Co to jest stres oksydacyjny i dlaczego warto o nim wiedzieć?

Z pewnością większość z Was zdaje sobie sprawę, że życie pełne stresu długofalowo jest dla nas bardzo niebezpieczne. Jednak mówiąc o stresie, zwykle myślimy o tym czynniku psychologicznym, a to nie jedyny stres, jakiego powinniśmy się wystrzegać. Równie niepożądany jest stres oksydacyjny, ale co to tak właściwie jest? Stres oksydacyjny to stan, w którym w organizmie jest zbyt dużo wolnych rodników uszkadzających komórki. Na co dzień neutralizujemy je antyoksydantami, ale gdy równowaga zostaje zaburzona, rośnie ryzyko chorób – od cukrzycy i jej powikłań (polineuropatii) po choroby neurodegeneracyjne, takie jak Alzheimer i Parkinson (1). W dalszej części tekstu przedstawimy składniki dostępne w suplementach diety, które mają działanie przeciwutleniające.

Dieta i stres oksydacyjny

Wiemy już, czym jest i co powoduje stres oksydacyjny, ale jak zachować ten wspomniany balans, aby nie przyczyniał się do rozwoju chorób takich jak cukrzyca lub choroba Alzheimera? Warto wiedzieć, że naturalne antyoksydanty dostępne w pożywieniu odgrywają istotną rolę w prewencji wielu chorób (2). Gdzie je znajdziemy? Nasza dieta powinna być bogata w owoce i warzywa np. jabłka, winogrona, maliny, truskawki, marchewki i pomidory. Sporo takich związków znajdziemy też w orzechach włoskich lub pekan, ale także w pełnoziarnistych produktach zbożowych. Warto także dodać do diety, np. kurkumę, sezam, propolis lub czarnuszkę, ale również kawę (2). Gdy jednak dieta nie pokrywa zapotrzebowania, warto rozważyć składniki o działaniu antyoksydacyjnym w suplementach – zwłaszcza te, które wspierają układ nerwowy. Dlatego w kontekście nerwów coraz częściej podkreśla się rolę kwasu alfa-liponowego i witaminy B1 (dostępne np. w Revitanerw Max), które uzupełniają działanie diety.

Jak kwas alfa-liponowy wpływa na organizm?

Jednym ze składników o silnym potencjale przeciwzapalnym i przeciwutleniającym jest kwas alfa-liponowy (3). Kwas alfa-liponowy nie tylko sam w sobie ma działanie antyoksydacyjne, ale jeszcze zwiększa aktywność innych związków w tym zakresie, np. witaminy C lub E (3). Ma on też działanie przeciwstarzeniowe, wspiera kontrolę cukru we krwi i chroni układ nerwowy. Badania wskazują, że może poprawiać pamięć, spowalniać osłabienie mięśni związane z wiekiem oraz wspierać organizm w wielu chorobach, m.in. serca, układu nerwowego, a także w stanach zapalnych takich jak astma czy zapalenie stawów (3). Niestety jedynie niewielkie ilości kwasu alfa-liponowego możemy wytworzyć sami, dlatego warto dostarczać go z zewnątrz, np. z suplementów diety (np. Revitanerw Max) (3). To ważne szczególnie w cukrzycy, gdzie przewlekle podwyższony poziom glukozy nasila stres oksydacyjny i uszkadza nerwy – dlatego ALA bywa stosowany wspierająco w polineuropatii cukrzycowej.

Cukrzyca, polineuropatia cukrzycowa i kwas alfa-liponowy

Skupiamy się na cukrzycy, bo przewlekła hiperglikemia przyspiesza stres oksydacyjny i uszkadza włókna nerwowe. Cukrzyca to przewlekła choroba metaboliczna, w której organizm nie potrafi prawidłowo wykorzystać glukozy. Wyróżnia się jej dwa główne typy – cukrzycę typu 1, rozwijającą się zwykle w młodym wieku w wyniku braku insuliny, oraz znacznie częściej występującą cukrzycę typu 2, związaną z insulinoopornością i nadwagą. Szacuje się, że aż 90–95% wszystkich przypadków to właśnie cukrzyca typu 2 (4).

