Cefazolina – mechanizm działania

Na czym polega mechanizm działania substancji czynnej?

Mechanizm działania substancji czynnej to sposób, w jaki dany lek wpływa na organizm, aby osiągnąć zamierzony efekt terapeutyczny. W przypadku cefazoliny, która jest antybiotykiem z grupy cefalosporyn pierwszej generacji, kluczowe jest zrozumienie, jak działa na bakterie wywołujące zakażenia¹²³.

Warto wyjaśnić dwa pojęcia: farmakodynamika i farmakokinetyka. Farmakodynamika opisuje, jak lek oddziałuje na organizm – czyli, jak hamuje lub wspiera różne procesy w ciele. Farmakokinetyka z kolei dotyczy tego, co dzieje się z lekiem po podaniu – jak jest wchłaniany, rozprowadzany, przekształcany i wydalany z organizmu. Oba te aspekty są istotne, aby w pełni zrozumieć skuteczność i bezpieczeństwo stosowania cefazoliny⁴.

Jak działa cefazolina na bakterie?

Cefazolina to antybiotyk, który działa bakteriobójczo, czyli prowadzi do zabicia bakterii wywołujących zakażenia¹³. Substancja ta należy do grupy cefalosporyn i podawana jest wyłącznie pozajelitowo – to znaczy dożylnie lub domięśniowo⁴.

Mechanizm działania cefazoliny polega na blokowaniu syntezy ściany komórkowej bakterii. Lek wiąże się z tzw. białkami wiążącymi penicylinę (PBP), które są niezbędne do budowy i utrzymania ściany komórkowej bakterii³⁴⁵. Bez prawidłowej ściany bakteria traci swoją wytrzymałość i ginie.

• Cefazolina jest skuteczna przeciwko wielu bakteriom Gram-dodatnim, takim jak Staphylococcus aureus (oprócz szczepów opornych na metycylinę), Streptococcus pyogenes oraz innym paciorkowcom⁶².
• Działa również na niektóre bakterie Gram-ujemne, na przykład Escherichia coli, Klebsiella spp., Proteus mirabilis i Haemophilus influenzae⁷.
• Nie działa na bakterie wytwarzające niektóre enzymy (beta-laktamazy), które mogą rozkładać cefazolinę⁸.
• Nie jest skuteczna wobec niektórych bakterii, takich jak Pseudomonas aeruginosa, Enterococcus, czy szczepy Staphylococcus aureus oporne na metycylinę⁹.

Co dzieje się z cefazoliną w organizmie? (losy leku po podaniu)

Po podaniu domięśniowym lub dożylnym cefazolina bardzo szybko wchłania się do krwi. Najwyższe stężenia we krwi osiągane są w ciągu 30-75 minut po wstrzyknięciu domięśniowym lub już po 5 minutach po podaniu dożylnym¹⁰¹¹¹².

• Po podaniu domięśniowym dawki 1 g, maksymalne stężenie we krwi wynosi 37–63 mikrogramy/ml po około godzinie¹³.
• Po dożylnym podaniu 1 g, stężenie w surowicy jest najwyższe już po kilku minutach i stopniowo się obniża¹².
• Cefazolina bardzo dobrze rozprzestrzenia się po organizmie – przenika do mięśni, kości, płynu stawowego, żółci oraz tkanek miękkich¹⁴.
• Przechodzi przez łożysko do krwi płodu oraz w niewielkich ilościach do mleka matki karmiącej¹⁴.
• Cefazolina praktycznie nie jest przekształcana w organizmie – wydalana jest w postaci niezmienionej, głównie przez nerki wraz z moczem¹⁵.
• Około 80–100% podanej dawki zostaje wydalone w ciągu doby, większość w pierwszych 6 godzinach¹⁶.
• Okres półtrwania (czyli czas, po którym połowa leku zostaje usunięta z organizmu) wynosi około 1,5–2 godziny u osób zdrowych, ale u pacjentów z niewydolnością nerek może się znacznie wydłużyć¹⁴.

Badania przedkliniczne cefazoliny

Przedkliniczne badania przeprowadzone na zwierzętach wykazały, że cefazolina ma niską toksyczność ostrą¹⁷¹⁸. W badaniach wielokrotnego podawania nie stwierdzono poważnych działań niepożądanych, choć u niektórych gatunków (króliki) obserwowano działanie toksyczne na nerki, natomiast u szczurów i psów nie zaobserwowano tego efektu¹⁹²⁰.

• Cefazolina nie wykazywała działania uszkadzającego płód ani nie wpływała na płodność zwierząt¹⁸.
• Nie prowadzono badań dotyczących działania rakotwórczego i mutagennego¹⁹.

Podsumowanie – cefazolina jako skuteczny antybiotyk pierwszej generacji

Cefazolina to sprawdzony antybiotyk, który działa poprzez blokowanie budowy ściany komórkowej bakterii, prowadząc do ich śmierci. Jest skuteczna wobec wielu bakterii odpowiedzialnych za zakażenia skóry, kości, stawów i innych tkanek, choć nie działa na wszystkie rodzaje bakterii. Po podaniu szybko rozprzestrzenia się w organizmie, a większość dawki wydalana jest przez nerki. Przedkliniczne badania potwierdziły jej niską toksyczność oraz bezpieczeństwo w zakresie płodności i rozwoju płodu. Stosowanie cefazoliny wymaga uwzględnienia oporności bakterii oraz właściwego dawkowania, zwłaszcza u osób z chorobami nerek¹⁴¹¹¹².

Tabela podsumowująca: mechanizm działania i farmakokinetyka cefazoliny