Czy wenlafaksyna jest bardziej skuteczna w leczeniu niż paroksetyna?

Jakie działanie ma wenlafaksyna i paroksetyna?

Wenlafaksyna jest inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI). Oznacza to, że zwiększa stężenie tych neuroprzekaźników w mózgu, co powoduje poprawę nastroju i zmniejszenie objawów lękowych.

Paroksetyna natomiast jest selektywnym inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). Zwiększa stężenie serotoniny w mózgu, co również wpływa na poprawę nastroju i redukcję objawów lękowych [1].

Jakie są wskazania do stosowania wenlafaksyny i paroksetyny?

Wenlafaksyna wskazana jest w terapii [2]:

• zaburzeń lękowych;
• nerwicy społecznej;
• epizodów lęku napadowego związanego z towarzyszącą agorafobią (chorobliwym lękiem przed tłumem i otwartą przestrzenią) lub bez niej.

Paroksetyna znalazła zastosowanie w terapii [2]:

• zaburzeń lękowych;
• zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych;
• zespołu stresu pourazowego;
• lęku uogólnionego;
• nerwicy społecznej;
• epizodów lęku napadowego związanego z towarzyszącą agorafobią lub bez niej.

Od czego zależy wybór leku?

W przypadku wyboru paroksetyny istotnym problemem jest wysokie ryzyko działania antycholinergicznego leku oraz wysoki potencjał do wchodzenia w interakcje z innymi lekami. Wenlafaksyna z kolei może być lekiem dobrze tolerowanym w zakresie dawek do 150 mg/dobę, w którym w profilu farmakologicznym leku dominuje działanie wobec układu serotoninowego, czyli dochodzi do zwiększania stężenia tylko jednego z dwóch neuroprzekaźników – serotoniny. Z praktycznego punktu widzenia wiadomo jednak, że trudności może stwarzać zwiększanie dawek wenlafaksyny powyżej tego progu — ze względu na wzrost nasilenia działań niepożądanych leku. Wybór leku zależy od tego, z jaką jednostką chorobową boryka się pacjent oraz czy leczy się na inne choroby towarzyszące i w związku z tym zażywa inne leki, które mogą wchodzić w interakcje z wenlafaksyną i paroksetyną [3]. 

Jakie są skutki uboczne wenlafaksyny i paroksetyny?

Wśród częstych działań niepożądanych wenlafaksyny oraz paroksetyny wyróżnić można:

• nudności;
• zmniejszenie apetytu;
• suchość w ustach;
• nadmierne pocenie się;
• zaparcia;
• bóle głowy;
• bezsenność.

Jakie stosuje się dawki wenlafaksyny i paroksetyny?

Dawki wenlafaksyny i paroksetyny są zależne od wielu czynników, w tym od stanu pacjenta, nasilenia objawów, reakcji na leczenie oraz przede wszystkim od wskazania, czyli postawionej diagnozy. W przypadku wenlafaksyny [2]:

• leczenie depresji: dawka początkowa wynosi zazwyczaj 75 mg na dobę, podzielona na dwie lub trzy dawki;
• leczenie lęku i zaburzeń lękowych: dawka początkowa wynosi zazwyczaj 37.5 mg na dobę przez pierwsze 4-7 dni, a następnie zwiększana do 75 mg na dobę.

Natomiast w przypadku paroksetyny [2]:

• leczenie depresji: dawka początkowa wynosi zazwyczaj 20 mg na dobę, przyjmowana rano;
• leczenie lęku i zaburzeń lękowych: dawka początkowa wynosi zazwyczaj 10 mg na dobę, przyjmowana rano;
• leczenie zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych: dawka początkowa wynosi zazwyczaj 20 mg na dobę. 

Profile bezpieczeństwa

Profile bezpieczeństwa obu tytułowych substancji nieco się od siebie różnią. Przyjrzyjmy się temu zagadnieniu bliżej.

Czy wenlafaksynę i paroksetynę można łączyć z akloholem?

