REKLAMA
Data publikacji:
Ostatnia aktualizacja:
Cynk na odporność — właściwości, niedobór, przedawkowanie, selen
Co warto wiedzieć o cynku?
Cynk, jako jeden z kluczowych pierwiastków w budowaniu silnego układu odpornościowego, zostanie przez nas opisany w pierwszej kolejności.
Jakie właściwości ma cynk?
Cynk odgrywa ważną rolę w tworzeniu kwasów nukleinowych, które są niezbędne do podziału i wzrostu komórek. Jest również potrzebny do produkcji, przechowywania i uwalniania insuliny – hormonu, który reguluje poziom cukru we krwi. Niedobór cynku może więc zaburzyć wydzielanie insuliny przez komórki Beta w trzustce, co może prowadzić do podwyższonego poziomu glukozy we krwi [4].
Jak cynk wpływa na odporność?
Cynk odgrywa kluczową rolę w funkcjonowaniu układu odpornościowego, szczególnie w procesie dojrzewania limfocytów T w grasicy. Grasica, narząd odpowiedzialny za rozwój tych komórek odpornościowych, osiąga największe rozmiary w dzieciństwie, a następnie stopniowo maleje wraz z wiekiem. W grasicy powstają komórki zwane tymocytami, z których tylko 5% przekształca się w limfocyty T i trafia do krwi obwodowej oraz narządów limfatycznych. Te komórki dojrzewają całkowicie w śledzionie i odgrywają kluczową rolę w niszczeniu komórek zaatakowanych wirusem podczas infekcji.
Długotrwały niedobór cynku może prowadzić do upośledzenia mobilizacji i różnicowania się komórek odpornościowych, a nawet do zaniku grasicy, co osłabia odpowiedź układu immunologicznego na infekcje wirusowe. Cynk gromadzi się głównie w krwinkach czerwonych i białych, a także w mięśniach, kościach, skórze, nerkach, wątrobie, trzustce, siatkówce i gruczole krokowym.
Jakie są naturalne źródła cynku?
Najwięcej cynku dostarczamy organizmowi, jedząc: mięso cielęce i wołowe, jaja, ryby, owoce morza, a także pestki dyni, kaszę gryczaną, nasiona fasoli, chleb żytni razowy i płatki owsiane.
Jakie są objawy niedoboru cynku?
Niewystarczająca podaż cynku w diecie może prowadzić do zmęczenia, osłabienia, braku koncentracji, a także zauważalnego wypadania włosów, powolnego gojenia się ran, tworzenia się aft w błonie śluzowej jamy ustnej i nawrotów sezonowych infekcji. Jeśli stwierdzamy niedobór cynku lub nie akceptujemy produktów żywnościowych będących jego źródłem, warto pomyśleć o suplementacji.
Suplementy i leki z cynkiem bez recepty
Cynk w aptekach można dostać w pod postacią leków, jak i suplementów diety. Leki dostępne na rynku, zawierające cynk to Zincteral, Zincas forte, Zincas, Zinkorot. Z kolei preparaty, będące suplementami diety to Cynek SR, Cynkovir immuno, Cynk organiczny z witaminą C.
Co musisz wiedzieć o selenie?
Drugi tytułowy pierwiastek, selen, ma równie istotne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego.
Jakie właściwości ma selen?
Selen jest mikroelementem, który odgrywa ważną rolę w wielu procesach w naszym organizmie. Jest niezbędny do działania enzymów, które chronią nasze komórki przed uszkodzeniami i pomagają w produkcji aktywnego hormonu tarczycy, który reguluje metabolizm. Selen ma także istotny wpływ na nasz układ odpornościowy, wspierając zarówno obronę organizmu przed infekcjami, jak i odpowiedź immunologiczną. Jego rola w utrzymaniu zdrowia jest dobrze udokumentowana i od lat badana przez naukowców [3].
Jak selen wpływa na odporność?
Badania wykazały, że codzienne przyjmowanie selenu w dawce 200 µg może zwiększyć aktywność naszych komórek odpornościowych, w szczególności limfocytów T, które pomagają zwalczać infekcje. Selen wspiera także działanie komórek NK, które są ważne w obronie organizmu przed wirusami i nowotworami. Działa on poprzez zwiększenie liczby receptorów, które pomagają tym komórkom rosnąć i działać skuteczniej, co wzmocnia nasz układ odpornościowy [1,2].
Jakie są naturalne źródła selenu?
Bogatym źródłem selenu są: mięso, ryby, produkty zbożowe, nabiał, niektóre owoce i warzywa (kapustne, strączkowe, czosnkowe), a także szparagi i soczewica. Jednak zawartość selenu w tych składnikach pożywienia, głównie pochodzenia roślinnego zależy od zawartości pierwiastka w glebie. A ten w zależności od szerokości geograficznej jest zmienny.
Jakie są objawy niedoboru selenu?
Niedobór selenu może objawiać się osłabieniem układu odpornościowego, co prowadzi do częstszych infekcji i trudności w ich zwalczaniu. Możesz także odczuwać ogólne zmęczenie, osłabienie, a także zauważyć problemy z włosami, paznokciami oraz skórą. W przypadku poważniejszych niedoborów mogą wystąpić zaburzenia pracy tarczycy i problemy z sercem.
