Według danych z Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego od 1 stycznia do 15 maja 2021 roku w Polsce zgłoszono 1809 przypadków boreliozy. Warto zapamiętać, że borelioza to nie jedyna choroba przenoszona przez kleszcze. Do innych odkleszczowych chorób zalicza się gorączkę Q, tularemie czy kleszczowe zapalenie opon mózgowych. Wysoka liczba zachorowań sprawia, że pytanie “czy jest szczepionka na boreliozę” staje się coraz bardziej aktualne wśród pacjentów i lekarzy.

Czy jest szczepionka na boreliozę – aktualne badania kliniczne

Obecnie nie ma dostępnej szczepionki na boreliozę w Polsce, jednak naukowcy z całego świata intensywnie pracują nad jej opracowaniem. Szczepionka na boreliozę badania kliniczne prowadzone są w różnych ośrodkach naukowych, a najbardziej obiecujące wyniki przynoszą prace nad wykorzystaniem nowoczesnej technologii mRNA. Ta sama technologia, która została z powodzeniem zastosowana w szczepionkach przeciw COVID-19, może okazać się kluczowa w walce z boreliozą. Borelioza szczepionka oparta na tej metodzie może zrewolucjonizować profilaktykę tej groźnej choroby.

Szczepionka mRNA na boreliozę – przełom w medycynie

Naukowcy z Uniwersytetu w Yale testowali szczepionkę przeciw boreliozie opartą na technologii mRNA, czyli tej samej, która jest wykorzystana w szczepionkach przeciw Covid-19 firmy Pfizer i Moderna. Szczepionka mrna na boreliozę testowana była na świnkach morskich, aby sprawdzić, czy ochroni je przed zakażeniem bakterią Borrelia burgdorferi wywołującą właśnie boreliozę.

mRNA co to znaczy w kontekście szczepień?

mRNA – co to dokładnie oznacza? mRNA (messenger RNA) to cząsteczka, która przenosi informacje genetyczne z DNA do rybosomów, gdzie następuje synteza białek. W przypadku szczepionek mRNA zawiera instrukcje dla naszych komórek, jak wyprodukować określone białko, które następnie pobudza układ odpornościowy do wytworzenia przeciwciał. Szczepienie na boreliozę wykorzystujące tę technologię działa jednak w nieco inny sposób niż tradycyjne preparaty.

Szczepionka na boreliozę nie pobudza układu odpornościowego do zaatakowania B. burgdorferi. Zamiast tego, wywołuje szybką reakcję skóry na pewne białka zawarte w ślinie kleszcza. Pozwala to skrócić czas, jaki kleszcz ma na zainfekowanie żywiciela, wyjaśnił zespół z Uniwersytetu Yale. Ten nowatorski mechanizm działania może być kluczem do skutecznej ochrony przed zakażeniem.

Autorzy twierdzą, że szczepionka dodatkowo pomaga zidentyfikować ugryzienie przez kleszcza dzięki pojawieniu się zaczerwienienia i swędzenia. Podobną reakcję organizmu obserwujemy po ukąszeniu przez komara, co daję nam szanse na reakcje, czyli strzepnięcie go. Dzięki badanej szczepionce możliwa będzie szybka reakcja na ugryzienie kleszcza. Szybkie ściągniecie go, zmniejszy zdolność do przenoszenia B. burgdorferi.

Wyniki badań nad szczepionką na boreliozę – czy szczepienie będzie skuteczne?

W porównaniu z nieszczepionymi świnkami morskimi, u szczepionych, szybko pojawiło się zaczerwienienie w miejscu ukąszenia przez kleszcza. Tak długo, jak kleszcze usuwano, gdy pojawiało się zaczerwienienie, żadna ze szczepionych świnek morskich nie zaraziła się boreliozą. Około połowa nieszczepionych świnek morskich uległa zakażeniu po usunięciu kleszczy. Te wyniki dają nadzieję, że szczepionka na boreliozę badania kliniczne na ludziach również przyniosą pozytywne rezultaty.

Kiedy pojedynczy zainfekowany kleszcz był przyczepiony do zaszczepionych świnek morskich i nie został usunięty, żadna z nich nie została zainfekowana. Podczas gdy wśród niezaszczepionych świnek zainfekowanych zostało 60%. Ale jeśli trzy kleszcze pozostały przyczepione do zaszczepionych świnek morskich, ich ochrona nie była tak silna. Te obserwacje pokazują, że szczepienie na boreliozę może być szczególnie skuteczne w przypadku pojedynczych ukąszeń, które są najczęstsze w praktyce klinicznej.

Badacze stwierdzili również, że kleszcze przyczepione do zaszczepionych świnek morskich nie były w stanie żerować agresywnie i szybciej się odklejały niż te na nieszczepionych świnkach morskich. Ten mechanizm działania jest rewolucyjny i odróżnia tę szczepionkę od tradycyjnych preparatów immunizacyjnych.

Przyszłość szczepionki na boreliozę – kiedy będzie dostępna?

Według Fikriga jednego z autorów badania szczepionka może być również stosowana w połączeniu z bardziej tradycyjnymi szczepionkami, opartymi na patogenach. Takie połączenie może zwiększyć ich skuteczność działania. Borelioza szczepionka kombinowana może oferować jeszcze lepszą ochronę przed zakażeniem niż pojedyncze preparaty.

Kolejne badania pokażą jak, białka zawarte w ślinie wpływają na zapobieganie infekcji. Szczepionka na boreliozę badania kliniczne na ludziach są niezbędne, aby ocenić skuteczność szczepionki u ludzi. Naukowcy szacują, że pierwsze wyniki badań klinicznych na ludziach mogą być dostępne w ciągu kilku najbliższych lat.

Do czasu wprowadzenia szczepionki na rynek, leczenie boreliozy opiera się głównie na antybiotykoterapii. W przypadku wczesnej boreliozy stosuje się najczęściej doksycyklinę (np. Doxycyclinum Polfarmex, Unidox Solutab), amoksycyklinę (np. Amoksiklav, Augmentin, Taromentin, Ramoclav) czy azytromycynę (np. Azimycin, AzitroLek, Sumamed, Macromax). W zaawansowanych przypadkach z zajęciem układu nerwowego lub stawów może być konieczne podawanie antybiotyków dożylnie, takich jak ceftriakson (np. Ceftriaxone TZF, Biotrakson).

Podsumowanie

Szczepionka na boreliozę wykorzystująca technologię mRNA może stać się przełomem w walce z tą groźną chorobą. Badania prowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Yale pokazują obiecujące wyniki – szczepionka mrna na boreliozę skutecznie chroni przed zakażeniem poprzez wywołanie szybkiej reakcji skóry na białka śliny kleszcza. Chociaż obecnie nie ma dostępnej szczepionki na boreliozę, intensywne badania kliniczne dają nadzieję na wprowadzenie skutecznej ochrony w najbliższych latach. Do tego czasu kluczowa pozostaje profilaktyka poprzez odpowiedni ubiór, stosowanie repelentów i regularne kontrole skóry po pobycie w terenie. Pytanie “czy jest szczepionka na boreliozę” może wkrótce otrzymać pozytywną odpowiedź dzięki postępom w technologii mRNA.