Jak działa mupirocyna?

Mupirocyna to dosyć unikatowy antybiotyk — zarówno pod względem budowy chemicznej, jak i mechanizmu działania. Stanowi mieszaninę kwasów pseudomonowych, a jej działanie przeciwdrobnoustrojowe manifestuje się poprzez wiązanie z enzymem (syntetazą izoleucylo-tRNA) biorącym udział w procesie powstawania białek bakteryjnych. Dzięki temu zahamowaniu ulega dalsze namnażanie drobnoustrojów, co czyni mupirocynę skutecznym środkiem przeciwbakteryjnym. Ten mechanizm działania sprawia, że substancja ta jest szczególnie efektywna przeciwko gronkowcom i paciorkowcom [1].

Czy mupirocyna to lek na gronkowca bez recepty?

Antybiotyk wykorzystuje się w leczeniu infekcji skóry i tkanek miękkich wywoływanych przez gronkowce, paciorkowce oraz inne szczepy metycylinooporne (Staphylococcus aureus, Streptococcus pyogenes). Mupirocyna jest skuteczna w przypadku zakażeń bakteryjnych rozwijających się w wyniku otarcia naskórka, a także ran szytych lub szarpanych. W takich przypadkach stosuje się ją najczęściej w postaci kremu na skórę (Bactroban), w której występuje w postaci soli wapniowej (mikronizowanej). Dzięki rozdrobieniu cząsteczki lek łatwiej przenika przez skórę, co sprawia, że mupirocyna to skuteczny lek na gronkowca bez recepty.

Mupirocyna maść – jakie preparaty dostępne są w Polsce?

Antybiotyk obecny jest również w maściach (Bactroban, Mupirox, Soltopin, Taconal), które wykorzystuje się w leczeniu czyraków, liszajca, zakażenia mieszków włosowych, a także różnego rodzaju infekcji skórnych będących następstwem urazów, ran oraz otarć naskórka. Mupirocyna maść jest szczególnie ceniona ze względu na swoją skuteczność w zwalczaniu gronkowców i innych bakterii chorobotwórczych. Dostępne preparaty różnią się między sobą głównie producentem i ceną, ale zawierają tę samą substancję czynną w identycznym stężeniu [1, 2].

Mupirocyna może być stosowana na skórę już od 1. roku życia. Dawkuje się ją najczęściej 2-3 razy dziennie przez maksymalnie 5-10 dni (w zależności od zaleceń lekarza). Jeśli jest taka potrzeba, miejsce zmienione chorobowo można po aplikacji preparatu przykryć jałowym opatrunkiem. Jeśli stosujemy również inne preparaty dermatologiczne, należy zachować odstęp czasowy pomiędzy ich aplikowaniem na skórę, ponieważ mogą one wzajemnie znosić swoją aktywność. Regularne stosowanie mupirocyny zgodnie z zaleceniami zapewnia optymalne efekty terapeutyczne [3, 4].

Mupirocyna do nosa

Jak wspomniałam wcześniej, mupirocyna jest stosowana nie tylko na skórę, ale również na błonę śluzową nosa (w przypadku zakażenia gronkowcem). W maściach do nosa (Bactroban poj. 3 g, Mupina poj. 5 g) występuje w postaci soli wapniowej poddanej rozdrobieniu (mikronizacji). Dzięki mikronizacji, cząsteczki mupirocyny są mniejsze niż standardowo, a to ułatwia przenikanie substancji czynnej przez śluzówkę nosa. Z tego powodu maści na skórę nie stanowią odpowiedników maści do nosa, pomimo tego, że stężenie substancji czynnej jest jednakowe i wynosi 20 mg/g.

Mupirocyna wapniowa występująca w postaci maści na błonę śluzową nosa może być stosowana u dzieci od 1. roku życia. Lek dawkuje się najczęściej 2-3 razy dziennie w ciągu doby. Aby poprawnie zaaplikować preparat, należy wycisnąć niewielką ilość maści na mały palec lub patyczek kosmetyczny i ostrożnie umieścić lek na błonie śluzowej nozdrzy. W celu równomiernego rozprowadzenia antybiotyku można zacisnąć kilkakrotnie skrzydełka nosa. Okres standardowej kuracji nie powinien przekroczyć 3-5 dni. Taka forma aplikacji zapewnia skuteczne działanie mupirocyny przeciwko gronkowcom kolonizującym jamę nosową [5, 6].

