Jakie są objawy tętniaka mózgu? Przewodnik dla pacjentów

Tętniak mózgu to patologiczne rozszerzenie naczynia krwionośnego w mózgu, które może pozostawać niezauważalne przez lata lub manifestować się dramatycznymi objawami w przypadku pęknięcia. Objawy tętniaka mózgu zależą głównie od tego, czy doszło do jego pęknięcia, a także od wielkości i lokalizacji zmiany12.

Większość tętniaków mózgu nie powoduje żadnych objawów, szczególnie gdy są małe. Wiele osób może mieć tętniaka mózgu przez całe życie, nie zdając sobie z tego sprawy. Tętniaki są często odkrywane przypadkowo podczas badań obrazowych wykonywanych z innych powodów34.

Ważne: Rozróżnienie między objawami niepękniętego a pękniętego tętniaka jest kluczowe dla właściwego postępowania. Pęknięty tętniak to zawsze nagły przypadek medyczny wymagający natychmiastowej interwencji.

Objawy niepękniętego tętniaka mózgu

Niepęknięte tętniaki mózgu w większości przypadków nie powodują żadnych objawów, szczególnie gdy są małe. Szacuje się, że tylko 10-15% niepękniętych tętniaków wywołuje jakiekolwiek objawy5. Objawy mogą pojawić się dopiero wtedy, gdy tętniak urośnie na tyle, że zacznie uciskać okoliczne struktury mózgu lub nerwy26.

Gdy niepęknięty tętniak powoduje objawy, najczęściej obejmują one zaburzenia widzenia, takie jak podwójne widzenie, utrata wzroku obwodowego lub trudności w poruszaniu oczami. Pacjenci mogą również doświadczać bólu powyżej lub za okiem, poszerzenia źrenicy w jednym oku oraz opadania powieki. Inne objawy to drętwienie lub osłabienie jednej strony twarzy, trudności w mówieniu oraz uporczywe bóle głowy27.

Większe niepęknięte tętniaki mogą wywierać nacisk na tkanki mózgowe i nerwy, powodując różnorodne objawy neurologiczne. Mogą to być problemy z równowagą, trudności w koncentracji, zaburzenia pamięci krótkotrwałej, a także zmiany w zachowaniu i osobowości. W rzadkich przypadkach duże tętniaki mogą prowadzić do napadów padaczkowych89.

Objawy przeciekającego tętniaka – sygnał ostrzegawczy

Zanim dojdzie do pełnego pęknięcia tętniaka, może wystąpić jego niewielki przeciek zwany krwawieniem wartowniczym (sentinel bleed). Ten rodzaj przecieku może powodować nagły, bardzo silny ból głowy, często określany jako „ból głowy wartowniczy” lub „thunderclap headache”1011.

Ból głowy wartowniczy charakteryzuje się gwałtownym początkiem i niezwykłą intensywnością. Pacjenci często opisują go jako „najgorszy ból głowy w życiu”, który różni się od wszystkich wcześniej doświadczanych bólów. Taki ból może wystąpić na dni lub tygodnie przed pełnym pęknięciem tętniaka i stanowi ostrzeżenie przed nadchodzącą katastrofą naczyniową412.

Krwawienie wartownicze może być jedynym objawem poprzedzającym pęknięcie, dlatego każdy nagły, gwałtowny ból głowy o nieznanej przyczynie powinien być traktowany jako potencjalna sytuacja zagrożenia życia Zobacz więcej: Ból głowy wartowniczy - ostrzeżenie przed pęknięciem tętniaka.

Objawy pękniętego tętniaka mózgu

Pęknięcie tętniaka mózgu powoduje krwawienie podpajęczynówkowe, które objawia się charakterystycznym zespołem objawów o nagłym początku. Najważniejszym i najbardziej charakterystycznym objawem jest gwałtowny, bardzo silny ból głowy, który osiąga maksymalną intensywność w ciągu kilku sekund. Ten ból jest często opisywany przez pacjentów jako „najgorszy ból głowy w życiu” lub „jakby ktoś uderzył mnie młotem w głowę”113.

Oprócz charakterystycznego bólu głowy, pęknięty tętniak powoduje szereg innych objawów, które pojawiają się nagle i jednocześnie. Należą do nich nudności i wymioty, sztywność karku, wrażliwość na światło (fotofobia), podwójne lub zamazane widzenie oraz opadanie powieki z poszerzeniem źrenicy. Pacjenci mogą również doświadczać napadów padaczkowych, utraty przytomności oraz osłabienia lub drętwienia części ciała114.

Ostrzeżenie: Pęknięty tętniak mózgu to sytuacja bezpośredniego zagrożenia życia. Około 25% pacjentów umiera w ciągu 24 godzin, a kolejne 25% w ciągu sześciu miesięcy z powodu powikłań. Natychmiastowe wezwanie pogotowia ratunkowego jest kluczowe dla przeżycia.

