, ,

Jak cynk i selen wpływa na układ odpornościowy?

Data publikacji:

Ostatnia aktualizacja:

Wpływ cynku i selenu na układ odpornościowy

Cynk i selen są niezbędnymi mikroelementami potrzebnymi do prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. Biorą udział w wielu procesach zachodzących w komórkach. Ich niedobór może skutkować zachwianiem równowagi i zaburzeniami prawidłowego funkcjonowania ustroju, w tym zmniejszeniem efektywności działania układu odpornościowego.
Wpływ cynku i selenu na układ odpornościowy

Cynk

Bierze udział w syntezie kwasów nukleinowych, warunkuje też podział i wzrost komórek, a także umożliwia syntezę,  magazynowanie i wydzielanie insuliny [4]. Jego niedobór zatem może prowadzić do zaburzenia wydzielania insuliny przez komórki Beta wysp trzustkowych i prowadzić do nadmiernego stężenia glukozy we krwi.

Rola cynku w układzie odpornościowym

Wpływ cynku na układ odpornościowy opiera się głównie na prawidłowym funkcjonowaniu grasicy i dojrzewaniu w niej komórek odpornościowych — limfocytów T. 

Grasica to narząd zmniejszający się z wiekiem. U dzieci dwu- trzyletnich osiąga największe rozmiary, następnie z wiekiem stopniowo maleje. W grasicy, w jej korze i rdzeniu powstają komórki zwane tymocytami. W procesie dojrzewania w grasicy ginie około 95% tymocytów, a jedynie 5% jest uwalnianych do krwi jako limfocyty T. Są to komórki immunokompetentne, ale niecałkowicie dojrzałe. Limfocyty przedostają się do krwi obwodowej i do narządów limfatycznych. Całkowitą zdolność immunologiczną uzyskują w śledzionie. W czasie infekcji są odpowiedzialne między innymi za niszczenie komórek zaatakowanych wirusem.

Długotrwały niedobór cynku może przyczynić się do zmniejszenia mobilizacji i różnicowania się komórek odpornościowych, a nawet atrofii, czyli zaniku grasicy. Odpowiedź układu immunologicznego na rozpoczynającą się infekcję wirusową może być z tego powodu obniżona.

Cynk gromadzi się głównie w krwinkach czerwonych i białych, a także w mięśniach, kościach, skórze, nerkach, wątrobie, trzustce, siatkówce i gruczole krokowym.

Źródła cynku

Najwięcej cynku dostarczamy organizmowi, jedząc: mięso cielęce i wołowe, jaja, ryby, owoce morza, a także pestki dyni, kaszę gryczaną, nasiona fasoli, chleb żytni razowy i płatki owsiane.

Niewystarczająca podaż cynku w diecie może prowadzić do zmęczenia, osłabienia, braku koncentracji, a także zauważalnego wypadania włosów, powolnego gojenia się ran, tworzenia się aft w błonie śluzowej jamy ustnej i nawrotów sezonowych infekcji. Jeśli stwierdzamy niedobór cynku lub nie akceptujemy produktów żywnościowych będących jego źródłem, warto pomyśleć o suplementacji.

Leki dostępne na rynku, zawierające cynk to:

  • Zincteral 45 mg
  • Zincas forte 27 mg
  • Zincas 5,5 mg
  • Zinkorot 25 mg

Preparaty, będące suplementami diety to:

  • Cynek SR
  • Cynkovir immuno
  • Cynk organiczny z witaminą C

Selen

Jest pierwiastkiem śladowym, wpływającym na wiele szlaków metabolicznych naszego organizmu. Jest ważnym składnikiem budowy enzymów: peroksydazy glutationowej, selenoproteiny P,
a także wpływa na syntezę reduktazy tioredoksynowej i 5`-dejodynazy. Katalizują one reakcje przekształcania T4 (tetrajodotyroniny) do T3 (trójjodotyroniny), aktywnego hormonu gruczołu tarczowego [3].

