. Doustny roztwór stosowany jest w neurochirurgii do wizualizacji złośliwych guzów mózgu podczas operacji, natomiast miejscowe preparaty (żel i plaster) służą do leczenia rogowacenia słonecznego i niektórych postaci raka podstawnokomórkowego. Stosowanie u dzieci i młodzieży nie jest zalecane. Skuteczność terapii została potwierdzona w licznych badaniach klinicznych, a różnorodność postaci leku pozwala na indywidualne dopasowanie terapii do potrzeb pacjenta456.

Pytania i odpowiedzi

Na co stosuje się kwas 5-aminolewulinowy?

Jest stosowany u dorosłych do wspomagania usuwania złośliwych guzów mózgu oraz leczenia rogowacenia słonecznego i niektórych postaci raka podstawnokomórkowego.123

Czy kwas 5-aminolewulinowy można stosować u dzieci?

Nie. Stosowanie u dzieci i młodzieży nie jest zalecane.4

Jakie są główne wskazania do miejscowego stosowania kwasu 5-aminolewulinowego?

Leczenie rogowacenia słonecznego oraz powierzchownego i guzkowego raka podstawnokomórkowego u dorosłych.5

Czy kwas 5-aminolewulinowy jest stosowany w leczeniu nowotworów skóry?

Tak, jest stosowany miejscowo do leczenia niektórych postaci raka podstawnokomórkowego.6

REKLAMA