, ,

Etofenamat, czy diklofenak — miejscowe leczenie bólu

Data publikacji:

Ostatnia aktualizacja:

Ból i skuteczna terapia miejscowa. Etofenamat czy diklofenak?

Bóle mięśniowe i kostne to częste dolegliwości, z którymi borykają się pacjenci. Dotykają one osób w różnym wieku – zarówno młodszych, jak i seniorów. Pochodzenie bólu bywa różne, ale zawsze celem jest jego szybka i skuteczna eliminacja lub redukcja. Która z dostępnych substancji leczniczych jest najlepsza?
Ból i skuteczna terapia miejscowa. Etofenamat czy diklofenak?

Czy każdy ból jest taki sam?

Istnieje wiele rodzajów bólu, jednak na potrzeby tego artykułu, skupmy się na bólu, który obejmuje mięśnie, kości lub stawy. Zapewne każdy z nas ma w domowej apteczce coś przeciwbólowego. Najczęściej pewnie będzie to paracetamol albo ibuprofen (czytaj więcej: Najlepszy lek przeciwbólowy i przeciwgorączkowy). W przypadku bólu głowy odpowiednia dawka wymienionych wcześniej substancji najpewniej okaże się skuteczna. Jednak, gdy doznamy urazu, stłuczenia, nadwyrężenia mięśni bądź cierpimy na poważniejsze dolegliwości, jak np. choroba zwyrodnieniowa stawów, to popularne leki przeciwbólowe będą mało skuteczne.

Drabina analgetyczna wyznacznikiem terapeutycznym

Podstawowym drogowskazem przy terapii bólu jest drabina analgetyczna zaproponowana przez WHO. Określa ona zasady postępowania i rodzaje wdrażanych leków, w zależności od natężenia bólu. Według niej leczenie łagodnego bólu powinno rozpoczynać się, np. od Niesteroidowych Leków Przeciwzapalnych (NLPZ). Co warto zaznaczyć, leki doustne można łączyć z NLPZ stosowanymi miejscowo. Przykładem NLPZ będzie omawiany etofenamat [1].

Etofenamat czy diklofenak – który NLPZ lepszy w terapii bólu?

W aptece znajdziemy wiele preparatów do miejscowego leczenia bólu w formie, np. żelu. Najczęściej rekomenduje się etofenamat (np. Difortan, Traumon) lub diklofenak (np. Voltaren Emulgel, Voltaren Max). Pacjenci często pytają, jaką maść na bóle mięśni wybrać. Traumon czy Voltaren? Zarówno etofenamat czy diklofenak to Niesteroidowe Leki Przeciwzapalne o podobnym mechanizmie działania. Jednak czy efektywność wspomnianych leków jest identyczna, czy możemy odczuć pewne różnice [2-3]?

https://leki.pl/poradnik/voltaren-traumon-a-moze-diprilif-jaka-masc-przeciwbolowa-wybrac/

Terapia miejscowa bólu – jedynie lekkie urazy czy również poważniejsze schorzenia?

Badania naukowe stwierdzają, że miejscowo stosowane NLPZ są skuteczne w leczeniu lekkich dolegliwości bólowych, które są spowodowane, np. uderzeniem, nadwyrężeniem mięśni, skręceniem stawów i ogólnie pojętymi kontuzjami. Jedno z badań wskazało nawet, że miejscowo aplikowany etofenamat jest bardziej skuteczny w redukcji bólu niż doustnie podawany naproksen. Inne badanie stwierdziło, że żel z etofenamatem lepiej radzi sobie z dolegliwościami bólowymi spowodowanymi przez sport, niż 1% żel z diklofenakiem. Co więcej, terapia miejscowa jest również polecana przy poważniejszych dolegliwości, np. chorobie zwyrodnieniowej stawów – szczególnie rąk i kolan. Natomiast leczenie objawów w obrębie stawu biodrowego za pomocą miejscowych NLPZ, jest utrudnione, ze względu na głębokie umiejscowienie pod skórą. Dlatego w takim przypadku nie praktykuje się terapii miejscowej [4-10].

Choroba zwyrodnieniowa stawów i etofenamat

W przypadku choroby zwyrodnieniowej stawów, szczególnie w początkowym etapie schorzenia, możemy opierać się na doustnych NLPZ. Oprócz tego warto zastosować także terapię miejscową, np. maść na stawy, która zwiększy efektywność leczenia. Który NLPZ najlepiej wybrać? Badania wskazują na to, że najlepszy jest etofenamat. Stwierdzono to na podstawie badania z udziałem 3500 pacjentów z chorobami reumatycznymi (1288 z chorobą zwyrodnieniową stawów). Po miesięcznej terapii łączonej uzyskano 40% spadek potrzebnej dawki doustnego NLPZ do redukcji objawów bólowych [11].