Suplementy i leki z selenem bez recepty
Selen występuje w aptekach tylko w postaci suplementów diety. Przykładowe to Selen Solgar (100 i 200 ug), Selen organiczny Wallmark czy Bio-Selen plus Cynk.
Wnioski
Jedzenie pokarmów bogatych w cynk i selen lub ich suplementacja może pomóc w zapobieganiu infekcjom wirusowym i bakteryjnym. Te pierwiastki wspierają nasz układ odpornościowy, co sprawia, że organizm szybciej reaguje na zarazki, zmniejsza ryzyko zachorowania i skraca czas trwania choroby.
REKLAMA
Bibliografia
- Spallholz JE, Boylan LM, Larsen HS: Advances in understanding selenium’s role in the immune system. Ann NY Acad Sci 1990; 587: 123-139
- http://www.pnmedycznych.pl/wp-content/uploads/2017/01/pnm_2016_12_929-933.pdf
- https://pub.rejestrymedyczne.csioz.gov.pl/Pobieranie.ashx?type=32757-c
- https://pub.rejestrymedyczne.csioz.gov.pl/Pobieranie.ashx?type=7434-c
Omawiane substancje
Omawiane schorzenia
REKLAMA
Słownik medyczny
Insulina
Insulina to związek (hormon) produkowany przez trzustkę, który pomaga regulować poziom cukru (glukozy) we krwi. Umożliwia komórkom wchłanianie glukozy z krwi, co jest niezbędne do produkcji energii. Brak lub niewłaściwe działanie insuliny prowadzi do cukrzycy, choroby charakteryzującej się podwyższonym poziomem cukru we krwi.
Hormon
Hormon to substancja chemiczna wydzielana przez gruczoły, która reguluje różne procesy w organizmie, w tym metabolizm, wzrost i nastrój.
Glukoza
Glukoza to prosty cukier, który jest głównym źródłem energii dla komórek w organizmie. Znajduje się w wielu produktach spożywczych, takich jak owoce, warzywa i miód. Poziom glukozy we krwi jest regulowany przez insulinę, hormon produkowany przez trzustkę.
Wirus
Wirus to czynnik chorobotwórczy, który może infekować komórki żywych organizmów, w tym ludzi. Nie potrafi samodzielnie się rozmnażać, dlatego wnika do komórek gospodarza, by wykorzystać ich mechanizmy do tworzenia nowych wirusów.
Wirusy mogą powodować różne choroby, od przeziębienia po bardziej poważne infekcje, takie jak grypa czy COVID-19.
Infekcja
Infekcja to stan, w którym drobnoustroje chorobotwórcze, takie jak bakterie, wirusy, grzyby lub pasożyty, wnikają do organizmu i zaczynają się w nim namnażać. Aby wywołać chorobę, muszą pokonać naturalną odporność organizmu. Infekcje mogą być miejscowe (ograniczone do jednego obszaru) lub uogólnione (rozprzestrzenione po całym organizmie).
Immunologiczny
Immunologiczny odnosi się do układu odpornościowego, który chroni organizm przed infekcjami i chorobami. Odpowiedź immunologiczna to reakcja organizmu na patogeny.
Suplementacja
Suplementacja to proces dostarczania organizmowi dodatkowych składników odżywczych, które mogą być niezbędne do prawidłowego funkcjonowania, zwłaszcza w przypadku ich niedoboru.
suplement diety
Suplement diety to produkt spożywczy zawierający składniki odżywcze, takie jak witaminy, minerały, aminokwasy, czy ekstrakty roślinne, mający na celu uzupełnienie normalnej diety. Nie jest lekiem i nie służy do leczenia chorób, ale może wspierać zdrowie i dobre samopoczucie.
Witamina
Witamina to organiczny związek chemiczny, niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu, który musi być dostarczany z pożywieniem, ponieważ organizm nie jest w stanie go samodzielnie syntetyzować.
Mikroelement
Mikroelementy to pierwiastki chemiczne, które są niezbędne w niewielkich ilościach do prawidłowego funkcjonowania organizmu, takie jak żelazo, cynk czy miedź.
Hormon tarczycy
Hormony tarczycy to substancje chemiczne produkowane przez gruczoł tarczowy, które regulują wiele procesów metabolicznych w organizmie, w tym wzrost, rozwój i metabolizm energii.
Metabolizm
Metabolizm to zbiór wszystkich reakcji chemicznych zachodzących w komórkach organizmu, które umożliwiają ich wzrost i rozmnażanie, a także utrzymanie struktury i reakcję na bodźce. Procesy te dzielą się na kataboliczne (rozpad związków chemicznych z uwolnieniem energii) i anaboliczne (powstawanie związków chemicznych z wykorzystaniem energii). Enzymy odgrywają kluczową rolę w regulacji tych reakcji.
Tarczyca
Tarczyca to duży gruczoł wydzielania wewnętrznego, znajdujący się na przedniej części szyi. Jest kluczowym organem układu hormonalnego, odpowiedzialnym za regulację metabolizmu, bilansu energetycznego i produkcję ciepła. Problemy z tarczycą mogą wpływać na metabolizm, trawienie, apetyt oraz stan skóry i włosów.












Dodaj komentarz