Czym jest ciśnieniomierz?

Ciśnieniomierz to urządzenie, które bada skurczowe oraz rozkurczowe ciśnienie tętnicze krwi. W przeszłości wykorzystywano aparaty rtęciowe, aczkolwiek od 2009 w Europie ich sprzedaż nie jest możliwa [1]. Największe znaczenie mają aktualnie ciśnieniomierze zegarowe i elektroniczne.

Ciśnieniomierz zegarowy

Ciśnieniomierz zegarowy (aneroidowy) charakteryzuje się tym, że pomiar wykonywany jest na podstawie metody osłuchowej Korotkowa. Jak przeprowadzić takie badanie?

1. Pod mankietem w okolicy zgięcia łokciowego umieszcza się głowicę stetoskopu.
2. Następnie mankiet pompuje się ręcznie do wartości powyżej ciśnienia skurczowego (około 30 mm Hg więcej niż słyszalne tony [3]). W trakcie powolnego spuszczania powietrza z mankietu (2 mm Hg/s), w pewnym momencie pojawia się pierwszy, charakterystyczny dźwięk. Na jego podstawie określa się ciśnienie skurczowe.
3. Kolejny ważny etap to zanik słyszalnych dźwięków, na podstawie którego stwierdza się ciśnienie rozkurczowe krwi [1].

Urządzenia zegarowe są dokładne, jednak wymagają wiedzy do poprawnego przeprowadzenia pomiaru. Ważna jest również kalibracja, którą należy przeprowadzać według zaleceń producenta.

Ciśnieniomierz automatyczny

Znacznie prostsze w obsłudze są ciśnieniomierze przeznaczone do automatycznego pomiaru. Poleca się je szczególnie pacjentom, którzy muszą wykonywać pomiary domowe, jednak często pojawiają się również w gabinetach lekarskich.

Ciśnieniomierz automatyczny przeprowadza pomiar na zasadzie oscylometrycznej. Wykrywa zmiany w napięciu tętnicy (naramiennej – ciśnieniomierz naramienny lub promieniowej – ciśnieniomierz nadgarstkowy) podczas kompresji i dekompresji mankietu. Wyróżniamy tu urządzenia automatyczne, które przeprowadzają pomiar niezależnie od nas — my musimy jedynie prawidłowo założyć mankiet i nacisnąć przycisk. Drugi typ aparatu to półautomatyczne, w których musimy napompować mankiet [1-2].

Ciśnieniomierz i przygotowanie do pomiaru

Podstawą jest wybór odpowiedniego urządzenia. Pacjentom do pomiarów domowych zaleca się korzystanie z ciśnieniomierzy automatycznych naramiennych. Należy wybierać tylko certyfikowane aparaty.

Ciśnieniomierz naramienny musi być wyposażony w prawidłowy mankiet. Standardowy ma około 12-13 cm szerokości i 35 cm długości. Jeśli obwód ramienia jest większy niż 32 cm, należy wybrać większy mankiet, a jeśli mniejszy niż 24 cm, to mniejszy [3]. Istnieją również mankiety pediatryczne dla dzieci.

30 minut przed wykonaniem badania należy powstrzymać się od picia kawy, mocnej herbaty, alkoholu, palenia papierosów oraz przyjmowania innych substancji psychoaktywnych. Pomiar należy wykonać w pozycji siedzącej z podpartymi plecami. Ręka powinna być zgięta w łokciu, rozluźniona oraz oparta na stabilnym podłożu, tak aby mankiet znajdował się na poziomie serca. 5 minut przed pomiarem należy się rozluźnić i odpocząć [3].

Technika pomiaru

Po odpowiednim doborze mankietu w ciśnieniomierzu ważne jest jego prawidłowe założenie. Mankiet należy umieścić około 2-3 cm powyżej zgięcia łokciowego. Należy zwrócić uwagę na jego zapięcie, gdyż nie może być zbyt luźny ani zbyt obcisły. Prawidłowo założony mankiet powinien umożliwiać wsunięcie dwóch palców pod niego. Mankietu nie można zakładać na ubrania [4].

Na początku należy wykonać pomiar ciśnienia tętniczego krwi na obu ramionach. Jeśli różnica pomiarowa wynosi więcej niż 10 mm Hg, to badanie należy wykonywać na ramieniu z wyższym ciśnieniem. Różnice powyżej 20 mm Hg mogą wskazywać na inne choroby i należy to skonsultować z lekarzem [5].

Jak często mierzyć ciśnienie tętnicze krwi?

Pacjenci minimum 3 dni przed wizytą lekarską powinni zapisywać wyniki pomiarów ciśnienia tętniczego krwi. Taki pomiar powinien trwać tydzień. Badanie ciśnienia tętniczego krwi należy wykonywać 3 razy dziennie – najlepiej rano (przed wzięciem leków i jedzeniem), w południe i wieczorem. Pomiar przy użyciu ciśnieniomierza powinien być wykonany dwukrotnie, a otrzymane wartości należy uśrednić. Pomiędzy pomiarami należy zrobić kilkuminutowe przerwy [3].

Z racji tego, że pomiar ciśnienia krwi to badanie nieinwazyjne, a ciśnieniomierz jest łatwo dostępnym urządzeniem, to zaleca się również kontrolne wykonywanie badania przez osoby zdrowe. Można by pokusić się o stwierdzenie, że im częściej, tym lepiej, gdyż szybciej zdiagnozujemy ewentualne nieprawidłowości.