Atomoksetyna – przeciwwskazania

Czym jest atomoksetyna i kiedy należy uważać?

Atomoksetyna (łac. Atomoxetinum) należy do grupy leków wpływających na ośrodkowy układ nerwowy i jest zaliczana do sympatykomimetyków¹². Jej głównym zadaniem jest leczenie zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) u dzieci od 6. roku życia, młodzieży i dorosłych³⁴. Atomoksetyna działa poprzez zwiększenie stężenia noradrenaliny w mózgu, co poprawia koncentrację, zmniejsza impulsywność oraz nadpobudliwość¹.

Warto jednak pamiętać, że nie wszyscy mogą ją stosować. W niektórych przypadkach atomoksetyna jest przeciwwskazana bezwzględnie, czyli nie wolno jej stosować w żadnych okolicznościach. Są też sytuacje, kiedy jej przyjmowanie jest możliwe tylko po bardzo dokładnej ocenie przez lekarza (przeciwwskazania względne). Dodatkowo istnieją grupy pacjentów, u których leczenie atomoksetyną wymaga wyjątkowej ostrożności, na przykład ze względu na inne choroby lub przyjmowane leki⁵.

Przeciwwskazania bezwzględne – kiedy nie wolno stosować atomoksetyny?

• Nadwrażliwość na atomoksetynę lub inne składniki preparatu – Osoby uczulone na tę substancję mogą doświadczyć ciężkich reakcji alergicznych, takich jak obrzęk, wysypka czy duszność⁶⁷.
• Jednoczesne stosowanie inhibitorów monoaminooksydazy (IMAO) – Połączenie tych leków z atomoksetyną może prowadzić do niebezpiecznych powikłań, w tym gwałtownego wzrostu ciśnienia krwi i innych ciężkich reakcji⁶⁷.
• Okres do 14 dni po zakończeniu leczenia IMAO – Ryzyko groźnych interakcji utrzymuje się przez co najmniej dwa tygodnie po odstawieniu inhibitorów MAO⁶⁷.
• Jaskra z wąskim kątem przesączania – Atomoksetyna może powodować rozszerzenie źrenic i podwyższenie ciśnienia wewnątrzgałkowego, co grozi pogorszeniem wzroku lub nawet utratą widzenia u tych osób⁶⁷.
• Ciężkie choroby sercowo-naczyniowe – Dotyczy to m.in. ciężkiego nadciśnienia, niewydolności serca, miażdżycy zarostowej tętnic, dławicy piersiowej, wrodzonych wad serca, kardiomiopatii, zawału serca, groźnych zaburzeń rytmu serca oraz chorób kanałów jonowych. W takich przypadkach stosowanie atomoksetyny grozi nagłym pogorszeniem stanu zdrowia, a nawet śmiercią⁶⁷.
• Ciężkie choroby naczyń mózgowych – Przeciwwskazanie dotyczy osób po udarze mózgu lub z tętniakiem, ponieważ lek może zwiększyć ryzyko powikłań naczyniowych, takich jak kolejne udary⁸⁹.
• Guz chromochłonny nadnerczy (obecnie lub w przeszłości) – U tych pacjentów atomoksetyna może wywołać gwałtowny wzrost ciśnienia krwi, co zagraża życiu⁸⁹.

Przeciwwskazania względne – ostrożność i decyzja lekarza

Są sytuacje, w których atomoksetyna może być stosowana tylko wtedy, gdy lekarz uzna, że korzyści przewyższają ryzyko. Do najważniejszych należą:

• Choroby serca o mniejszym nasileniu lub inne choroby układu krążenia – Atomoksetyna może wpływać na tętno i ciśnienie krwi, dlatego pacjenci z chorobami serca wymagają szczególnej obserwacji⁵¹⁰.
• Wrodzony lub nabyty zespół wydłużonego odstępu QT oraz występowanie tego zespołu w rodzinie – Lek może nasilać zaburzenia rytmu serca¹¹¹².
• Przebyte napady drgawek lub padaczka – Atomoksetyna może zwiększać ryzyko napadów, więc jej stosowanie wymaga ostrożności i obserwacji¹³¹⁴.
• Choroby, które mogą prowadzić do nagłych zmian ciśnienia lub rytmu serca – Dotyczy to także osób z niedociśnieniem ortostatycznym¹¹¹⁵.
• Choroby wątroby – W przypadku pojawienia się objawów uszkodzenia wątroby (np. żółtaczka, wzrost enzymów wątrobowych) konieczne jest natychmiastowe odstawienie leku i nie można go już ponownie włączyć¹⁶¹⁷.

Kiedy zachować szczególną ostrożność?

Niektóre sytuacje nie wykluczają leczenia atomoksetyną, ale wymagają od lekarza i pacjenta szczególnej czujności:

• Dzieci w wieku poniżej 6 lat – Atomoksetyna nie jest przeznaczona dla tej grupy wiekowej, ponieważ nie ma wystarczających danych na temat jej bezpieczeństwa i skuteczności u najmłodszych¹⁸¹⁹.
• Pacjenci z zaburzeniami wzrostu i rozwoju – U dzieci i młodzieży należy regularnie kontrolować wzrost i masę ciała, gdyż długotrwałe leczenie może wpływać na te parametry²⁰¹⁴.
• Osoby z zaburzeniami psychicznymi – U niektórych pacjentów mogą wystąpić lub nasilić się objawy psychotyczne, maniakalne, agresja, chwiejność emocjonalna, depresja lub lęk. W takich przypadkach lekarz powinien dokładnie obserwować pacjenta podczas terapii¹³²¹.
• Osoby z alergiami – Rzadko mogą pojawić się reakcje alergiczne, takie jak wysypka czy obrzęk, które wymagają przerwania leczenia¹³²¹.
• Pacjenci z niewydolnością nerek – U osób ze schyłkową niewydolnością nerek lek może zwiększać ciśnienie krwi, dlatego konieczna jest ostrożność i monitorowanie¹⁷.
• Ryzyko zachowań samobójczych – U dzieci i młodzieży leczonych atomoksetyną obserwowano nieco częściej myśli i próby samobójcze, dlatego wymagają one szczególnej obserwacji⁵²².

Tabela podsumowująca przeciwwskazania

Atomoksetyna – bezpieczeństwo i czujność w terapii ADHD

Atomoksetyna jest ważnym narzędziem w leczeniu ADHD, jednak jej stosowanie wymaga rozwagi. Przeciwwskazania bezwzględne wykluczają jej użycie w określonych chorobach serca, naczyń mózgowych, przy jaskrze z wąskim kątem czy podczas terapii inhibitorami MAO. W wielu przypadkach konieczna jest szczególna ostrożność, regularna kontrola stanu zdrowia i ścisła współpraca z lekarzem. Pacjenci powinni informować lekarza o wszystkich dolegliwościach i zmianach samopoczucia podczas leczenia atomoksetyną, aby zapewnić sobie bezpieczeństwo i skuteczność terapii^{651613722101217}.