Jednym z najczęstszych powikłań tej choroby jest neuropatia cukrzycowa, czyli uszkodzenie nerwów. Szacuje się, że dotyczy od 6 do nawet 50% pacjentów z cukrzycą (3). Objawia się bólem, mrowieniem i osłabieniem czucia, które zwykle zaczynają się w stopach i dłoniach. Z czasem mogą dołączyć kurcze mięśni, uczucie drętwienia oraz problemy z koordynacją, co w bardziej zaawansowanych przypadkach utrudnia codzienne funkcjonowanie (5).

Właśnie w tym kontekście duże znaczenie ma kwas alfa-liponowy, który wspiera ochronę układu nerwowego i łagodzi dolegliwości związane z neuropatią (6). Badania pokazują, że jego stosowanie – szczególnie w wyższych dawkach podawanych dożylnie – poprawia przewodnictwo nerwowe i łagodzi objawy związane z polineuropatią cukrzycową (5). W kwestii preparatów doustnych badania pokazują, że dawka 600 mg kwasu alfa-liponowego dziennie redukowała objawy związane z polineuropatią cukrzycową (7). Niektóre badania wskazują nawet na zasadność przyjmowania 600 mg kwasu alfa-liponowego, ale 3 razy dziennie (8).

Tiamina w walce z polineuropatią cukrzycową

Jeśli mówimy o przeciwutleniaczach, ale także chorobach związanych z uszkodzeniem nerwów, np. polineuropatią cukrzycową, to nie sposób nie wspomnieć o tiaminie. Witaminy z grupy B, a zwłaszcza witamina B1 (tiamina), są nazywane „witaminami nerwowymi”, bo pełnią kluczową rolę w pracy układu nerwowego (9). Tiamina dostarcza nerwom energii, bo uczestniczy w przemianach węglowodanów – głównego paliwa dla włókien nerwowych (9). Kiedy brakuje B1, pogarsza się metabolizm i rośnie stres oksydacyjny, co sprzyja uszkadzaniu nerwów (10). U osób z cukrzycą takie uszkodzenia nasilają się, co prowadzi do polineuropatii – jednego z najczęstszych powikłań tej choroby (9).

Badania pokazują, że suplementacja witaminą B1 poprawia objawy polineuropatii w porównaniu z leczeniem kontrolnym, a także chroni nerwy przed uszkodzeniami wywołanymi przez wysoki poziom cukru we krwi (9,11). Co więcej, wspiera ona również proces regeneracji nerwów (9). Dlatego witamina B1 jest cennym wsparciem w terapii polineuropatii i doskonale uzupełnia działanie kwasu alfa-liponowego. W praktyce łączenie witaminy B1 z ALA działa komplementarnie: ALA ogranicza stres oksydacyjny, a B1 wspiera energetykę i regenerację włókien nerwowych.

Ochrona nerwów dzięki odpowiednim suplementom

Przy wyborze suplementów diety warto sięgać po te, które wspierają układ nerwowy nie tylko w codziennym funkcjonowaniu, ale też w sytuacjach większego obciążenia, jak np. cukrzyca. Połączenie kwasu alfa-liponowego i witaminy B1 wspomaga ochronę i regenerację nerwów, łagodząc objawy polineuropatii cukrzycowej – jednego z najczęstszych powikłań tej choroby. Składniki te mogą również odgrywać rolę w utrzymaniu dobrej kondycji układu nerwowego w przebiegu chorób neurodegeneracyjnych, takich jak Alzheimer czy Parkinson, w których stres oksydacyjny przyspiesza uszkodzenia komórek nerwowych. Przykładem preparatu zawierającego oba te składniki jest Revitanerw Max (ALA + witamina B1) (12).

Podsumowanie

Stres oksydacyjny to zjawisko, które ma ogromny wpływ na zdrowie – szczególnie układu nerwowego. Może przyspieszać rozwój chorób takich jak cukrzyca, polineuropatia, a także chorób neurodegeneracyjnych, np. Parkinsona czy Alzheimera. Odpowiednia dieta bogata w antyoksydanty to ważna podstawa ochrony, ale w wielu przypadkach warto dodatkowo wspierać się składnikami, które mają udowodnione działanie w ochronie i regeneracji nerwów. Połączenie kwasu alfa-liponowego i witaminy B1 wspomaga pracę układu nerwowego, łagodzi dolegliwości bólowe i poprawia komfort życia pacjentów z cukrzycą i innymi chorobami przewlekłymi.