Digoksyna – kiedy mówimy o przedawkowaniu?

Digoksyna to substancja czynna stosowana w leczeniu chorób serca, dostępna w różnych postaciach – zarówno jako tabletki, jak i roztwór do wstrzykiwań12. Standardowe dawki dobierane są indywidualnie w zależności od wieku, masy ciała, stanu zdrowia oraz wskazania do leczenia. Przedawkowanie występuje, gdy stężenie digoksyny w organizmie przekracza bezpieczny poziom, co najczęściej oznacza wartości powyżej 2-3 ng/ml, choć objawy toksyczności mogą pojawić się również przy niższych stężeniach, zwłaszcza u osób z czynnikami ryzyka345.

  • Przedawkowanie digoksyny może być skutkiem przypadkowego lub celowego przyjęcia zbyt dużej dawki, błędów w dawkowaniu lub zaburzeń funkcjonowania nerek, które wpływają na usuwanie leku z organizmu3.
  • Na toksyczność narażone są szczególnie osoby starsze, pacjenci z zaburzeniami elektrolitowymi (np. niedoborem potasu), niewydolnością nerek, niedoczynnością tarczycy czy chorobami serca45.
  • U dzieci przedawkowanie występuje przy mniejszych dawkach niż u dorosłych i może być bardzo niebezpieczne6.

Objawy przedawkowania digoksyny

Objawy zatrucia digoksyną mogą być bardzo różnorodne i zależą od dawki, czasu narażenia oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta. Wyróżnia się objawy łagodne, umiarkowane i ciężkie, z przewagą zaburzeń pracy serca, ale także objawy ze strony układu pokarmowego, nerwowego i wzroku78645.

Ważne:

  • Objawy przedawkowania digoksyny mogą być trudne do odróżnienia od innych schorzeń, szczególnie u osób starszych i dzieci.
  • Nawet niewielkie przekroczenie dawki może być groźne dla osób z chorobami nerek, zaburzeniami elektrolitowymi czy niedoczynnością tarczycy.
  • Niektóre objawy, takie jak zaburzenia widzenia czy nudności, mogą pojawić się wcześnie i być sygnałem ostrzegawczym.
  • Każda nowa arytmia u osoby przyjmującej digoksynę powinna być traktowana jako potencjalny objaw przedawkowania.

Przedawkowanie u dzieci – szczególne ryzyko

Dzieci są bardziej wrażliwe na działanie digoksyny, a objawy przedawkowania mogą pojawić się już po przyjęciu stosunkowo niewielkich dawek. U dzieci częściej występują zaburzenia przewodzenia serca, a nudności i wymioty mogą nie być tak wyraźne jak u dorosłych610. W przypadku noworodków typowe są bradykardia (wolna akcja serca) i wydłużenie odstępu PR10. Objawy niespecyficzne, takie jak osłabienie czy zaburzenia wzrostu, również mogą wskazywać na zatrucie9.

Postępowanie w przypadku przedawkowania digoksyny

Leczenie zatrucia digoksyną zależy od nasilenia objawów oraz ilości przyjętej substancji. W przypadku ostrego przedawkowania, szczególnie po połknięciu dużej ilości leku, stosuje się płukanie żołądka oraz podanie dużych dawek węgla aktywnego, aby ograniczyć wchłanianie leku911. Jednak u niektórych pacjentów płukanie żołądka powinno być wykonane ostrożnie, a czasami zaleca się wcześniejsze podanie atropiny, aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia arytmii11.

  • W leczeniu zatrucia stosuje się także atropinę (przy bradykardii), leki antyarytmiczne takie jak lidokaina lub fenytoina oraz preparaty potasu w przypadku niedoboru tego pierwiastka121314.
  • W razie konieczności możliwe jest zastosowanie czasowej stymulacji serca (kardiostymulacji)121314.
  • Dializa nie jest skuteczna w usuwaniu digoksyny z organizmu12.
  • Najważniejsze leczenie w przypadku ciężkiego zatrucia to podanie przeciwciał Fab skierowanych przeciw digoksynie (odtrutka). Są one bardzo skuteczne i mogą szybko odwrócić objawy toksyczności712.

Tabela podsumowująca objawy i postępowanie przy przedawkowaniu digoksyny

Objawy Postępowanie Konieczność hospitalizacji
Łagodne (np. nudności, zawroty głowy, zaburzenia widzenia) Obserwacja, wyrównanie elektrolitów, węgiel aktywny w razie niedawnego spożycia Może być konieczna, zwłaszcza przy współistniejących chorobach86
Umiarkowane (np. arytmie, bradykardia, osłabienie, dezorientacja) Monitorowanie EKG, leki antyarytmiczne, atropina, korekta elektrolitów, rozważenie podania Fab Zalecana, szczególnie u dzieci i osób starszych712
Ciężkie (zatrzymanie serca, ciężkie arytmie, zaburzenia świadomości, hiperkaliemia) Pilne leczenie szpitalne, podanie przeciwciał Fab, stymulacja serca, intensywna korekta zaburzeń Bezwzględnie konieczna712
Pamiętaj:

  • Niektóre stany, takie jak niedobór potasu czy magnezu, choroby nerek i wiek podeszły, znacznie zwiększają ryzyko przedawkowania digoksyny.
  • U dzieci objawy mogą być mniej charakterystyczne, dlatego każda zmiana zachowania czy pracy serca powinna być niepokojąca.
  • W razie podejrzenia zatrucia digoksyną należy jak najszybciej zgłosić się do szpitala – szybkie rozpoznanie i wdrożenie leczenia ratuje życie.

Digoksyna – dlaczego należy zachować szczególną ostrożność?

Przedawkowanie digoksyny to stan, który może zagrażać życiu, niezależnie od wieku i ogólnego stanu zdrowia. Toksyczne działanie na serce i inne układy organizmu sprawia, że nawet niewielkie błędy w dawkowaniu lub nieprawidłowe stosowanie leku mogą mieć poważne konsekwencje. W przypadku ciężkiego zatrucia istnieje skuteczne antidotum – przeciwciała Fab, które mogą szybko odwrócić groźne objawy12. Jednak najlepszym sposobem ochrony jest stosowanie digoksyny wyłącznie zgodnie z zaleceniami lekarza i regularne kontrolowanie jej poziomu we krwi, zwłaszcza w grupach ryzyka.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są pierwsze objawy przedawkowania digoksyny?

Pierwsze objawy to najczęściej nudności, brak apetytu, zaburzenia widzenia oraz zaburzenia rytmu serca.8

Czy istnieje odtrutka na zatrucie digoksyną?

Tak, stosuje się przeciwciała Fab skierowane przeciw digoksynie, które szybko odwracają objawy zatrucia.12

Jak postępować w przypadku podejrzenia przedawkowania digoksyny?

W przypadku podejrzenia zatrucia należy niezwłocznie zgłosić się do szpitala. Leczenie obejmuje m.in. wyrównanie elektrolitów, podanie leków antyarytmicznych, a w ciężkich przypadkach zastosowanie przeciwciał Fab.12

Czy dializa pomaga w usunięciu digoksyny z organizmu?

Nie, dializa nie jest skuteczna w usuwaniu digoksyny z organizmu.12

Kto jest szczególnie narażony na przedawkowanie digoksyny?

Szczególnie narażone są osoby starsze, pacjenci z chorobami nerek, zaburzeniami elektrolitowymi oraz dzieci.4