Etofenamat w świetle badań klinicznych

Subiektywne odczucia pacjentów bywają różne, dlatego skuteczności klinicznej substancji leczniczych nie stwierdza się na tej podstawie. W nauce bazuje się na wynikach uzyskanych z badań klinicznych. Jednak czy pojedyncze badanie może stanowić podstawę do postawienia ogólnego wniosku? Nie. Najbardziej wiarygodne są metaanalizy i przeglądy systematyczne. Następnie warto analizować wspomniane badania kliniczne, a dopiero na samym końcu badania in-vivo i in-vitro [12].

Etofenamat bardziej skuteczny niż inne NLPZ

Według przeglądu systematycznego opublikowanego w 2020 roku stwierdzono, że etofenamat stosowany miejscowo skutecznie redukuje ból i stan zapalny w różnych problemach kostno-szkieletowych – nagłych, takich jak skręcenia lub urazy oraz przewlekłych, np. schorzeniach reumatycznych. Na podstawie analizy wykazano przewagę etofenamatu (w formie 5% lub 10% żelu, 10% kremu i 10% płynu) nad innym NLPZ, np. 1% diklofenakiem [13].

Dlaczego etofenamat szybko i skutecznie uśmierza ból?

Warto zadać sobie pytanie, dlaczego etofenamat działa lepiej niż inne NLPZ. W tym przypadku dobrze zacytować wyniki badań nad przenikaniem leku przez błony biologiczne. Naukowcy wykorzystali specjalną membranę, która imituje ludzką skórę. Do porównania użyto kilku Niesteroidowych Leków Przeciwzapalnych, takich jak: etofenamat, naproksen, ketoprofen, diklofenak i ibuprofen. Wyniki wskazują na to, że szybkość przenikania żelu z etofenamatem była kilkukrotnie większa niż innych NLPZ [14].

Inne doświadczenia pokazują, że biodostępność etofenamatu po miejscowej aplikacji jest większa niż w przypadku innych NLPZ (około 20% dla etofenamatu i około 6% dla diklofenaku). Prościej tłumacząc, większa biodostępność dowodzi tego, że więcej leku trafi w miejsce bólu [10-11].

Czytaj więcej: Najmocniejszy lek przeciwbólowy – Pyralgina, Paracetamol czy Ketonal?

Czy etofenamat stosowany miejscowo jest bezpieczny?

Zaletą miejscowo stosowanych NLPZ, np. etofenamatu jest ich bezpieczeństwo. Znacznie mniej substancji leczniczej przedostaje się do ustroju człowieka, niż przy podaniu doustnym, co zmniejsza ewentualne działania niepożądane. American College of Rheumatology zaleca używanie miejscowych NLPZ dla pacjentów powyżej 75. roku życia z chorobami towarzyszącymi układu sercowo-naczyniowego, pokarmowego lub chorobami nerek. Działania niepożądane żelu z etofenamatum są bardzo rzadkie, a niektóre badania określają go jako “absolutnie bezpiecznego”. Jeśli jakieś działania niepożądane się pojawiają, to są to najczęściej reakcje miejscowe, np. zaczerwienienie lub świąd [10,15-16].