Wenlafaksyny i paroksetyny nie można łączyć z alkoholem, ponieważ takie postępowanie może doprowadzić do [2]:

• zwiększenia ryzyka wystąpienia działań niepożądanych;
• zwiększonego ryzyka wystąpienia lęków i depresji.

Czy wenlafaksynę i paroksetynę można stosować w ciąży i podczas karmienia piersią?

Brak jest wystarczających danych dotyczących stosowania wenlafaksyny oraz paroksetyny u kobiet w ciąży. Stosowanie wenlafaksyny lub paroksetyny w ciąży, lub krótko przed porodem, może wywołać objawy odstawienia u noworodków. U niektórych noworodków narażonych na działanie wenlafaksyny lub paroksetyny w końcowym okresie III trymestru ciąży wystąpiły komplikacje wymagające zastosowania wspomagania oddychania, karmienia przez zgłębnik lub długotrwałej hospitalizacji. Takie powikłania mogą wystąpić natychmiast po porodzie. 

Wenlafaksyna i paroksetyna należą do kategorii ryzyka L2 według Hale’a, czyli do grupy, która obejmuje leki bezpieczne dla kobiet karmiących (badania przeprowadzone na mniejszej liczbie kobiet nie wykazały zwiększonego ryzyka wystąpienia działań niepożądanych u dzieci karmionych piersią. Obejmuje też leki, których ryzyko działania szkodliwego na dziecko jest niewielkie). 

Czy wenlafaksyna i paroksetyna mają wpływ na prowadzenie pojazdów?

Każdy produkt leczniczy działający na procesy psychiczne może zaburzać proces oceny, myślenie oraz zdolności motoryczne. Dlatego pacjenci przyjmujący wenlafaksynę lub paroksetynę powinni zostać ostrzeżeni o możliwości zaburzeń zdolności prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługiwania urządzeń mechanicznych. 

Czy wenlafaksyna i paroksetyna mogą być stosowane w przypadku niewydolności nerek i wątroby?

W przypadku wenlafaksyny, u pacjentów z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby zasadniczo należy rozważyć zmniejszenie dawki o 50%. U pacjentów z niewydolnością nerek nie jest konieczna żadna zmiana dawki w przypadku wielkości filtracji kłębuszkowej w granicach 30-70 ml/minutę. Zalecane jest jedynie monitorowanie funkcji nerek [2]. 

Zwiększone stężenia paroksetyny w osoczu obserwuje się u pacjentów z ciężkim zaburzeniem czynności nerek (klirens kreatyniny mniejszy niż 30 ml/min) lub u pacjentów z zaburzeniem czynności wątroby. Z tego powodu dawkowanie powinno być ograniczone do dolnego zakresu dawek [2].

Czy wenlafaksyna i paroksetyna mogą być stosowane u pacjentów geriatrycznych?

Nie jest wymagana modyfikacja dawki wenlafaksyny czy paroksetyny w związku z wiekiem pacjenta. Jednak należy zachować ostrożność w przypadku pacjentów w podeszłym wieku (w związku z możliwością zaburzeń czynności nerek czy potencjalnymi zmianami wrażliwość występującymi wraz z wiekiem). Należy zawsze stosować najmniejszą skuteczną dawkę i objąć pacjentów ścisłą obserwacją w przypadku potrzeby zwiększenia dawki.

Jakie są leki zawierające wenlafaksynę i paroksetynę?

Wenlafaksyna występuje w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu: Alventa, Axyven, Efectin ER, Faxigen XL, Faxolet ER, Lafactin, Oriven, Prefaxine, Symfaxin ER, Venlafaxine Aurovitas, Venlafaxine Bluefish, Venlectine, tabletek o przedłużonym uwalnianiu: Alventa, Axyven. 

Podsumowanie

Współczesna psychiatria dysponuje co najmniej kilkunastoma lekami przeciwdepresyjnymi należącymi do kilku różnych rodzin o zróżnicowanych mechanizmach działania i profilach klinicznych. Wybór leku to kwestia najbardziej istotna w kontekście efektywnej farmakoterapii.