Czym jest śluz ślimaka i dlaczego jest używany w kosmetykach?

Śluz ślimaka to naturalna wydzielina, którą ślimaki produkują podczas poruszania się. Chroni ich ciało przed wysuszeniem i drobnoustrojami. W kosmetykach używa się oczyszczonej formy tej substancji, zwanej filtratem śluzu ślimaka (ang. snail secretion filtrate). Najczęściej pochodzi od ślimaków gatunku Helix aspersa (ślimak brunatny) lub Achatina fulica (ślimak afrykański)^1,2.

Historia stosowania śluzu ślimaka sięga starożytnej Grecji – już wtedy używano go do łagodzenia stanów zapalnych skóry. W latach 80. XX wieku chilijscy hodowcy ślimaków zauważyli, że ich dłonie stają się miększe, a rany goją się szybciej po kontakcie ze ślimakami. To odkrycie zapoczątkowało boom na kosmetyki ze śluzem ślimaka, szczególnie w Korei Południowej. Dziś globalny rynek tych produktów jest wart około 1,56 miliarda dolarów i ma wzrosnąć do 2,93 miliarda do 2034 roku^2,3,4.

Co zawiera śluz ślimaka i jak działa na skórę?

Śluz ślimaka to bogaty koktajl składników aktywnych, które wspierają regenerację, nawilżenie i ochronę skóry:

• kwas hialuronowy – intensywnie nawilża i wiąże wodę w skórze;
• kwas glikolowy – delikatnie złuszcza i usuwa martwe komórki naskórka;
• alantoina – koi podrażnienia i wspomaga gojenie;
• kolagen i elastyna – poprawiają jędrność i elastyczność skóry;
• peptydy antimikrobowe – chronią przed bakteriami, m.in. Staphylococcus aureus i Pseudomonas aeruginosa;
• enzymy antyoksydacyjne – neutralizują wolne rodniki przyspieszające starzenie;
• witaminy A, C, E oraz minerały (miedź, nikiel, chrom) – wspierają odnowę i ochronę skóry^1,3,4,5.

Jak śluz ślimaka przeciwdziała starzeniu się skóry?

Śluz ślimaka stymuluje fibroblasty, czyli komórki odpowiedzialne za produkcję kolagenu i elastyny. Dzięki temu skóra staje się jędrniejsza i bardziej sprężysta. W badaniu z udziałem 25 osób z uszkodzeniami słonecznymi regularne stosowanie produktu ze śluzem ślimaka przez 14 tygodni zmniejszyło drobne zmarszczki i rozjaśniło skórę^1,3.

Śluz hamuje także działanie metaloproteinaz macierzy pozakomórkowej (MMP), czyli enzymów biorących udział w naturalnym remodelingu tkanek, których nadmierna aktywność prowadzi jednak do degradacji kolagenu, a w konsekwencji do powstawania zmarszczek i utraty elastyczności skóry. Antyoksydanty w śluzie chronią skórę przed promieniowaniem UV, które jest główną przyczyną przedwczesnego starzenia. Badania na myszach wykazały, że doustne podawanie śluzu ślimaka poprawiło nawilżenie skóry, zmniejszyło zmarszczki i poprawiło elastyczność po ekspozycji na promieniowanie UVB^3,5,7.

Czy kosmetyki ze śluzem ślimaka naprawdę nawilżają skórę?

Tak, kosmetyki ze śluzem ślimaka skutecznie nawilżają skórę dzięki kwasowi hialuronowemu i mukopolisacharydom. Kwas hialuronowy potrafi wiązać wodę w ilości tysiąckrotnie większej niż jego własna masa, co utrzymuje skórę nawodnioną. Jedno z badań przeprowadzonych wśród kobiet wykazało, że śluz ślimaka Helix aspersa znacząco zmniejszył utratę wody przez skórę (TEWL – transepidermalna utrata wody) bezpośrednio po aplikacji, po godzinie i po 24 godzinach³.