Objawy pękniętego tętniaka mogą również obejmować zaburzenia świadomości – od splątania po śpiączkę, problemy z mową, trudności w chodzeniu i utrzymaniu równowagi oraz ból w okolicy oczu. W najcięższych przypadkach może dojść do zatrzymania akcji serca615.

Różnice w objawach w zależności od lokalizacji tętniaka

Objawy tętniaka mózgu mogą się różnić w zależności od jego lokalizacji w mózgu. Tętniaki zlokalizowane w pobliżu nerwów czaszkowych mogą powodować specyficzne objawy neurologiczne jeszcze przed pęknięciem. Na przykład, tętniak uciskający nerw okoruchowy może powodować problemy z ruchem gałek ocznych, podwójne widzenie i opadanie powieki416.

Tętniaki w okolicy skrzyżowania wzrokowego mogą prowadzić do zaburzeń pola widzenia, szczególnie ubytków w zewnętrznych częściach pola widzenia. Z kolei tętniaki w tylnym kręgu unaczynienia mózgu charakteryzują się wyższym ryzykiem pęknięcia i mogą powodować objawy związane z uszkodzeniem pnia mózgu17.

Objawy długoterminowe po pęknięciu tętniaka

Pacjenci, którzy przeżyją pęknięcie tętniaka mózgu, często doświadczają długoterminowych następstw neurologicznych. Około 66% osób, które przeżyły pęknięcie tętniaka, będzie miało pewien stopień trwałego uszkodzenia neurologicznego18. Najczęstsze długoterminowe objawy obejmują przewlekłe bóle głowy, zmęczenie, problemy z pamięcią i koncentracją oraz zmiany osobowości Zobacz więcej: Długoterminowe następstwa pękniętego tętniaka mózgu.

Inne długoterminowe następstwa mogą obejmować zaburzenia mowy, problemy z koordynacją ruchową, osłabienie kończyn, zaburzenia równowagi oraz trudności w kontrolowaniu emocji. Niektórzy pacjenci mogą również doświadczać depresji, lęku oraz problemów z funkcjonowaniem społecznym1920.

Kiedy szukać pomocy medycznej

Każdy nagły, gwałtowny ból głowy, szczególnie jeśli jest opisywany jako „najgorszy w życiu”, wymaga natychmiastowej oceny medycznej. Wezwanie pogotowia ratunkowego jest wskazane w przypadku wystąpienia objawów sugerujących pęknięcie tętniaka: nagłego, silnego bólu głowy połączonego z nudnościami, wymiotami, sztywnością karku, wrażliwością na światło lub utratą przytomności221.

W przypadku objawów sugerujących niepęknięty tętniak, takich jak uporczywe bóle głowy, zaburzenia widzenia, ból za okiem czy osłabienie twarzy, należy skonsultować się z lekarzem w trybie pilnym, choć nie jest to sytuacja bezpośredniego zagrożenia życia2.

Znaczenie wczesnego rozpoznania

Wczesne rozpoznanie objawów tętniaka mózgu ma kluczowe znaczenie dla rokowania pacjenta. Statystyki pokazują, że około 15% osób z pękniętym tętniakiem umiera przed dotarciem do szpitala, a szybkie wdrożenie leczenia znacząco poprawia szanse przeżycia2223.

Znajomość objawów tętniaka mózgu i umiejętność ich rozpoznania może dosłownie uratować życie. Szczególnie ważne jest zrozumienie, że większość tętniaków nie daje objawów ostrzegawczych, a pierwsze objawy mogą pojawić się dopiero w momencie pęknięcia. Dlatego każdy nagły, nietypowy ból głowy powinien być traktowany poważnie i wymagać szybkiej konsultacji medycznej.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są pierwsze objawy pękniętego tętniaka mózgu?

Pierwszym i najważniejszym objawem jest nagły, gwałtowny ból głowy opisywany jako „najgorszy w życiu”. Towarzyszy mu sztywność karku, nudności, wymioty oraz wrażliwość na światło.

Czy niepęknięty tętniak mózgu daje jakieś objawy?

Większość niepękniętych tętniaków nie powoduje objawów. Objawy mogą wystąpić tylko wtedy, gdy tętniak jest duży i uciska okoliczne struktury, powodując problemy z widzeniem lub ból za okiem.

Co to jest ból głowy wartowniczy?

To nagły, bardzo silny ból głowy spowodowany niewielkim przeciekiem z tętniaka. Może wystąpić dni lub tygodnie przed pełnym pęknięciem i stanowi sygnał ostrzegawczy.

Kiedy należy wezwać pogotowie przy podejrzeniu tętniaka?

Natychmiast przy wystąpieniu nagłego, gwałtownego bólu głowy, szczególnie z towarzyszącymi objawami jak sztywność karku, wymioty, utrata przytomności lub napady padaczkowe.

REKLAMA