Badanie MRI — rezonans magnetyczny

Badanie MRI (ang. Magnetic Resonance Imaging) to technika diagnostyki obrazowej wykorzystywana na bardzo szeroką skalę. Rezonans magnetyczny jest bezpieczny dla organizmu, ponieważ przeprowadzenie badania nie wiąże się z ekspozycją pacjenta na promieniowanie jonizujące. Obrazowanie polega na zastosowaniu pola magnetycznego, które nie wpływa niekorzystnie na ciało człowieka. Co więcej, MRI może być wykonywane w II i III trymestrze ciąży, a także podczas menstruacji.

Choć lista przeciwwskazań do rezonansu magnetycznego jest krótka, istnieją pacjenci, którzy nie powinni poddawać się badaniu. Mowa o osobach posiadających w swoim ciele np. odłamki metali, stymulatory, a także różnego typu zaciski naczyniowe. Podczas badania może dojść do przemieszczenia wymienionych elementów pod wpływem pola magnetycznego, a tego lepiej uniknąć.

Badanie MRI trwa zwykle kilkadziesiąt minut (20-60 minut). W tym czasie pacjent przebywa w wąskiej komorze, co wiąże się niekiedy z odczuwaniem dyskomfortu psychicznego. Jest to z pewnością cenna informacja dla osób zmagających się z lękiem przed ciasnymi pomieszczeniami (klaustrofobią).

Przeprowadzenie rezonansu magnetycznego najczęściej nie wymaga specjalnego przygotowania, chyba że badany obszar obejmuje przewód pokarmowy lub drogi żółciowe. Wówczas zaleca się, aby pacjent nie spożywał pokarmów na co najmniej 2 godziny przed planowanym badaniem. W przypadku obrazowania okolicy miednicy należy umiarkowanie wypełnić pęcherz moczowy, co pozwoli bardziej uwidocznić narządy wewnętrzne.

Rezonans magnetyczny z kontrastem

W niektórych sytuacjach MRI wykonuje się z wykorzystaniem środka kontrastującego na bazie gadolinu (np. Gadovist 1,0, MultiHance, Magnevist). Preparat zwykle podaje się dożylnie i w przeciwieństwie do kontrastów wykorzystywanych w tomografii komputerowej oraz radiografii, nie obciąża organizmu (wcześniej należy jednak oznaczyć stężenie kreatyniny!). Co ważne, nie stosuje się środków cieniujących u kobiet w ciąży (chyba że lekarz zaleci inaczej), ponieważ mogą one przenikać przez barierę krew-łożysko. Przeciwwskazaniem do zastosowania kontrastu jest również nadwrażliwość na wymienione preparaty.

Istnieją sytuacje, w których środki cieniujące podaje się doustnie (w formie płynów). Dotyczy to rezonansu magnetycznego przewodu pokarmowego lub przełyku. Po wykonaniu MRI z kontrastem pacjent podlega kilkudziesięciominutowej obserwacji, gdyż może istnieć ryzyko rozwoju reakcji niepożądanych [1]. Środek kontrastowy usuwa się wraz z moczem – aby przyspieszyć jego wypłukiwane z organizmu, spożywajmy duże ilości płynów.

Badanie TK — tomografia komputerowa

W przeciwieństwie do rezonansu magnetycznego (bez kontrastu), wykonanie tomografii komputerowej wymaga posiadania skierowania (czytaj także: E-skierowanie – co to jest i jak korzystać?). Powodem jest ekspozycja pacjenta na promieniowanie jonizujące, które może wywoływać mutacje komórkowe. Dawka promieniowania jest uzależniona od badanego obszaru, jednak zwykle jest znacznie wyższa niż w czasie radiografii (RTG). Zważając na ten fakt CT (ang. Computer Tomography) nie może być wykonywane u kobiet w ciąży, pacjentów cierpiących na nadczynność tarczycy, choroby nerek, a także w przypadku nadwrażliwości na jodowe środki kontrastowe (np. Omnipaque).

Większość badań tomograficznych nie wymaga specjalnego przygotowania. Szczególnie wtedy, gdy przeprowadzamy je w obrębie kręgosłupa, głowy oraz płuc. Jednak jeśli zachodzi potrzeba wprowadzenia kontrastu (konieczne oznaczenie poziomu kreatyniny!), należy powstrzymać się od spożywania pokarmów na ok. 4-6 godzin przed planowaną diagnostyką. Po przeprowadzeniu TK z kontrastem należy spożywać duże ilości płynów, aby jak najszybciej wypłukać środek cieniujący z organizmu [2].

Zarówno tomografia komputerowa, jak i rezonans magnetyczny oferują szerokie możliwości. Jedną z nich jest stworzenie modelu 3D jelita grubego na podstawie tzw. wirtualnej kolonoskopii, podczas której diagnozuje się m.in. zmiany nowotworowe oraz polipy. Aby wynik badania był miarodajny, należy wcześniej odpowiednio oczyścić jelito grube – analogicznie jak w przypadku standardowej kolonoskopii [3], o której pisałam w części I artykułu (czytaj także: Jak przygotować się do badania? Kolonoskopia, gastroskopia i USG).

Badanie RTG, czyli rentgenogram

Badanie RTG, podobnie jak TK, jest związane z ekspozycją na promieniowanie jonizujące (wymagane jest skierowanie od lekarza). Z tego powodu im rzadziej je wykonujemy, tym lepiej, aczkolwiek nie można ustalić zalecanej częstotliwości tego typu diagnostyki.

Przygotowanie do badania rentgenograficznego różni się w zależności od badanej części ciała. Jeśli jest to górny odcinek przewodu pokarmowego, pacjent powinien być na czczo. W przypadku diagnostyki obszaru jamy brzusznej (np. urografia, RTG kręgosłupa lędźwiowego) konieczne jest wcześniejsze oczyszczenie jelit z zalegającej treści pokarmowej.

Rentgenogram przeprowadza się bez użycia środka cieniującego lub z dożylnym podaniem odpowiedniego preparatu (np. Gastrografin). W drugim przypadku pacjent zostaje standardowo poddany ok. 30-minutowej obserwacji po wykonaniu badania [4].