W randomizowanym badaniu z 2020 roku 50 kobiet stosowało produkty ze śluzem ślimaka przez 3 miesiące i odnotowano u nich większą redukcję TEWL w porównaniu z grupą kontrolną. Efekt ten wynikał m.in. z działania mucopolisacharydów, które tworzą na powierzchni skóry warstwę ochronną ograniczającą utratę wilgoci oraz chroniącą przed czynnikami zewnętrznymi. Podobne rezultaty wykazano w innym badaniu, w którym kremy ze śluzem ślimaka w stężeniach 2%, 5% i 10% znacząco zwiększały nawilżenie skóry już po 24 godzinach^1,3,8.

Jak śluz ślimaka wspiera gojenie ran i zmniejsza blizny?

Śluz ślimaka przyspiesza gojenie się ran dzięki czynnikom wzrostu, cytokinom i składnikom macierzy pozakomórkowej. Te substancje stymulują komórki do szybszego namnażania się, migracji i różnicowania, co ułatwia tworzenie nowej tkanki. W badaniu na myszach miejscowe zastosowanie śluzu ślimaka przez 14 dni znacząco przyspieszyło zamykanie się ran w porównaniu z grupą kontrolną^1,9.

Analiza histologiczna wykazała lepszą reepitelizację (odbudowę naskórka), zwiększone odkładanie kolagenu i poprawioną strukturę skóry. W przypadku oparzeń drugiego stopnia ekstrakt Helix aspersa okazał się bezpieczną i skuteczną alternatywą w leczeniu ran. Śluz stymuluje także syntezę kolagenu typu III (COL3A1), który odgrywa kluczową rolę w gojeniu się ran i bliznowaceniu. Regularne stosowanie produktów ze śluzem ślimaka może zmniejszyć widoczność blizn potrądzikowych poprzez poprawę tekstury skóry i wyrównanie kolorytu^5,9,10.

Czy śluz ślimaka działa przeciwzapalnie i antybakteryjnie?

Tak, śluz ślimaka wykazuje działanie przeciwdrobnoustrojowe dzięki peptydom i białkom antybakteryjnym. Badania laboratoryjne pokazały, że śluz z Achatina fulica hamował wzrost gronkowca złocistego (Staphylococcus aureus), a śluz z Helix aspersa działał przeciwko pałeczce ropy błękitnej (Pseudomonas aeruginosa). Białko achacyna, wyizolowane ze śluzu, atakuje błonę cytoplazmatyczną bakterii Gram-ujemnych³.

Śluz ślimaka łagodzi również stany zapalne skóry. W badaniu na modelu 3D skóry ludzkiej śluz zapobiegł uszkodzeniom oksydacyjnym i odpowiedzi zapalnej wywołanej przez ozon. Ekspozycja na ozon zwiększała poziomy cytokin prozapalnych (IL-1β, IL-6, IL-8), ale wstępne zastosowanie śluzu ślimaka znacząco zmniejszyło ich produkcję. W badaniu klinicznym z 2022 roku serum ze śluzem ślimaka skuteczniej redukowało zmiany zapalne trądziku “maseczkowego” (ang. maskne) niż placebo. Śluz może być korzystny dla osób z egzemą, łuszczycą i innymi stanami zapalnymi skóry^6,7,11.

Jakie produkty ze śluzem ślimaka są dostępne?

Na rynku dostępna jest szeroka gama kosmetyków ze śluzem ślimaka, obejmująca różne formuły i stężenia tego składnika. Różnią się składem, konsystencją i dodatkowymi substancjami aktywnymi. Poniżej znajdziesz przykładowe produkty, które cieszą się dużą popularnością:

Snailmed Czysty Śluz Ślimaka, serum przeciwstarzeniowe

O produkcie

• 58,5% skoncentrowany filtrat śluzu ślimaka;
• zawiera kolagen, elastynę, alantoinę, kwas glikolowy, witaminy A, C, E;
• wzbogacone kwasem hialuronowym oraz totarolem;
• wskazany szczególnie dla skóry trądzikowej;
• pomocne przy skórze problematycznej;
• sprawdza się m.in. przy trądziku, bliznach potrądzikowych, rozszerzonych porach i przebarwieniach;
• stosować od 2 do 4 razy dziennie, do 21 dni; następnie należy zrobić 7 dni przerwy;
• dostępny w opakowaniach po 8 ml;
• w ofercie marki Snailmed dostępne są również inne produkty oparte na filtracie śluzu ślimaka.