Wpływ selenu na układ odpornościowy od lat jest w sferze zainteresowań naukowców. Pierwiastek ma udowodniony wpływ na kształtowanie się odporności komórkowej i humoralnej.

Rola selenu w układzie odpornościowym

W przeprowadzonych badaniach interwencyjnych [1] dotyczących niedoboru selenu udowodniono, że dzienna suplementacja w formie soli sodowej w dawce 200 µg spowodowała wzrost aktywności limfocytów T i ich przekształcenie w limfocyty cytotoksyczne. W badaniach udokumentowano wpływ selenu na aktywację komórek NK (natural killer) i zwiększenie ich odpowiedzi na stymulację egzogennym antygenem [2].

Prawdopodobnie selen zwiększa ekspresję receptorów dla interleukiny 2, która jest ważnym czynnikiem warunkującym wzrost limfocytów T, głównie cytotoksycznych i komórek NK.

Źródła selenu

Bogatym źródłem selenu są: mięso, ryby, produkty zbożowe, nabiał, niektóre owoce i warzywa (kapustne, strączkowe, czosnkowe), a także szparagi i soczewica. Jednak zawartość selenu w tych składnikach pożywienia, głównie pochodzenia roślinnego zależy od zawartości pierwiastka w glebie. A ten w zależności od szerokości geograficznej jest zmienny.

Z uwagi na małą wartość różnicy między dawką terapeutycznej a toksyczną zasadne jest monitorowanie stężenia selenu u osób stale go przyjmujących w dawkach większych niż standardowe.

Produkty lecznicze zawierające selen:

  • Selenium Aguettant 100 ug/ml, koncentrat do sporządzenia roztworu do infuzji

Suplementy diety zawierające selen to:

  • Selen Solgar 100 i 200 ug
  • Selen organiczny 100 ug Wallmark
  • Bio-Selen plus Cynk

Wnioski

Stosowanie diety bogatej w cynk i selen lub ich właściwa suplementacja może mieć znaczenie w profilaktyce infekcji wirusowych czy bakteryjnych. Bezpośredni wpływ na odpowiedź komórkową i humoralną, który jest warunkowany przez oba pierwiastki, decydować może o szybkiej reakcji organizmu na antygen, zmniejszeniu ryzyka infekcji i skróceniu czasu jej trwania.

Bibliografia

  1. Spallholz JE, Boylan LM, Larsen HS: Advances in understanding selenium’s role in the immune system. Ann NY Acad Sci 1990; 587: 123-139
  2. http://www.pnmedycznych.pl/wp-content/uploads/2017/01/pnm_2016_12_929-933.pdf
  3. https://pub.rejestrymedyczne.csioz.gov.pl/Pobieranie.ashx?type=32757-c
  4. https://pub.rejestrymedyczne.csioz.gov.pl/Pobieranie.ashx?type=7434-c

Powiązane produkty

  • Zincas, tabletki, 5,5 mg
    Lek bez recepty
    tabletki55 mg
  • Zincas forte, tabletki, 27 mg
    Lek bez recepty
    tabletki27 mg
  • Zinkorot, tabletki, 25 mg
    Lek bez recepty
    tabletki25 mg

Omawiane substancje

  • Cynk

    Cynk jest pierwiastkiem chemicznym o symbolu Zn i liczbie atomowej 30. Cynk jest wykorzystywany w produkcji baterii, galwanizacji metali oraz w produkcji stopów metali.
    Witaminy i mikro- i makroelementy
  • Selen

    Selen jest pierwiastkiem chemicznym o symbolu Se i liczbie atomowej 34. Jest to pierwiastek niezbędny dla organizmu człowieka, który pełni ważną rolę w procesach metabolicznych.
    Witaminy i mikro- i makroelementy

Omawiane schorzenia

Więcej poradników

Wyświetlane poradniki pochodzą z kategorii czytanego artykułu: , , .