,

Czy jod ma wpływ na chorobę Hashimoto?

Data publikacji:

Ostatnia aktualizacja:

Hashimoto a jod. Poznaj zależność między nimi!

Hashimoto, czyli przewlekłe limfocytarne zapalenie tarczycy, to dolegliwość, na którą cierpi obecnie nawet milion Polaków. Łagodzenie objawów choroby i kontrolowanie jej postępu jest możliwe nie tylko dzięki przyjmowaniu leków, ale również stosowaniu odpowiedniej diety oraz suplementacji. Jakie znaczenie w chorobie Hashimoto ma jod?
Hashimoto a jod (fot. Canva).

Na czym polega choroba Hashimoto?

Przewlekłe limfocytarne zapalenie tarczycy to jednostka chorobowa opisana po raz pierwszy w 1912 r. przez chirurga japońskiego pochodzenia, Hakaru Hashimoto. Dolegliwość jest wywołana nieprawidłową pracą układu odpornościowego, który błędnie wytwarza przeciwciała skierowane przeciwko tarczycy. Skutkiem jest zaburzona praca tarczycy, która nie jest w stanie wytwarzać odpowiedniej ilości hormonów: trójjodotyroniny (T3) oraz tyroksyny (T4).

Jednym z kroków do zdiagnozowania choroby jest więc oznaczenie obecności przeciwciał przeciwko peroksydazie tarczycowej (anty-TPO) oraz przeciwciał przeciwko tyreoglobulinie (anty-TG). Oczywiście aby zdiagnozować chorobę Hashimoto należy wykonać również szereg innych badań – nie tylko laboratoryjnych, ale również obrazowych. Tylko dzięki kompleksowej diagnostyce możliwa jest ocena funkcji tarczycy oraz stopnia jej uszkodzenia. Na tej podstawie dobierane są odpowiednie leki oraz ewentualnie suplementy diety, które mają za zadanie złagodzić przebieg choroby i kontrolować jej objawy [1].

Hashimoto a jod

Choć jod to pierwiastek niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu, jego suplementacja w kontekście choroby Hashimoto jest przeciwwskazana. Dlaczego tak się dzieje? Przecież na pierwszy rzut oka wydawać by się mogło, że skoro jod jest składnikiem hormonów tarczycy (których poziom w przebiegu choroby Hashimoto jest zbyt niski), to należałoby zwiększyć dzienne spożycie tego pierwiastka. Niestety tak to nie działa.  Obecnie uważa się, że to właśnie nadmierne spożycie jodu może być jednym z czynników, które zaburza prawidłowe funkcjonowanie tarczycy i doprowadza do rozwoju choroby Hashimoto. Naukowcy tłumaczą ten fakt w dwojaki sposób:

  • nadmiar jodu w organizmie nasila ryzyko uszkodzenia komórek tarczycy. Z kolei degradacja komórek gruczołu tarczowego może powodować uwolnienie antygenów, które pobudzają układ odpornościowy do produkcji przeciwciał przeciwtarczycowych. 
  • nadmiar jodu może wywoływać modyfikacje w strukturze tyreoglobuliny (białka, które pełni kluczową rolę w procesie produkcji hormonów tarczycy T3 i T4), co pośrednio wpływa na produkcję nowych, obcych antygenów. Owe antygeny są obce dla układu odpornościowego, dlatego zaczyna on wytwarzać przeciwciała.

Jak więc widzimy, nadmiar jodu może szkodzić, dlatego poza wybranymi grupami osób (kobietami planującymi ciążę, ciężarnymi i karmiącymi piersią), dodatkowa suplementacja jodu, nawet w przypadku występowania choroby tarczycy, jest niezalecana [1,2].

Sól jodowana a Hashimoto

W 1997 r. w Polsce wprowadzono przepis, który zobowiązał producentów do jodowania soli kuchennej. Takie działanie miało na celu poprawić dostępność jodu z diety oraz zapobiegać niedoborom tego pierwiastka. Sól stała się więc tanim i odpowiednim źródłem jodu. Jak wynika ze statystyk program przyniósł wymierne korzyści. Natomiast podaż jodu, już w ciągu kilku lat od wprowadzenia przepisu, okazała się wystarczająca. Istnieją jednak badania, z których wynika, że jodowanie soli kuchennej zwiększyło ilość zachorowań na autoimmunologiczne choroby tarczycy, co zaobserwowano m.in. w Danii. 