Bibliografia

  1. A. A. Anekar i M. Cascella, „WHO Analgesic Ladder”, w StatPearls, Treasure Island (FL): StatPearls Publishing, 2021. Dostęp: wrz. 18, 2021. [Online]. Dostępne na: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK554435/
  2. „Etofenamate”. https://go.drugbank.com/drugs/DB08984 (dostęp wrz. 18, 2021).
  3. „Diclofenac”. https://go.drugbank.com/drugs/DB00586 (dostęp wrz. 18, 2021).
  4. S. P. Cohen, R. Mullings, S. Abdi, i D. C. Warltier, „The Pharmacologic Treatment of Muscle Pain”, Anesthesiology, t. 101, nr 2, s. 495–526, sie. 2004, doi: 10.1097/00000542-200408000-00032.
  5. R. D. Blondell, M. Azadfard, i A. M. Wisniewski, „Pharmacologic Therapy for Acute Pain”, Am. Fam. Physician, t. 87, nr 11, s. 766–772, cze. 2013.
  6. S. L. Kolasinski i in., „2019 American College of Rheumatology/Arthritis Foundation Guideline for the Management of Osteoarthritis of the Hand, Hip, and Knee”, Arthritis Rheumatol., t. 72, nr 2, s. 220–233, luty 2020, doi: 10.1002/art.41142.
  7. S. Derry, R. A. Moore, H. Gaskell, M. McIntyre, i P. J. Wiffen, „Topical NSAIDs for acute musculoskeletal pain in adults”, Cochrane Database Syst. Rev., t. 2015, nr 6, s. CD007402, cze. 2015, doi: 10.1002/14651858.CD007402.pub3.
  8. S. Derry, P. Conaghan, J. A. P. Da Silva, P. J. Wiffen, i R. A. Moore, „Topical NSAIDs for chronic musculoskeletal pain in adults”, Cochrane Database Syst. Rev., t. 2016, nr 4, s. CD007400, kwi. 2016, doi: 10.1002/14651858.CD007400.pub3.
  9. G. Vanderstraeten i P. Schuermans, „Study on the effect of etofenamate 10% cream in comparison with an oral NSAID in strains and sprains due to sports injuries”, Acta Belg. Medica Phys. Organe Off. Soc. R. Belge Med. Phys. Rehabil., t. 13, nr 3, s. 139–141, wrz. 1990.
  10. O. D. S. Marinho i A. Pereira, „Clinical Efficacy and Safety Profile of Topical Etofenamate in the Treatment of Patients with Musculoskeletal Disorders: A Systematic Review”, Pain Ther., t. 9, nr 2, s. 393–410, grudz. 2020, doi: 10.1007/s40122-020-00177-1.
  11. F. Rannou, J.-P. Pelletier, i J. Martel-Pelletier, „Efficacy and safety of topical NSAIDs in the management of osteoarthritis: Evidence from real-life setting trials and surveys”, Semin. Arthritis Rheum., t. 45, nr 4, Supplement, s. S18–S21, luty 2016, doi: 10.1016/j.semarthrit.2015.11.007.
  12. F. Gelardi, M. Kirienko, i M. Sollini, „Climbing the steps of the evidence-based medicine pyramid: highlights from Annals of Nuclear Medicine 2019”, Eur. J. Nucl. Med. Mol. Imaging, t. 48, nr 5, s. 1293–1301, maj 2021, doi: 10.1007/s00259-020-05073-6.
  13. O. D. S. Marinho i A. Pereira, „Clinical Efficacy and Safety Profile of Topical Etofenamate in the Treatment of Patients with Musculoskeletal Disorders: A Systematic Review”, Pain Ther., t. 9, nr 2, s. 393–410, grudz. 2020, doi: 10.1007/s40122-020-00177-1.
  14. B. Milanowski i in., „Optimization and Evaluation of the In Vitro Permeation Parameters of Topical Products with Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs through Strat-M® Membrane”, Pharmaceutics, t. 13, nr 8, s. 1305, sie. 2021, doi: 10.3390/pharmaceutics13081305.
  15. F. Rannou, J.-P. Pelletier, i J. Martel-Pelletier, „Efficacy and safety of topical NSAIDs in the management of osteoarthritis: Evidence from real-life setting trials and surveys”, Semin. Arthritis Rheum., t. 45, nr 4, Supplement, s. S18–S21, luty 2016, doi: 10.1016/j.semarthrit.2015.11.007.
  16. Difortan – Charakterystyka Produktu Leczniczego.

Powiązane produkty

  • Mel Max Actigel, żel, 20 mg/g

Omawiane substancje

  • Diklofenak

    Diklofenak to lek przeciwbólowy i przeciwzapalny. Jest stosowany w leczeniu chorób reumatycznych i bólu pooperacyjnego.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Etofenamat

    Etofenamat to substancja czynna stosowana w lekach przeciwbólowych i przeciwzapalnych. Jest skuteczna w łagodzeniu bólu mięśni i stawów.
    substancje syntetyczne

Omawiane schorzenia

  • Ból mięśni

    Ból mięśni może być spowodowany przez wiele czynników, takich jak przeciążenie, urazy, choroby autoimmunologiczne lub infekcje. Objawy bólu mięśni mogą obejmować uczucie sztywności, osłabienie, trudności w poruszaniu się oraz ból podczas wykonywania czynności fizycznych.
  • Ból stawu

    Ból stawu jest jednym z najczęstszych schorzeń układu ruchu, które może dotknąć każdego człowieka, niezależnie od wieku czy płci. Objawia się on różnymi dolegliwościami, takimi jak ból, sztywność, obrzęk czy ograniczenie ruchomości stawu.

Więcej poradników

Wyświetlane poradniki pochodzą z kategorii czytanego artykułu: , , .