Digoksyna – kiedy mówimy o przedawkowaniu?
Digoksyna to substancja czynna stosowana w leczeniu chorób serca, dostępna w różnych postaciach – zarówno jako tabletki, jak i roztwór do wstrzykiwań12. Standardowe dawki dobierane są indywidualnie w zależności od wieku, masy ciała, stanu zdrowia oraz wskazania do leczenia. Przedawkowanie występuje, gdy stężenie digoksyny w organizmie przekracza bezpieczny poziom, co najczęściej oznacza wartości powyżej 2-3 ng/ml, choć objawy toksyczności mogą pojawić się również przy niższych stężeniach, zwłaszcza u osób z czynnikami ryzyka345.
- Przedawkowanie digoksyny może być skutkiem przypadkowego lub celowego przyjęcia zbyt dużej dawki, błędów w dawkowaniu lub zaburzeń funkcjonowania nerek, które wpływają na usuwanie leku z organizmu3.
- Na toksyczność narażone są szczególnie osoby starsze, pacjenci z zaburzeniami elektrolitowymi (np. niedoborem potasu), niewydolnością nerek, niedoczynnością tarczycy czy chorobami serca45.
- U dzieci przedawkowanie występuje przy mniejszych dawkach niż u dorosłych i może być bardzo niebezpieczne6.
Objawy przedawkowania digoksyny
Objawy zatrucia digoksyną mogą być bardzo różnorodne i zależą od dawki, czasu narażenia oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta. Wyróżnia się objawy łagodne, umiarkowane i ciężkie, z przewagą zaburzeń pracy serca, ale także objawy ze strony układu pokarmowego, nerwowego i wzroku78645.
- Objawy ze strony serca:
- zaburzenia rytmu serca (arytmie), np. przedwczesne skurcze komorowe, tachykardia, bradykardia, bloki serca78
- nagłe zatrzymanie akcji serca8
- spadek ciśnienia tętniczego4
- Objawy ze strony układu pokarmowego:
- brak apetytu (anoreksja)8
- nudności i wymioty84
- biegunka4
- bóle brzucha9
- Objawy neurologiczne:
- zawroty głowy64
- osłabienie, zmęczenie6
- dezorientacja, splątanie, omamy4
- senność, zaburzenia zachowania9
- Objawy ze strony narządu wzroku:
- zaburzenia widzenia barw (szczególnie widzenie na żółto)64
- podwójne widzenie4
- Zaburzenia elektrolitowe:
- hiperkaliemia (wysokie stężenie potasu) – częściej w ostrym zatruciu84
- hipokaliemia (niskie stężenie potasu) – częściej w przewlekłym zatruciu84
- Objawy przedawkowania digoksyny mogą być trudne do odróżnienia od innych schorzeń, szczególnie u osób starszych i dzieci.
- Nawet niewielkie przekroczenie dawki może być groźne dla osób z chorobami nerek, zaburzeniami elektrolitowymi czy niedoczynnością tarczycy.
- Niektóre objawy, takie jak zaburzenia widzenia czy nudności, mogą pojawić się wcześnie i być sygnałem ostrzegawczym.
- Każda nowa arytmia u osoby przyjmującej digoksynę powinna być traktowana jako potencjalny objaw przedawkowania.
Przedawkowanie u dzieci – szczególne ryzyko
Dzieci są bardziej wrażliwe na działanie digoksyny, a objawy przedawkowania mogą pojawić się już po przyjęciu stosunkowo niewielkich dawek. U dzieci częściej występują zaburzenia przewodzenia serca, a nudności i wymioty mogą nie być tak wyraźne jak u dorosłych610. W przypadku noworodków typowe są bradykardia (wolna akcja serca) i wydłużenie odstępu PR10. Objawy niespecyficzne, takie jak osłabienie czy zaburzenia wzrostu, również mogą wskazywać na zatrucie9.
Postępowanie w przypadku przedawkowania digoksyny
Leczenie zatrucia digoksyną zależy od nasilenia objawów oraz ilości przyjętej substancji. W przypadku ostrego przedawkowania, szczególnie po połknięciu dużej ilości leku, stosuje się płukanie żołądka oraz podanie dużych dawek węgla aktywnego, aby ograniczyć wchłanianie leku911. Jednak u niektórych pacjentów płukanie żołądka powinno być wykonane ostrożnie, a czasami zaleca się wcześniejsze podanie atropiny, aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia arytmii11.
- W leczeniu zatrucia stosuje się także atropinę (przy bradykardii), leki antyarytmiczne takie jak lidokaina lub fenytoina oraz preparaty potasu w przypadku niedoboru tego pierwiastka121314.
- W razie konieczności możliwe jest zastosowanie czasowej stymulacji serca (kardiostymulacji)121314.
- Dializa nie jest skuteczna w usuwaniu digoksyny z organizmu12.
- Najważniejsze leczenie w przypadku ciężkiego zatrucia to podanie przeciwciał Fab skierowanych przeciw digoksynie (odtrutka). Są one bardzo skuteczne i mogą szybko odwrócić objawy toksyczności712.
Tabela podsumowująca objawy i postępowanie przy przedawkowaniu digoksyny
| Objawy | Postępowanie | Konieczność hospitalizacji |
|---|---|---|
| Łagodne (np. nudności, zawroty głowy, zaburzenia widzenia) | Obserwacja, wyrównanie elektrolitów, węgiel aktywny w razie niedawnego spożycia | Może być konieczna, zwłaszcza przy współistniejących chorobach86 |
| Umiarkowane (np. arytmie, bradykardia, osłabienie, dezorientacja) | Monitorowanie EKG, leki antyarytmiczne, atropina, korekta elektrolitów, rozważenie podania Fab | Zalecana, szczególnie u dzieci i osób starszych712 |
| Ciężkie (zatrzymanie serca, ciężkie arytmie, zaburzenia świadomości, hiperkaliemia) | Pilne leczenie szpitalne, podanie przeciwciał Fab, stymulacja serca, intensywna korekta zaburzeń | Bezwzględnie konieczna712 |
- Niektóre stany, takie jak niedobór potasu czy magnezu, choroby nerek i wiek podeszły, znacznie zwiększają ryzyko przedawkowania digoksyny.
- U dzieci objawy mogą być mniej charakterystyczne, dlatego każda zmiana zachowania czy pracy serca powinna być niepokojąca.
- W razie podejrzenia zatrucia digoksyną należy jak najszybciej zgłosić się do szpitala – szybkie rozpoznanie i wdrożenie leczenia ratuje życie.
Digoksyna – dlaczego należy zachować szczególną ostrożność?
Przedawkowanie digoksyny to stan, który może zagrażać życiu, niezależnie od wieku i ogólnego stanu zdrowia. Toksyczne działanie na serce i inne układy organizmu sprawia, że nawet niewielkie błędy w dawkowaniu lub nieprawidłowe stosowanie leku mogą mieć poważne konsekwencje. W przypadku ciężkiego zatrucia istnieje skuteczne antidotum – przeciwciała Fab, które mogą szybko odwrócić groźne objawy12. Jednak najlepszym sposobem ochrony jest stosowanie digoksyny wyłącznie zgodnie z zaleceniami lekarza i regularne kontrolowanie jej poziomu we krwi, zwłaszcza w grupach ryzyka.


