Wydaje się więc, że w przypadku stosowania soli kuchennej konieczne jest znalezienie złotego środka, co oznacza, że dla organizmu nie będzie korzystne zarówno zbyt niskie, jak i zbyt wysokie spożycie soli. Warto również mieć na uwadze to, że sól kuchenna nie jest jedynym źródłem jodu w pożywieniu. Spore ilości tego pierwiastka znajdują się również w rybach morskich oraz owocach morza [3,4,5].

Hashimoto a jod nad morzem

Jak doskonale wiemy, jodu nad morzem nie brakuje. Jeśli chodzi o Bałtyk, który zalicza się do chłodnych akwenów, pierwiastka jest znacznie więcej niż np. w Morzu Śródziemnym. Najwyższe stężenie jodu nad Morzem Bałtyckim odnotowuje się ok. 300 metrów od linii brzegowej, w okresie od listopada do marca, a także przy wietrznej i sztormowej pogodzie. Czy w związku z tym, pobyt nad morzem jest bezpieczny dla osób z chorobą Hashimoto, biorąc pod uwagę ryzyko związane z nadmiarem jodu?

Choć przebywając nad morzem lub kąpiąc się w słonej wodzie związki jodu są wdychane oraz przenikają przez skórę, ilości te, w opinii ekspertów, nie mają znaczenia klinicznego. Przebywanie nad morzem w przypadku ustabilizowanej choroby Hashimoto uznawane jest zatem za bezpieczne [6].

Podsumowanie

Do prawidłowego funkcjonowania organizmu niezbędne jest dostarczanie z żywnością ok. 150 mcg jodu dziennie (zapotrzebowanie to wzrasta u kobiet planujących ciążę, w ciąży oraz karmiących). Pierwiastek jest niezbędny do produkcji hormonów tarczycy, wzrostu organizmu, prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego, a także rozwoju płodu. Z tego powodu nie można całkowicie wykluczyć go z diety.

W przypadku choroby Hashimoto konieczne jest kontrolowanie ilości spożywanej jodowanej soli kuchennej, niestosowanie dodatkowych suplementów zawierających jod (chyba że lekarz zaleci inaczej w przypadku ciąży lub karmienia piersią) oraz ścisłe przestrzeganie zaleceń lekarskich [1,2].

Bibliografia

  1. Luty, Justyna, and Ewa Bryl. „Choroba Hashimoto—aspekt genetyczny i środowiskowy.” Forum Medycyny Rodzinnej. Vol. 11. No. 1. 2017.
  2. Carayanniotis, George. „Molecular parameters linking thyroglobulin iodination with autoimmune thyroiditis.” Hormones 10 (2011): 27-35.
  3. https://ncez.pzh.gov.pl/abc-zywienia/jod-w-diecie-jak-uniknac-niedoboru/ (dostęp 14.04.2024)
  4. Program eliminacji niedoboru jodu w Polsce na lata 2012-2016, Ministerstwo Zdrowia RP, Warszawa 2012.
  5. Laurberg P, Andersen S, Pedersen IB, Knudsen N, Carlé A. Prevention of autoimmune hypothyroidism by modifying iodine intake and the use of tobacco and alcohol is manoeuvring between Scylla and Charybdis. Hormones. 2013;12(1):30–38.
  6. Szybiński, Zbigniew. „Sytuacja profilaktyki jodowej w Polsce w świetle ostatnich rekomendacji WHO dotyczących ograniczenia spożycia soli.” Pediatric Endocrinology, Diabetes & Metabolism 15.2 (2009).

Powiązane produkty

Omawiane substancje

  • Jod

    Jod jest pierwiastkiem chemicznym o symbolu I i liczbie atomowej 53. Jod jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania tarczycy i może być stosowany w leczeniu chorób tarczycy.
    Witaminy i mikro- i makroelementy
  • Jodyna

    Jodyna to substancja stosowana w medycynie jako środek antyseptyczny. Jodyna ma charakterystyczny ciemnobrązowy kolor i silny zapach.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne

Omawiane schorzenia

  • Zapalenie tarczycy autoimmunologiczne

    Zapalenie tarczycy autoimmunologiczne jest chorobą, która powoduje uszkodzenie tarczycy przez własny układ odpornościowy. Objawy mogą obejmować zmiany wagi, zmęczenie, problemy z koncentracją i zaburzenia nastroju.

Więcej poradników

Wyświetlane poradniki pochodzą z kategorii czytanego artykułu: , .