Objawy krwiomoczu – jak rozpoznać krew w moczu i kiedy się martwić

Krwiomocz to stan, w którym w moczu obecne są czerwone krwinki¹. Jest to jeden z najczęstszych objawów, które skłaniają pacjentów do wizyty u urologa². Chociaż widok krwi w moczu może być przerażający, w wielu przypadkach przyczyna nie jest poważna¹³. Niemniej jednak krwiomocz może być również oznaką poważnej choroby i nigdy nie powinien być ignorowany¹³.

Podstawowe objawy krwiomoczu

Najoczywistszym objawem krwiomoczu jest zmiana koloru moczu. Mocz może wyglądać na różowy, czerwony lub mieć kolor coli¹³. Czerwone krwinki powodują zmianę koloru moczu, przy czym wystarczy niewielka ilość krwi, aby mocz stał się czerwony¹³. W niektórych przypadkach mocz może mieć kolor herbaty lub coli, co często wskazuje na pochodzenie krwi z nerek⁴.

Krwawienie często nie jest bolesne¹³. Jednak jeśli w moczu pojawiają się skrzepy krwi, może to być bolesne¹³. Skrzepy mogą być bolesne podczas oddawania moczu lub mogą powodować ból, jeśli blokują przepływ moczu⁵⁶. Często krwawy mocz występuje bez innych objawów⁷⁸.

Rodzaje krwiomoczu i ich objawy

Krwiomocz można podzielić na dwa główne typy ze względu na widoczność krwi. Krwiomocz jawny (makroskopowy) to sytuacja, gdy krew jest widoczna gołym okiem⁵¹⁰. W tym przypadku mocz może wyglądać na różowy, czerwony lub brązowy¹⁰. Pacjenci mogą również zauważyć skrzepy krwi w moczu, które mogą wyglądać jak nitkowate, robakowate bryłki lub czerwone lub ciemne kawałki¹¹.

Krwiomocz mikroskopowy to sytuacja, gdy krew nie jest widoczna gołym okiem, ale może być wykryta pod mikroskopem lub podczas badania moczu⁵¹⁰. Ten typ krwiomoczu zazwyczaj nie powoduje zmiany koloru moczu i zwykle nie ma objawów⁵⁶. Jest często wykrywany przypadkowo podczas rutynowych badań¹².

Dodatkowe objawy towarzyszące krwiomoczowi

W wielu przypadkach jedynym objawem jest obecność krwi w moczu¹⁰. Gdy tak się dzieje, lekarz może powiedzieć, że pacjent jest bezobjawowy¹⁰. Jednak jeśli występują inne objawy, mogą one obejmować częstsze oddawanie moczu, ból lub pieczenie podczas oddawania moczu oraz silną potrzebę natychmiastowego oddania moczu¹⁰.

Objawy towarzyszące mogą również obejmować mdłości i wymioty, gorączkę i dreszcze oraz ból dolnej części brzucha lub pleców¹³¹⁴. Ból podczas oddawania moczu lub częste oddawanie moczu może wskazywać na infekcję pęcherza¹⁵. Tępy ból w dolnej części brzucha tuż nad kością łonową sugeruje infekcję pęcherza¹⁵ Zobacz więcej: Objawy krwiomoczu związane z infekcjami układu moczowego.

Objawy alarmujące wymagające natychmiastowej pomocy

Niektóre objawy towarzyszące krwiomoczowi wymagają natychmiastowej opieki medycznej. Należy wezwać pogotowie lub udać się na izbę przyjęć, jeśli pacjent oddaje skrzepy krwi w moczu, nie może oddawać moczu lub ma krew w moczu wraz z którymkolwiek z następujących objawów: mdłości, wymioty, gorączka, dreszcze lub ból w boku, plecach lub brzuchu¹¹¹⁶.

Duże ilości krwi lub skrzepy krwi w moczu mogą oznaczać stan nagły¹⁷. Duże skrzepy krwi blokujące wypływ moczu z pęcherza lub silne krwawienie prowadzące do niskiego ciśnienia krwi i wstrząsu to sytuacje wymagające natychmiastowej interwencji medycznej¹⁷. Niezwykle silny ból zazwyczaj jest spowodowany kamieniem lub skrzepem krwi blokującym przepływ moczu¹⁵ Zobacz więcej: Nagłe i alarmujące objawy krwiomoczu wymagające pilnej pomocy.

Objawy w zależności od lokalizacji krwawienia

Lokalizacja objawów może pomóc w określeniu źródła krwawienia. Gdy krew w moczu pojawia się na początku oddawania moczu, najprawdopodobniej pochodzi z cewki moczowej¹⁹²⁰. Krew obecna przez cały czas oddawania moczu najprawdopodobniej pochodzi z pęcherza, nerek lub moczowodów¹⁹²⁰. Jeśli krew pojawia się na końcu strumienia moczu, przyczyna może tkwić w pęcherzu lub prostaty²⁰.

Oddawanie różnie ukształtowanych skrzepów w strumieniu moczu może wskazywać na krwawienie z cewki moczowej lub prostaty u mężczyzn¹⁹²¹. Skrzepy mogą być robakowate, a jeśli są związane z bólem, mogą wskazywać na skrzepy pochodzące z moczowodów²¹. Gdy krwawy mocz jest związany z bólem, szczególnie bólem brzucha, może być związany z kamieniami nerkowymi lub moczowodowymi¹⁹.

Kiedy zgłosić się do lekarza

Należy zgłosić się do lekarza za każdym razem, gdy mocz wygląda tak, jakby mógł zawierać krew¹³. Szczególnie ważne jest skontaktowanie się z lekarzem, jeśli oprócz krwi w moczu występują: dyskomfort podczas oddawania moczu, częste oddawanie moczu, niewyjaśniona utrata masy ciała lub pilne oddawanie moczu²². Nawet jeśli krew w moczu pojawia się tylko raz, nie należy tego ignorować²³.

Osoby powinny skontaktować się z lekarzem w ciągu 1-2 dni po zauważeniu krwi w moczu¹⁵. Jednak osoby, które oddają dużą ilość krwi, nie mogą oddawać moczu lub mają silny ból, powinny natychmiast zgłosić się do lekarza¹⁵. Krew w moczu może być oznaką raka, dlatego ważne jest wczesne wykrycie, które ułatwia leczenie²⁴.