Mupirocyna na skórę kontra mupirocyna do nosa

Mikronizowana mupirocyna wapniowa występuje nie tylko w maściach do nosa, ale również w postaci kremu (Bactroban). Jednak co ciekawe, ten ostatni nie jest przeznaczony do stosowania donosowego (i okulistycznego), o czym możemy się przekonać, czytając ulotkę leku. Jest to związane z różnicami w kompozycji podłoży. Na przykład, Bactroban do nosa zawiera (oprócz substancji czynnej) wazelinę białą i softisan 649 (zamiennik lanoliny), podczas gdy Bactroban krem składa się ze znacznie dłuższej listy substancji pomocniczych, m.in. gumy ksantanowej, parafiny ciekłej czy alkoholu benzylowego. Podłoże dla maści stanowią zaś glikole polietylenowe. Te różnice w składzie wpływają na właściwości preparatów i ich zastosowanie [2, 3, 5].

Wymienione wyżej różnice wynikają z tego, że śluzówka nosa jest z założenia bardziej wrażliwa niż skóra. Nieodpowiedni skład preparatu mógłby nie tylko podrażnić jej powierzchnię, ale również zaburzyć procesy oczyszczania nosa, który jest możliwy dzięki transportowi śluzowo-rzęskowemu. Zaznaczmy, że błona śluzowa nosa jest dosyć dobrze ukrwiona, a to umożliwia przenikanie wielu substancji do krwi (co w wielu przypadkach jest zjawiskiem niekorzystnym). Dlatego też preparaty donosowe wymagają specjalnie opracowanej kompozycji, która jest bezpieczna dla delikatnej śluzówki [2, 3, 5].

Jakie są zamienniki Mupirox?

Zamienniki Mupirox to preparaty zawierające tę samą substancję czynną – mupirocynę – w identycznym stężeniu 20 mg/g. Do najpopularniejszych zamienników Mupirox należą: Bactroban (maść i krem), Soltopin (maść), Taconal (maść) oraz Mupina (maść do nosa). Wszystkie te preparaty działają przeciwbakteryjnie i są skuteczne w leczeniu infekcji skórnych wywoływanych przez gronkowce i paciorkowce. Wybierając zamienniki Mupirox, warto skonsultować się z farmaceutą, który pomoże dobrać odpowiedni preparat w zależności od rodzaju i lokalizacji infekcji. Różnice między poszczególnymi preparatami dotyczą głównie producenta, opakowania i ceny, ale skuteczność terapeutyczna pozostaje porównywalna. Zamienniki Mupirox stanowią więc doskonałą alternatywę dla pacjentów poszukujących skutecznego leku na gronkowca bez recepty [1, 2, 3, 4, 5, 6].

Podsumowanie

Mupirocyna maść to skuteczny lek na gronkowca bez recepty, który działa poprzez hamowanie syntezy białek bakteryjnych. Dostępne w Polsce preparaty (Mupirox, Bactroban, Soltopin, Taconal) zawierają tę samą substancję czynną w stężeniu 20 mg/g, różniąc się głównie ceną i producentem. Zamienniki Mupirox oferują pacjentom szeroką możliwość wyboru odpowiedniego preparatu w zależności od potrzeb i budżetu. Mupirocyna stosowana zgodnie z zaleceniami zapewnia skuteczne leczenie infekcji skórnych wywoływanych przez gronkowce i paciorkowce. Pamiętaj jednak, że preparaty do stosowania na skórę i do nosa nie są wzajemnie wymienne ze względu na różnice w składzie i mikronizacji substancji czynnej.

Podsumowując, wszystkie dostępne w Polsce preparaty z mupirocyną występują w jednakowym stężeniu (20 mg/g) i są przeznaczone do stosowania miejscowego. Poszczególne leki różnią się jednak stopniem rozdrobnienia cząsteczki (mupirocyna i mikronizowana mupirocyna wapniowa) oraz substancjami pomocniczymi, przez co nie stanowią odpowiedników. Mupirocyna maść pozostaje jednym z najskuteczniejszych leków na gronkowca bez recepty, zapewniając szybkie i efektywne leczenie różnych infekcji skórnych [1, 2, 3, 4, 5, 6].

Najczęściej zadawane pytania