Substancje czynne

Wyciąg z Dendrobium nobile to ekstrakt orchidei bogaty w alkaloidy, fenanthreny i polisacharydy. Tradycyjnie stosowany w TCM przy gorączce i problemach trawiennych. Badania przedkliniczne sugerują właściwości antyoksydacyjne i neuroprotekcyjne, ale brak dowodów klinicznych u ludzi. Wymaga ostrożności ze względu na ryzyko drgawek i interakcji z lekami.

Wyciąg z figi zawiera polifenole, antocyjany, kumaryny i flawonoidy odpowiedzialne za jego właściwości antyoksydacyjne i przeciwzapalne. Badania na zwierzętach sugerują działanie hipoglikemiczne i hipolipemizujące, jednak kliniczne dowody u ludzi są wciąż ograniczone. Przy stosowaniu leków na cukrzycę wymagana jest konsultacja z lekarzem lub farmaceutą.

Wyciąg z grzyba Enoki (Flammulina velutipes) to koncentrat beta-glukanów, flammuliny i fenolokwasów. Badania przedkliniczne sugerują działanie immunomodulujące, antyoksydacyjne oraz wspierające prawidłowy poziom cholesterolu i glukozy. Brak dotychczas wystarczających badań klinicznych na ludziach.

Wyciąg z Tremella fuciformis dostarcza polisacharydów wiążących wodę porównywalnie do kwasu hialuronowego, wspiera odporność i wykazuje działanie antyoksydacyjne. Stosowany doustnie lub miejscowo; osoby na lekach przeciwzakrzepowych i kobiety w ciąży powinny zachować ostrożność.

Wyciąg z gurdliny japońskiej (Trichosanthes cucumerina) dostarcza kukurbitacyn, flawonoidów, triterpenoidów i saponin. Badania przedkliniczne sugerują działanie przeciwzapalne, antyoksydacyjne i hipoglikemiczne, choć brakuje dużych badań klinicznych potwierdzających te efekty u ludzi.

Wyciąg z huby Agarikon (Fomitopsis officinalis) to suplement zawierający beta-glukany, triterpenoidy i kumaryny. Badania laboratoryjne wskazują na aktywność przeciwwirusową i immunomodulacyjną, jednak kliniczne dowody u ludzi są na razie ograniczone. Przed stosowaniem warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.

Wyciąg z korzenia imperaty cylindrycznej zawiera DMSP, potas i flawonoidy, które nawilżają skórę poprzez osmoprotekcję. Badania na zwierzętach wskazują na działanie przeciwzapalne, antyoksydacyjne i hipoglikemizujące, jednak brakuje potwierdzających badań klinicznych u ludzi.

Wyciąg z jodły białej (Abies alba) pochodzi z kory, igieł lub nasion drzewa i zawiera polifenole, lignany, terpeny oraz kwasy tłuszczowe. Stosowany w kosmetyce i suplementach diety; olejek eteryczny tradycyjnie przy problemach oddechowych i bólach mięśni. Wymaga ostrożności w ciąży i przy astmie.

Wyciąg z kokosa zawiera kwas laurynowy, polifenole, flawonoidy i witaminy. Badania na zwierzętach i in vitro wskazują na właściwości przeciwutleniające, przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe. Stosowany zewnętrznie nawilża skórę i włosy; przed użyciem wewnętrznym warto skonsultować się z farmaceutą.

Wyciąg z korzenia kokoryczki wielokwiatowej to roślinny składnik o udokumentowanym działaniu przeciwzapalnym, nawilżającym i antyoksydacyjnym. Stosowany zewnętrznie łagodzi bóle stawowe, przyspiesza gojenie stłuczeń i pielęgnuje skórę. W kosmetyce doceniany za rozjaśnianie przebarwień i wsparcie kondycji włosów. Zawiera śluz, polifenole i flawonoidy – substancje odpowiedzialne za jego wszechstronne właściwości.

Wyciąg z oregano zawiera karwakrol i tymol – związki o działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwgrzybiczym i antyoksydacyjnym. Dostępny jako kapsułki, krople lub olejek do użytku zewnętrznego. Przed stosowaniem suplementu warto skonsultować się z farmaceutą, zwłaszcza przy jednoczesnym przyjmowaniu leków rozrzedzających krew lub przeciwcukrzycowych.

Wyciąg z liści laurowych (Laurus nobilis) zawiera eukaliptol, eugenol i flawonoidy o działaniu przeciwzapalnym i antyoksydacyjnym. Wstępne badania sugerują korzystny wpływ na poziom glukozy i lipidów w cukrzycy typu 2, jednak dowody kliniczne są nadal ograniczone.

Wyciąg z owoców Cnidium monnieri zawiera głównie ostol i inne kumaryny. Badania przedkliniczne wskazują na działanie rozszerzające naczynia, przeciwzapalne i ochronne dla kości, jednak brakuje solidnych badań klinicznych u ludzi. Nie stosować w ciąży i podczas laktacji.