ORIENTANA, krem do twarzy ze śluzem ślimaka

O produkcie

• zawiera filtrat śluzu ślimaka;
• wzbogacony olejem ze słodkich migdałów, masłem shea, olejem z kamelii;
• dodatkowo kwas hialuronowy, witamina E, ekstrakt z punarnavy;
• naturalny skład, bogaty w kolagen, elastynę, alantoinę;
• regeneruje, nawilża, ujędrnia, koi;
• wyrównuje koloryt, wspomaga redukcję blizn i przebarwień;
• stosować codziennie rano i wieczorem na oczyszczoną skórę twarzy;
• dla wszystkich typów cery;
• można stosować pod makijaż;
• dostępny w opakowaniach po 50 ml.

Nature Cosmetics Nature Skin, serum ze śluzem ślimaka

O produkcie

• ponad 98% składników aktywnych, głównie filtrat śluzu ślimaka;
• dodatkowo kwas hialuronowy;
• preparat pielęgnuje i regeneruje skórę;
• sprawdzi się przy różnego rodzaju podrażnieniach, otarciach a także bliznach potrądzikowych i po oparzeniach;
• do każdego rodzaju cery;
• stosować rano i wieczorem na oczyszczoną skórę twarzy; w razie potrzeb można stosować częściej;
• dostępny w opakowaniach po 50 g.

Naturalis Superactive, krem ze śluzem ślimaka

O produkcie

• 15% filtratu śluzu ślimaka jako głównego składnika;
• zawiera kompleks Vitasource (z bajkaliną), który wspiera odmłodzenie skóry i opóźnia starzenie komórkowe;
• wzbogacony o kompleks Timecode, pomagający utrzymać prawidłowy poziom kolagenu i chronić go przed rozpadem;
• oprócz tego w składzie znajdziemy masło shea, olej ze słodkich migdałów, alantoinę i kwas hialuronowy;
• śluz pozyskiwany jest od ślimaków utrzymywanych w komfortowych warunkach, a sam proces zbierania nie powoduje im szkody;
• należy stosować na oczyszczoną skórę twarzy rano i wieczorem;
• nadaje się jako baza pod makijaż;
• dostępny w opakowaniach po 50 ml.

COSRX Advanced Snail 96 Mucin Power Essence, płyn

O produkcie

• zawiera 96% filtratu ze śluzu ślimaka;
• oprócz tego w skład preparatu wchodzą kwas hialuronowy, betaina, arginina i alantoina;
• intensywnie nawilża, zmiękcza skórę i wspiera jej regenerację, łagodząc podrażnienia oraz przyspieszając gojenie;
• pomaga redukować trądzik i przebarwienia, zmniejsza widoczność porów oraz poprawia ogólną kondycję i gładkość skóry;
• do każdego rodzaju skóry;
• należy stosować rano i wieczorem na oczyszczoną skórę twarzy;
• dostępny w opakowaniach po 100 ml.

Arsy Ekstrakt ze ślimaka 99,7%, serum

O produkcie

• zawiera 99,7% filtratu śluzu ślimaka;
• opatentowany kompleks Poly-Helixan ze śluzu ślimaka;
• intensywnie regeneruje i wygładza skórę, wspierając jej odnowę, nawilżenie oraz poprawę jędrności i elastyczności;
• pomaga wyrównać koloryt, rozjaśnia przebarwienia i zmniejsza widoczność blizn oraz oznak starzenia;
• preparat bezzapachowy;
• śluz pozyskiwany z poszanowaniem życia ślimaków;
• stosować rano i wieczorem na oczyszczoną skórę twarzy;
• dostępny w opakowaniach po 15 ml.

Kto może stosować kosmetyki ze śluzem ślimaka?

Kosmetyki ze śluzem ślimaka są odpowiednie dla większości osób, niezależnie od typu skóry. Sprawdzają się przy skórze suchej, wrażliwej, dojrzałej i problematycznej. Badania kliniczne potwierdzają, że produkty te są dobrze tolerowane, a uczestnicy nie zgłaszali poważnych reakcji niepożądanych. W badaniu z 2020 roku pacjenci stosujący kosmetyki ze śluzem ślimaka zgłaszali mniejsze pieczenie oraz występowanie rumienia niż grupa kontrolna^1,8.

Ostrożność powinny zachować osoby z alergią na mięczaki lub skorupiaki. Białko tropomiozyna, obecne w organizmach mięczaków, może wywoływać reakcje alergiczne. Istnieje również ryzyko reaktywności krzyżowej u osób uczulonych na roztocza kurzu domowego lub krewetki. Osoby z astmą, alergicznym nieżytem nosa lub egzemą powinny przeprowadzić test płatkowy przed szerokim zastosowaniem produktu. Zaleca się testowanie na małym obszarze skóry (np. wewnętrzna strona łokcia) przed nałożeniem na twarz. Przed włączeniem śluzu ślimaka do rutyny pielęgnacyjnej skonsultuj się z dermatologiem^3,4,6.

Jak pozyskuje się śluz ślimaka i czy jest to etyczne?

Metody pozyskiwania śluzu ślimaka różnią się między producentami. Tradycyjnie śluz był pozyskiwany poprzez stresowanie ślimaków, np. szturchanie patykiem, spryskiwanie solą lub lekką stymulację elektryczną. Te metody budziły obawy etyczne dotyczące dobrostanu zwierząt^1,3.

Obecnie wiele firm stosuje bardziej humanitarne podejście. Najbardziej naturalna metoda polega na umieszczeniu ślimaków na siatce lub szklanej powierzchni, gdzie naturalnie wydzielają śluz. Jest on następnie zbierany i oczyszczany. Ta metoda, choć czasochłonna i mniej wydajna, nie powoduje stresu u ślimaków. Firma COSRX umieszcza ślimaki na siatce w ciemnym i cichym pomieszczeniu na około 30 minut. Po zebraniu śluzu ślimaki wracają do swoich hodowli, aby odpocząć. Śluz jest następnie filtrowany w celu usunięcia zanieczyszczeń i endotoksyn. Niektóre kraje, jak Korea Południowa, mają surowe przepisy zakazujące testowania na zwierzętach, co może stanowić wzór dla innych producentów. Jeśli zależy Ci na odpowiedzialnym podejściu do produkcji kosmetyków, wybieraj produkty oznaczone jako „cruelty-free” lub pochodzące od firm, które jasno informują, w jaki sposób pozyskują śluz^2,3,4,10.

Chociaż dostępne badania potwierdzają nawilżające i regenerujące właściwości śluzu ślimaka, eksperci zwracają uwagę, że część efektów przeciwstarzeniowych wymaga dalszych, bardziej rozbudowanych badań klinicznych. Dotychczasowe prace często obejmują niewielkie grupy uczestników, a rezultaty mogą różnić się w zależności od stężenia śluzu i jakości zastosowanej formuły. Dlatego kosmetyki ze śluzem ślimaka najlepiej traktować jako uzupełnienie kompleksowej rutyny pielęgnacyjnej, a nie jedyny produkt odpowiadający za działanie anti-aging.

Podsumowanie

Śluz ślimaka to składnik, którego działanie znajduje potwierdzenie w wielu badaniach – od intensywnego nawilżania i wzmacniania bariery hydrolipidowej, przez regenerację i łagodzenie podrażnień, po wspomaganie syntezy kolagenu i poprawę elastyczności skóry. W badaniach klinicznych obserwowano wygładzenie drobnych zmarszczek, mniejsze zaczerwienienia, poprawę tekstury i przyspieszone gojenie ran, co czyni ten surowiec wartościowym elementem pielęgnacji. Jednocześnie naukowcy podkreślają, że choć wyniki są bardzo obiecujące, konieczne są większe, długoterminowe badania, aby w pełni ocenić jego potencjał przeciwstarzeniowy. Dlatego śluz ślimaka najlepiej traktować jako skuteczne uzupełnienie codziennej rutyny, szczególnie w połączeniu z innymi sprawdzonymi składnikami pielęgnacyjnymi. Warto też wybierać produkty marek transparentnych w kwestii sposobu pozyskiwania śluzu oraz pamiętać o indywidualnej tolerancji skóry.

Najczęściej zadawane pytania