Wyciąg z owoców poziomki zawiera antocyjany, kwas elagowy, flawonoidy i witaminę C o działaniu antyoksydacyjnym. Wstępne badania wskazują na możliwy wpływ na poziom glukozy, profil lipidowy i stan zapalny. Przed stosowaniem suplementów warto skonsultować się z farmaceutą, szczególnie przy przyjmowaniu leków rozrzedzających krew.

Wyciąg z Physalis angulata dostarcza fizalin, witanolidów, flawonoidów i fitosteroli. W badaniach przedklinicznych wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwutleniające i immunomodulujące. Dane kliniczne u ludzi są wciąż nieliczne.

Wyciąg z plechy listownicy (Laminaria japonica) to morski ekstrakt bogaty w fukoidan, laminarynę, fukosterol, fukoksantynę i jod. Stosowany w kosmetyce jako składnik nawilżający i przeciwzapalny; doustnie – tylko po konsultacji z lekarzem ze względu na ryzyko zaburzeń tarczycy i interakcje lekowe.

Wyciąg z przywrotnika żółtawozielonego zawiera garbniki, flawonoidy i pochodne kwasu salicylowego. Stosowany przy biegunkach, dolegliwościach żołądkowych, bólach menstruacyjnych i zewnętrznie na rany. Kobiety w ciąży powinny go unikać.

Wyciąg z ziaren ryżu siewnego zawiera γ-oryzanol, tokoferole, kwas ferulowy i antocyjany. Może wspomagać prawidłowy poziom cholesterolu LDL, działać antyoksydacyjnie i łagodzić przebarwienia skóry. Stosowany doustnie i zewnętrznie; bezpieczny do 30 g otrąb dziennie.

Wyciąg ze śluzu ślimaka to złożona mieszanina biologicznie aktywnych składników – kwasu hialuronowego, peptydów miedzi, allantoiny, kwasu glikolowego i enzymów antyoksydacyjnych. Badania kliniczne potwierdzają jego skuteczność w redukcji zmarszczek, poprawie nawilżenia i elastyczności skóry oraz wspomaganiu regeneracji po zabiegach i radioterapii.

EGCG to główny polifenol zielonej herbaty (~50% polifenoli). Wspiera odporność, metabolizm i gospodarkę glukozową w dawkach 270–800 mg/dobę. Przy wyższych dawkach może podnosić enzymy wątrobowe i wchodzić w groźne interakcje z lekami onkologicznymi.

Yacon to andyjski korzeń bogaty w fruktoologosacharydy (FOS) – prebiotyczne włókna fermentowane przez bakterie jelitowe. Wspiera zdrowie jelit, może pomagać w utrzymaniu prawidłowego poziomu cukru we krwi i kontroli masy ciała. Dostępny jako syrop, proszek i wyciąg w kapsułkach. Liści yaconu nie należy spożywać ze względu na ryzyko toksyczności nerek.

Yerba Santa to zioło bogate w flawonoidy (eriodictyol, sterubina) i kwasy fenolowe. Tradycyjnie stosowane przy kaszlu, astmie i zapaleniu oskrzeli. Wstępne badania sugerują działanie antyoksydacyjne i neuroprotekcyjne, lecz dowody kliniczne są wciąż ograniczone. Nie stosować w ciąży, karmieniu piersią ani przy nadciśnieniu.

Yuzu (Citrus junos) to owoc cytrusowy bogaty w flawonoidy, witaminę C i limonoidy. Badania wskazują na działanie przeciwutleniające, przeciwzapalne i przeciwpłytkowe. Wyciąg jest popularnym składnikiem dermokosmetyków – może wspierać syntezę kolagenu i rozjaśniać skórę.

Żarnowiec miotlasty (Cytisus scoparius) zawiera sparteinę i skoparyną, działające na rytm serca i wydalanie moczu. Stosowany tradycyjnie przy obrzękach i zaburzeniach rytmu serca, dziś rzadko używany ze względu na toksyczność. Bezwzględnie przeciwwskazany w ciąży i nadciśnieniu. Dawka powyżej 30 g surowej rośliny grozi zatruciem.

Zawłotnia śnieżna (Chlamydomonas nivalis) produkuje karotenoidy, polifenole i wielonienasycone kwasy tłuszczowe chroniące ją przed UV i mrozem. Wyciąg z tej algi stosowany jest w kosmetyce jako składnik antyoksydacyjny i potencjalnie przeciwstarzeniowy.

Żelazocyjanek potasu (E536) to substancja pomocnicza stosowana w farmacji i przemyśle spożywczym jako środek przeciwzbrylający. Zapobiega zlepianiu się proszków i granulatów w tabletkach, kapsułkach oraz jodowanej soli. Jest zatwierdzony przez EFSA, wpisany do Farmakopei Europejskiej i uznawany za bezpieczny – nie uwalnia wolnych cyjanków w organizmie.

Żeń-szeń brazylijski (Pfaffia paniculata, suma) to adaptogenna roślina amazońska. Korzeń zawiera beta-ecdysteron, pfaffosydy i kwas pfaffowy. Badania prowadzono dotąd głównie na zwierzętach; brak potwierdzonych wskazań klinicznych u ludzi. Nie stosować w ciąży i podczas karmienia piersią.